كۆماری ئیسلامیی ئێران و دیاردەیەك بەناوی ئەحمەدی نژاد

كەوسەر فەتاحی

 یەكێك لە پێناسە بەرچاوەكانی كۆماری ئیسلامیی ئێران هەر لە سەرەتای دەستبەكار بوونییەوە، جیاوازیی زەقی نێوان سیمای  دەسەڵات و لە لایەكی دیكەوە دامەزراوەكانیەتی. لە لایەكەوە خۆی بە پێش ناوی كۆمارەوە ناساندووە و تەنانەت پارڵمانی دامەزراندووە لە لایەكی دیكەشەوە كەسێكی بە ناوی وەلی موتڵەقەی فەقیه یان ڕێبەی جێنشینی خودا لە سەڕوووی هەموو دامەزراوەكانییەوە داناوە كە چاوەدێریی تەواوی دام و دەزگاكان دەكات و تەنانەت بە حوكمی ئەو دەكرێت سەرۆك كۆماریش بگۆڕدڕێت یان پارڵمان بە تەواوی هەڵبوەشێتەوە. لەم نێوانەدا و بە هۆكاری ئەوەی بڕیارەكانی ڕێبەی بە شێوەی ڕاستەوخۆ لە هەموو ناوەندەكان قابلی جێبەجێ كردن نەبوون، چەند دامەزراوەیەك  و گرینگتر لە هەمووان " مەجمەعی تەشخیسی مەسڵەحەتی نیزام" ی بۆ جێبەجێ كردنی بڕیارەكانی ڕێبەی دامەزراند. پێناسەیەكی دیكەی كۆماری ئیسلامی، هاوئاهەنگ نەبوونی دامەزراوەكانە لە ناو ئەو سیستمەدا،لە ناو چوارچێوەی كۆماری ئیسلامیدا هەر یەك لە دامەزراوەكان بە شێوازیك ساز لێدەدەن و وڵامدەرەوە بە یەكتر نین. ئەوە لە كاتێكدایە لە وڵاتانی ناسراوی سەرمایەداری لانیكەم سێ دامەزراوەی سەرەكی قوەی موقەننەنە، قەزایی و ئیجراییە هاوئاهەنگ و هاوتەریبن مەگەر لە هەل و مەرجی تایبەتدا. بەڵام لە ناو كۆماری ئیسلامیدا جیاوازی نێوان سیمای حكوومەت و چوارچێوەی دامەزراوەكەی بە بەردەوامی قەیرانی دڕوووست كردووە  و زۆربەی كات لە بەڕێوەبردنی كاری ڕووتینیش كێشەیان لە نێواندا هاتووەتە ئاراوە. جۆری باڵانسی هێز و مۆدێلی سیاسی دەسەڵاتی قوەی جێبەجێ كار (سەرۆك كۆماری موجرییە)، یاسا دانان (پارڵمان/موقەننەنە) و دادوەری (قەزاییە) لە كۆماری ئیسلامیدا بە ڕواڵەت دابەشكاری هێزە و هەركامە وەك دەسەڵاتی سەربەخۆ نمایش دراوە و لە ناوەرۆك و دەستووردا دەسەڵاتی موتڵەقە لە دەستی ڕێبەی كۆماری ئیسلامی شوورای نگەهبان و ویلایەتی فەقیه دایە. كە ئەوان بەپێی خواست و ویستی خۆیان دەسەڵات لە نێوان دام و دەزگا و كەسایەتییەكان دابەش دەكەن. 
لە ساڵانی ڕابردوودا كێشە و ململانییەكانی نێوان قوەی موقەننەنە، لە سەڕوویەوە لاریجانی و  قوەی موجرییە، لە سەروویەوە ئەحمەدی نژاد بە شێوەی بەرچاو پەرەیان سەندووە، بۆ نموونە لابردنی وەزیری دەرەوەی وڵات، لابردنی وەزیری ئیتلاعاتی كات " حەیدەر موسلحی"، دانانی نوێنەرایەتیی سەرۆك كۆمار لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هتد كە هەموو بە دوور لە ئیرادەی خامنەیی و بەبێ پرسی ئەو بە ئەنجام گەیشتوون. ئەم جۆرە لە بڕیارانە دژكردەوەی خێرای خامنەیی بە شوێنەوە هات و تا نووسینی نامەی فەرمیی خامنەیی بۆ وەزیران لەسەر ئەوەی بە فەرمانی ڕێبەی دەبێت لەسەر پۆستی خۆتان بمێننەوە و تووندتر لەوە ڕەتكرنەوەی بڕیارەكانی ئەحمەدی نژاد لە ڕێگەی نامەی نهێنی یان خوتبەوە بۆ لێسەندنەوەی مەشڕووعیەتی جێگە و پێگەی ڕێبەری نێو باڵی ئەحمەدی نژاد یان لە هەمان كاتدا و بە شێوازێكی هاوتەریب لە وڵامی ئەو حەرەكەتانە ئەندامانی قوەی موقەننەنە دەكەونە كار و  بە ئێستیزاح و لابردنی وەزیرانی پێشنیاری و وەك نموونە وەزیری ڕێگە و بان كە نزیك بوو لە سەرۆكی قوەی موجرییە  و كردەوەی لەم شێوەیە تەسوییە حیسابی خۆیان دەكەن.
