مانگرتنی شارەكانی سەرسنوور و چەند وتەیەك

ئارام بوداغی
   
مانگرتنی شارەكانی سەر سنوور به داخستنی سنوورەكان له لایەن ڕژیمی ئیسلامییەوه دەستی پێ كرد و خەڵكی كۆڵبەر و كاسبكار و بازاڕییەكانی شارەكان كه تەنیا بژێوی ژیانیان لە ڕێگای هەناردن و هاوردە كردنی كاڵا لەم سنوورەوه دابین دەكرێ و جگه لەمه داهاتی دیكە شك نابەن، بەم كارەی ڕژیم ناڕازی بوون. ئەم مانگرتنە ڕۆژی ٢٥ی خاكەلێوه بەرامبەر به ١٤ی ئاوریل له بانەوه دەستی پێكرد و دەچێته خانەی خەباتی مەدەنییەوه و وەك وەستانەوە و هەڵوێستێكی ڕەوا و هەقخوازانه و نەترسانه له دژی ڕژیمی داگیركەری ئیسلامیی ئێران جێگای پشتیوانییه. هەڵوێستی بوێرانەی خەڵك لە بەرامبەر سەعید جەلیلی، نێردراوی تایبەتیی خامنەیی نیشانەی بوێری و ئازایەتیی ئەم خەڵكەیه. ڕاكێشانی بەرپرسێكی باڵای ڕژیم بۆ كوردستان و ناچار كردنی به گوێ گرتن له خەڵك، خۆی سەركەوتنێكه بۆ مانگرتووەكان و گەلی كورد. ئەمه هێزی یەكگرتووی خەڵكی ناڕازییه كه ڕژیمێكی ئاوا سەرەڕۆ و پاسدارێكی جینایەتكاری وەك جەلیلی ناچار به گوێگرتن دەكات. ئەم هەڵوێست و مانگرتنەی خەڵك جێی ڕێزه بەڵام هەر ئەوەنده بەس نییه و دەبێ ببێته ئەزموون و دەسپێك بۆ كاری گەورەتر و داواكاریی زیاتر.
خەڵكی كوردستان هەقی خۆیانه وەك گەل و نەتەوه له هەموو مافە نەتەوەییەكانی خۆیان و هەروەها وەك تاك له هەموو مافێكی ئینسانی بەهرەمەند بن. ئەگەر سەركوت و هەڵاواردنی بە بەرنامه و بەردەوامی داگیركەرانی كوردستان نەبایە و كورد وڵات و كیانی خۆی بوایه چی له میللەتانی جیهان كەمتر نەدەبوو. بەڵام ڕژیمی ئیسلامی بە هەژار كردن و بێكار كردنی ئەم گەله دەیەوێ تۆڵەی خۆی بكاتەوه. خەڵك لەسەر سنوورەكان به ناچار ڕوو دەكەنه كۆڵبەری دەنا بەڕاستی ئەمه كاری ئینسان نییه و ئەو كەسانەی ڕوو دەكەنه كۆڵبەری شایانی ئەوەن وەك هەر مرۆڤێكی تر كار و كەسبێكی شایانی مرۆڤیان بێت نەك بەم شاخ و كێوانەوه ١٠٠ كیلۆ بار بە كۆڵەوه بە دوای پاروە نانێكدا ژیانی خۆیان بخەنە مەترسییەوه.
