كاك فوئاد لە نێوان دوو گوتاری جیاوازدا

عادڵ محەممەدی

٩ی خەرمانانی ساڵی ٥٨ی هەتاوی رۆژێك بوو كە بزووتنەوەی كورد لە كوردستانی رۆژهەڵات و «چەپ» لە ناوچەكە، گەورە رابەرێكی خۆی لەدەستدا و تا ئەمڕۆشی لەگەڵ بێت كەس نەیتوانیوە جێگەی ئەو رابەرە پڕبكاتەوە. «كاك فوئاد» مستەفا سوڵتانی كە رەزبەری ٥٧دا لە زیندان ئازاد بوو و لە ماوەی كەمتر لە ساڵێكدا بە كردەوەی خۆی و پشتیووانی خەڵك، چۆكی بە كۆماری تازە بەدەسەڵات گەییشتووی مەلاكان دادا و توانی دۆخی كورد لە ئێران بباتە ئاستێكی ترەوە. سەرەڕای زاڵبوونی بیرۆكەی ئیسلامی بەهۆی ئاڵوگۆڕی سیاسیی ناوچەكە بەگشتی و دەستێوەردانی زلهێزەكان لە دۆخی سیاسی ئێران بە تایبەتی، كاك فوئاد وەكوو كەسایەتیەكی چەپ و شۆڕشگێڕ، خاوەن پێگە و پشتیوانی جەماوەرێكی زۆری خەڵكی كوردستان بوو. خەڵكێك كە زۆربەی هەرەزۆریان بڕوای تەواویان بە ئایین بوو بەڵام رێبازی كاك فوئادیان پێ رێگای گونجاو بۆ گەییشتن بە مافەكانیان دەزانی. رووداوەكانی زستانی ساڵی ٥٧ تا خەرمانانی ٥٨ و رۆڵی مەزن و كاریگەری كاك فوئاد و دەستكەوتەكانی خەباتی خەڵكی كوردستان لەم ماوەدا، جیاوازیی رێباز و بیرۆكەی كاك فوئاد لەگەڵ رابەرەكانی بزووتنەوەی كورد، لە پێش و پاش ئەم ماوەمان بۆ دەردەخات.
هەر لە سەردەمی خوێندكاریەوە تا دوا هەناسە لە هەركوێ كاك فوئاد بووبێت، جووڵانەوە و خەبات بوونی هەبووە و بە گونجاوترین شێواز لەكاتی خۆیدا شۆڕش بەرەو پێش چووە. خۆتەیاركردنی تیۆریك، رێكخستنی نهێنی، هۆشیاركردنەوەی چینی بێبەش و چەوساوەی كۆمەڵگا، رێكخستنی عەلەنی و كۆكردنەوەی جوتیاران و رۆشنبیران و خەڵكی شار و لادێ لە دەوری یەك، خەباتی جەماوەری و دژەكردەوەی مەدەنی و لەكاتی خۆیدا خەباتی چەكداری بۆ پاراستنی كەرامەت و مافی رەوای تاك و كۆی خەڵكی كوردستان لەلایەك و مانەوە لە سەر بیروباوەڕ و بڕوای تەواو بە مافی خەڵكی چەوساوەی كوردستان تا دوا هەناسە و گیانبازی لەسەر ئەو رێبازەی كە خەڵكی لە دەوری كۆكردەوە لەلایەكیترەوە ئەوەمان بۆ دەردەخات كە كاك فوئاد رابەرێكی زۆر پێشكەوتووتر لە سەردەمی خۆی و تەنانەت ئێستاش بوو.