 كێشە و ململانێكانی ئەم دوایانەی دامەزراوەكانی كۆماری ئیسلامی، تەنیا بە هۆی كێشەی شەخسی و ڕقەبەرایەتی نییە بەڵكوو كێشە سیاسییەكان بەر لەوەی لە جیاوازیی بیر و ڕاوە سەرچاوە بگرن، لە هەوڵ بۆ كۆنتڕۆڵی ئۆرگانە سیاسییەكان و سەرچاوە ماڵییەكانەوە سەرچاوە دەگرن. نامەی سەرئاواڵە یەك لە دوای یەكەكانی مەحموودی ئەحمەدی نژاد و مێتۆدی بە لێكدانەوەی خۆی ئاشكراكەر، كە تێیدا سەرەتا برایانی لاریجانی بەرپرسانی دوو قوەی موقەننەنە و قەزاییە و دواتر و لە سەڕووی هەموویانەوە ڕێبەری دەداتە بەر ڕەخنەی تووند و ڕەخنەی ئەوەیان لێدەگریت كە دەستێوەردان لە كاری قوەی موجریە دەكەن و گەندەڵ و ڕانتخۆر و دزن و لە دوایین كاردانەوەكانی ئەحمەدی نژاد لە دوای دەستبەسەر كردنی ڕەحیم مەشایی و لە پەیامێكی تەسویری پیرۆزبایی ساڵی نوێدا مەیدانی یەكەتازی خۆی ڕوو دەكات و بێ شەرم و شكۆتر لە هەمیشە هێرش دەكاتە سەر ڕێبەری و سیستمی كۆماری ئیسلامی و خۆی دەخاتە پاڵ جبهەی خەڵكی زوڵم لێكراو و برسیی ناڕەزایەتییەكانی ئەم دواییانەی خەڵكی ئێران و گرتن و كوشتنی خەڵكی بێتاوان و دەستگیری بەقایی  و ڕەحیم مەشایی هاوشانی ئەو دەستگیریانە وەسف دەكات و كۆماری ئیسلامی بە ناعادڵ و بێ ئینساف وەسف دەكات.
جێگەی ئاماژەیە كە  مەحمود ئەحمەدی نژاد هەر لە سەرەتایی هاتنە سەر كاری كۆماری ئیسلامی یەكێك لە مۆرە ئەسڵییەكانی بازنەی دەسەڵات بووە و جیا لەوەی وەك یەكێك لە بەرپرسانی ئەمنی و دامەزرێنەرانی سپای پاسداران بووە، پێش گرتنە دەستی دەسەڵات وەك سەرۆك كۆمار، زۆر پۆستی دەوڵەتی وەك فەرمانداریی شارەكانی خۆیی، ماكۆ لە كوردستان یەكەمین پارێزگاری ئەردەبیل و شارەوانی شاری تاران و هتد بە دەستەوە بووە.
لە ڕاستیدا كێشە و هێرشەكانی ئەحمەدی نژاد بە لاریجانی و قوەی قەزاییە بە گشتی ڕوو بە باڵی دەسەڵاتی ڕێبەی كۆماری ئیسلامی و عەلی خامنەییە، هەرچەند چاوەڕوانی ئەوە لە ئەحمەدی نژاد دەكرا كە سەبارەت بەوەی لە خولی یەكەمی سەرۆك كۆماری بە پشتیوانی ڕاستەوخۆی بەیتی ڕێبەری  و خامنەیی هاتبووە سەر كار زۆر گوێڕایەڵی بێ ئەملاو لای بۆچوونەكانی خامنەیی بێت بەڵام بە پێچەوانە ململانێكانی ئەم دوو لایەنە درێژەی كێشا و هەر لە دانانی مەشایی بەبێ پرسی خامنەیی بۆ پۆستی جێگری یەكەمی سەرۆك كۆماری كە دژكردەوەی خامنەیی لێكەوتەوە و بووە هۆی ئەوەی خامنەیی ئوڵتیماتۆم و بڕیاری وەلانانی مەشایی وەك جێگری یەكەمی سەرۆك كۆمار بە ئەحمەدی نژاد ڕابگەیێنێ كە ئەحمەدی نژاد بۆ ماوەی زیاتر لە یەك حەوتوو بڕیارەكەی خامنەیی ڕاگرت و و نەیبردە بواری جێبەجێ كردنەوە تا دەستگیر كردنی یەك لە دوای یەكی بازنەی یارانی نزیك لە مەحموودی ئەحمەدی نژاد. 
دەسبەسەر كردنی ئەسفەندیار ڕەحیم مەشایی دوابەدوای ئامادەبوونی لە بەردەم سەفارەتی ئینگلیز و ئێعترازەكانی بە گرتن و لێپرسینەوەی حەمید بەقایی ڕوووی دا. ئەسفەندیار ڕەحیم مەشایی لەبەردەم سەفارەتی بریتانیا لە تاران دەستی دایە سووتاندنی حوكمی ڕاگەیەندراو لە دژی حەمید بەقایی و لە ئاكامدا دەستگیر و ڕەوانەی زیندان كرا.