كاك فوئاد لە هەر شێوازێكی خەبات بۆ گەییشتن بە مافە رەواكانی خەڵك كەڵكی وەردەگرت بەڵام هیچكات بەجێگەی جەماوەر بڕیاری نەدەدا. چاوەڕێی جووڵانەوەی جەماوەری نەدەكرد تا رەهبەری بكات و بە پێچەوانە، جەماوەر چاوەڕێی كاك فوئاد بوون بۆ رێنوێنی چۆنیەتی خەبات و شۆڕش لە هەر قۆناخێكدا. جێاوازی كاك فوئاد چ بوو كە لە كەمتر لە یەك ساڵدا خەباتی كوردی زۆرتر لەم ٤ دەیەی پاش گیانبەختكردنی بەرەو پێشبرد؟ كاك فوئاد بە كامە چەكەوە ئەو هەموو رۆشنبیر و بازاڕی و خوێندكار و جوتیار و ژن و پیر و لاو و ئایینی و كۆمۆنیستەی لە دەوری یەك كۆكردەوە؟
زۆربەی هەرەزۆری كەسایەتیی و لایەنە چەپەكانی ئێران و كوردستان لە رابردوو و تەنانەت هەنووكەش، چەپ بوون وەكوو مەكتەبێكی نەگۆڕ دەبینن كە بۆ هەر رووداو و تەنانەت بڕیارێك بەپێویستی دەزانن كە سەردانێكی نووسراوەكانی بیرمەندانی چەپ بكەن و دەشترسن لەگەڵ لایەن و كەسایەتییە راست و ئائینیەكان دانیشتن یان كارێكی هاوبەشیان هەبێت. ئەم كەس و لایەنانە لەڕاستیدا چەپێكن وەكوو دەروێش و مووریدەكانی شێخ و مەلاكان و چاویان بەسراوە بە ڕووی راووداوەكانی كۆمەڵگای خۆیاندا. هیچكات هەوڵ بۆ ئاڵووگۆڕ لە دونیای واقیع نادەن و زۆرتر لە چوارچێوەی درووشمدا مانەتەوە و ئەگەر كەسێكیش هەنگاوێكی پراكتیكی بۆ رێكخستنێكی جەماوەری یان لێكنزیككردنەوەی لایەنە سیاسیەكان هەڵگرێت هێرشی دەبەنە سەر.
جیاوازی كاك فوئاد لەوەدابوو كە بۆ دەستەبەركردنی ماڤی خەڵكی چەوساوەی كوردستان دژایەتیی هیچ كەس و لایەنێكی نەدەكرد جگە لە دەسەڵاتداران و لایەنەكانی نزیك لەوان. هەروەك لە وتەكانی مەهاباددا ئاماژەی پێداوە تەنانەت لە كاتی یەكێتی جووتیاراندا و بۆ پووچەڵكردنەوەی پڕووپاگەندەی نەیاران، لە جەولەی لادێكاندا هەوڵی دەدا كە مامۆستای ئایینیی دێهاتەكان و خەڵك لە میتینگەكاندا بەشداری بكەن و بە خوێندنەوەیەكی تایبەت بە كۆمەڵگای ئەو كات مامۆستاشیان ناچار بە تەئیدی داواكاریەكانی یەكێتیی جووتیاران كردووە. لەلایەكیترەوە بەشداریی كاك فوئاد لە نووسین و ئامدەكردنی داخوازییە ٨ ماددەییەكەی مەهاباد لەگەڵ لایەن و كەسایەتییەكانی ئەوكاتی كوردستاندا جیاوازی بیركردنەوەی لەگەڵ چەپەكانی‌تری ئێران و كوردستانمان بۆ دەردەخات.
بڕوای قووڵی كاك فوئاد بەبیستنی دەنگی جەماوەر و داخوازییەكانیان راستییەكی حاشاهەڵنەگرە كە بەردەوام هەوڵی دەدا داخوازییەكانی خەڵك بەمێتۆدی چەپ دەستەبەر بكات. كاك فوئاد هیچكات بیرۆكە و بۆچوونی خۆی لە سەرووی داخوازیی جەماوەر نەدەدی هەر بۆیە كاتێك لێیدەپرسن بۆ پێكهێنانی حیزبێكی كۆمۆنیستی بۆچوونت چیە لە وەڵامدا دەڵێت هەلوومەرجی راستەقینەی كۆمەڵگا وەڵامی ئەو پرسیارە دەداتەوە و پێیوایە كە زەمینەی كۆمەڵایەتی دیاری دەكات كە پێویستی بە وەها حیزبێك هەیە یان نا.
كاك فوئاد بڕوای تەواوی بە چاكسازی و رەخنە لەخۆ لەناو تەشكیلاتی كۆمەڵەدا بوو و ئەسنادی كۆنگرەی یەكەمی كۆمەڵە ئەو راستیەمان بۆ دەردەخات؛ كاك فوئاد رخنەگرێكی دڵسۆز و راستەقینە بوو كە چاوی بەسەر هیچ كەموكۆڕیەك لە هاوڕێیان و هاوخەباتەكانی خۆیدا نەدەبەست. سڕینەوەی كەسەكان لەبەر هەڵە یان تەنانەت تاوانی پێ باش نەبوو و هەوڵی درووستكردنی مرۆڤی شۆڕشگێری لەهەر جێگایەكدا دەدا و هەر لە قوتابخانەوە تا زانكۆ و زیندان، خەڵكی زۆری هێنایە جەرگەی خەبات و بوون بە شۆڕشگێڕی راستەقینە و ناویان لە مێژوودا بەدرۆشاوەیی ماوەتەوە.