ڕەحیم مەشایی پێشووتریش و ساڵی ڕادوو  بە تاوانی بێ ڕێزی بە ڕێبەی كۆماری ئیسلامی و پڕووپاگەندە دژی كۆماری ئیسلامی بۆ دادگای ئینقلاب بانگ كرابوو و لەو لێپرسینەوەیەدا هەڕشەی ئەوەی كردبوو كە ئەگەر دەستگیر بكرێت نەوارێكی خۆیی بڵاو دەكاتەوە كە زۆر نهێنی نەدركاوی تێدایە. حەمیدی بەقایی بە تۆمەتی دزی و ئێختلاسی پووڵ نزیك بە ٤ میلیون یۆرۆ  و ٦٠٠ هەزار دۆلار لە پووڵی تەرخانكراو لە لایەن سپاسی پاسداران بۆ خەرج لە وڵاتانی ئافریقایی دەستگیر و حوكم دراوە. مەحموودی ئەحمەدی نژاد پێش بڵاو بوونەوەی حوكمی نهایی دادگا لەو بارەوە لە توێی نامەیەكی سەرئاوەڵادا داوای لە قاسمی سولەیمانی فەرماندەی سپای قودس كردووە لەو پێناوەدا بێدەنگ نەبێت بە هەڕەشەی بڵاوكردنەوەی هەستان و دانیشتنی كاری خۆی و قاسمی سولەیمانی كۆتایی  بە داواكارییەكەی هێناوە.
لە ئاكامدا و لەم دۆخە هەستیارە بۆ ڕژیمی ئێران لە لایەكەوە بە هۆیی زیاد بوونی پێبەندبوونە دەرەكییەكانی ئێران لە لوبنان، سوریە، عێراق، یەمەن و ئەفغانستان كۆماری ئیسلامی لە ئێستادا لەگەڵ كێشەی گەورەی هاوتەریب نەبوونی توانایی پێداویستییەكانی حازر  لەگەڵ سەرچاوەی دابینكردنی پێداویستییە دەرەكییەكان ڕوووبەڕوە. بەپێی لێكدانەوەكان كۆماری ئیسلامی پێداویستییەكانی زیاتر لە ٤٠ هەزار چەكداری نا ئێرانی لە ڕێگەی هێزەكانی قودس لە مەنتەقەدا و لە دەرەوەی سنوورەكانی خۆی دابین دەكات. 
بێگومان قەیرانی دارایی لەمانگەكانی داهاتوودا بە هۆی كەم بوونی داهاتەكانی ئێران بە لەبەرچاوگرتنی سیاسەتی نوێی ئامریكا لەبابەت كەمكردنەوە و وشك كردنی سەرچاوە داراییەكانی ئێران، زیاتر لە جاران خۆی نیشان دەدات. لە لایەكەوە قەیرانی دارایی و گرانی و بێكاری و فشاری بێسنوور لە سەر خەڵك  و بەڵێنەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ دابین كردنی ئیمكانات و پوڵ بە مەبەستە تێكدەرانەكانی لە دەرەوەی سنووری خۆی، كەوتنی كۆماری ئیسلامی لە كورسی دەسەڵاتی ناچار كردووە و هیوایەكی بە داهاتووی ڕژیم بۆ باڵەكانی خۆی نەهێشتووە. لە لایەكی دیكەشەوە ئەم كێشە و دژكردەوە ناوخۆییانەی بەرپرسانی كۆماری ئیسلامی و لەقاودانی گەندەڵی و كەم و كوڕییەكانی خامنەیی، بنەماڵەیی لاریجانی و قوەی قەزاییە و هتد ئاماژەیە بە دەرخستنی ڕووی دزێوی كۆماری ئیسلامی و خاوەن دەسەڵاتەكانی لە ئاستی ناوخۆیی و جیهانی كە ڕاستەوخۆ كاریگەری لە سەر بزووتنەوە جەماوەری، مەدەنی و ئازادیخوازانەكانی خەڵكی ئێران دەبێت و ئەوەی لە سەرجەم ئەو فاكتانە و لە كۆتاییدا دەكەونە بەردەست ئەوەیە كە كۆماری ئیسلامی تووشی داڕمانێكی گەورەی ئابووری و مەشڕووعییەتی بووە كە هەردووكیان بە بڕوای من لە مەلزوماتی مانەوەی دەسەڵاتن بە دەستی دەوڵەتانەوە و بێگومان كۆماری ئیسلامیش ڕێگەی دەربازبوونی لەو گێژاوە نییە و ئاڵۆزییەكانی نێو خۆیان جووڵەی بەرەو گۆڕانی دەسەڵات لە ئێران خێراتر و خێراتر دەكات.

AM:10:53:11/04/2018




ئه‌م بابه‌ته 525 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