سیستەم و بەڕیوبەریی شوورایی مەریوان كە داڕێژەر و خاوەنی راستەقینەكەی كاك فوئاد بوو و خۆشی تێكەڵ بە هەمان سیستەم بوو و لەسەرووی یاسا نەماوە، نموونەیەكی سوسیالیست بوونی كاك فوئاد بوو كە لە كۆمەڵگای كوردستانی ئەو سەردەم و لەسەر ئەرزی واقیعدا پیادەكرا. دەسەڵاتێك كە خەڵك بەشدار و بەڕێوەبەری بوون و هەموو چینەكانی كۆمەڵگای ئەوكاتی لەخۆگرتبووەوە. سیستەمێك كە دەسەڵاتدارانی تاران و كۆنەپەرستانی كورد، توانای بینینیان نەبوو و هەوڵیان بۆ سەركوت و نەهێشتنی، بەزەبری چەك خستەگەڕ و تووانیان بیانوویەك لە رۆژێكدا كە كاك فوئاد لە مەریوان نەبوو، وەدەست بخەن. بەڵام ژیری و تێگەییشتووی كاك فوئاد پشتووانەیەكی قورس و قایمی ئەو سیستەمە شووراییەی مەریوان بوو. هەربۆیە كۆچی مێژوویی خەڵكی مەریوان كە ئەندەرزیارەكەی كاك فوئاد بوو و بیرۆكەیەكی زۆر پێشكەوتووتر لە ئەو سەردەمە بوو، رێكخراو ئەمەش هەم تەسلیم نەبوونی خەڵك بە ئیرادەی دوژمن بوو و هەم ئاشتیخوازیی خەڵكی كوردی نیشاندەدا.
بەچاوخشاندنێك بەسەر ژیانی سیاسی كاك فوئادی رابەردا بۆهەمووان دەردەكەوێ كە شیوازی خەبات و سیاسەتكردنی كاك فوئاد، كۆپیكردن و دەقاودەق دەڕێژانی خەباتی چەپ لە سۆفیەت یان چین نەبوو. شێوازێكی زۆر جیاواز بوو كە هەڵقوڵاوی باروودۆخی سیاسیی تایبەتی ئەوكاتی كۆمەڵگای كوردستان بوو. لەڕاستیدا، خوێندنەوەی كاك فوئاد بۆ چەپ و خەباتی چینایەتی و جەماوەری لەگەڵ خەڵكیتر جیاوازیی زۆری هەبوو. كاك فوئاد هەر لە تەمەنی كەمەوە هەستی بە نەبوونی دادپەروەری و یەكسانی لە كۆمەڵگادا كرد و دواتر لەبەر ئەوەی ئەیویست دژ بەو ناعەداڵتییە بوەستێتەوە بە خوێندن و خۆبارهێنان لە چەپ و خەباتی سۆسیالیستیدا خۆی دۆزیەوە. كاك فوئاد سەرەتا مرۆڤێكی عەدەڵەتخواز و شۆڕشگێڕ بوو كە لەڕێگەی خەباتدا، چەپی لە كوردستان بەتایبەتمەندییەكانی كۆمەڵگاوە لە مەیدانی پراكتیكدا داڕشتەوە. "كاك فوئاد شۆڕشگێڕێكی چەپ بوو نە چەپێكی شۆڕشگێڕ". بۆ روونتر بوونەوەی جیاوازیەكە یەك نموونەیتر دەخەمە بەرچاو.
لە سەردەمی شۆڕشی گەلانی ئێراندا دوو گوتاری زاڵ بوونی هەبوو كە بریتیبوون لە گوتاری ئیسلامی و گوتاری چەپ. پاش سەركەوتنی شۆڕشەكە چەپەكان بەتەواوی تووانەوە و هێز و پێگە كۆمەڵایەتیە مەزنەكەی خۆشیان لەدەستدا. گوتارە ئیسلامیەكە هەم دەسەڵات و هەم زۆربەی كۆمەڵگاشی لەخۆگرتەوە بەڵام لە كوردستان وا نەبوو، چەپ هەنووكەش پێگەیەكی مەزنی كۆمەڵایەتیی هەیە. هۆكاری ئەم جیاوازیە بوونی كاك فوئاد و كۆمەڵە بوو كە بەپێچەوانەی چەپی ئێرانی هیچكات بڕووای بە خومەینی و مەلاكان نەبوو و دژبەو شەپۆلە وستانەوە كە هەموو دەنگێكی دادپەروەرانەی نوقوم دەكرد. جیاوازیەكە لەوەدابوو كە ئەوان لە خوێندنەوەی تیۆریكی چەپەوە هاتبوونە جەرگەی شۆڕش و كاك فوئاد بەپێچەوانە لە پراكتیكی شۆڕشەوە چەپی لەخۆیدا بینیەوە.


PM:08:34:09/09/2017




ئه‌م بابه‌ته 221 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