دەزانم ئەو خەڵكه حازرن بەم جۆره نانێكی شەڕافەتمەندانه پەیدا بكەن و ئەم گشته ئازار و مەترسییە قەبوڵ دەكەن، بەڵام سەر بۆ ڕژیم نەوی ناكەن. بەڵام سەرەڕای هەموو ئەوانەش بەڕاستی پێم وایه ڕژیمی ئیسلامی هەر ڕێك له ڕاستای پەیڕەو كردنی سیاسەتی تەبعیز دژی گەلی كورد هەوڵی داوه بۆ به پەرەپێدانی كۆڵبەری وەك كار و پیشه و دەیەوێ لەم ڕێگایەوه كەڕامەتی ئەو ئینسانانە بشكێنێ. ڕەوا نییه ئەم گشته ماشێن و كەرسە پێشكەوتووه هەیه بەڵام ئەم خەڵكه به كۆڵ بار بگوێزنەوه. خەڵك ئەگەر كارێكیان هەبێ بۆ له هەزارەی سێهەم و سەردەمی به دیجیتاڵ و به ماشێن كردن و پیشەسازی و تیكنۆلۆژی ڕوو دەكەنه كۆڵبەریی؟ تەنانەت ساڵانی زۆر كۆنیش كه هێشتا ماشێن كەم هاتبووه ناو كوردستانەوه، خەڵك بەم جۆرەی ئێستا كەلوپەلیان بۆ ئەودیوەدیوی سنوور نەدەبرد و كۆڵبەری و هەڵگرتن و گوێستنەوەی بارەكان به كۆڵ  باو نەبوو. هەر ئەم كاره به شێوەی دیكه و بۆ نموونه به كاروان كەلوپەلەكان دەگوێزرانەوه. ڕژیم بەردەوام هەوڵی داوه كەرامەتی مرۆڤی كورد تێكبشكێنی و ئەمه به ڕێگایەكی دەزانێ. 
بۆیه پێم وایه داوخوازییەكانی مانگرتووەكان دەبێ زۆر لەوه زیاتر بێ و كۆتایی هێنان بێت به كۆڵبەری وەك پیشه و بنبڕ كردنی سووكایەتی و سیاسەتی تەبعیز و هەڵاواردنی ڕژیم له كوردستان. هەروەها داواكارییەكانی مانگرتووەكان باشتره بریتی بێت له سەرمایەگوزاری له كوردستان و شارەكانی سەر سنوور و كردنەوەی كارگا و كارخانه و ڕەخساندنی هەلی كار. ئەمانه هەمووی داواكاریی سنفی و پیشەیین و له سەردەمی ئێستادا له سەرەتاییترین مافەكانی هەر ئینسانێكن. ڕژیم ئیجازەی داوه هەر لەم سەر سنوورانه و بەتایبەت له ناوچەی سەردەشت، چەندین كارگا و كارخانەی شیشە و باقی دەرمان و مادە سڕكەرەكان بۆ گیرۆدە كردنی كۆمەڵگای كوردستان بكرێنەوه، بەڵام حازر نییه هیچ سەرمایەیەك له كوردستان تەرخان بكات بۆ ڕەخساندنی كار و دابین كردنی ژیانێكی شایانی مرۆڤی ئەمڕۆیی. بۆچی ڕژیم بووجه و پارەی بۆ فەلەستین و لوبنان و شەڕی سوریه و عێراق و یەمەن و بڵاوكردنەوەی شیعەگەری و بەخێو كردنیان و مزگەوت سازكردن له سەرانسەری جیهان هەیه بەڵام بۆ كوردستان تەرخانی ناكات و ئەوەی له كوردستانیش هەیه تاڵانی دەكات؟      
ئەم بارودۆخەی كه ساڵیانی ساڵه كۆمەڵگای كوردستان داگرتووه، ئاكامی سیاسەتی تەبعیز و هەڵاواردنی بە ئەنقەستی ڕژیمی ئیسلامیی ئێرانه كه به درێژایی دەسەڵاتی خۆی له دژی گەلی كورد ڕەچاوی كردووه. چوار پارێزگای كوردستان لەگەڵ سیستان بلوچستان و ئەهواز هەموو ساڵێ كەمترین ئاستیان له بوودجەی ساڵانەی ئێران بۆ دیاریكراوه. هەر بۆیه هیچ گەشەیەكی ئابوورییان بە خۆیانەوه نەبینیەوه و ساڵ له دوای ساڵ خەڵكی كوردستان و بلوچستان و ئەهواز له خاك و زێدی خۆیان هەژارتر دەبن و بێكاریش زیاتر دەبێ. هەر ئێستا ڕادەی هەژاری و ئاماری ئەو خەڵكەی له ژێر هێڵی هەژاریدا دەژین لەم سێ ناوچەیه له هەموو بەشەكانی ئێران زیاتره. 
خەڵكی كورد له ١٢ی خاكەلێوەی ساڵی ١٣٥٨ دەنگی "نا"ی دا بە رڕژیمی ئیسلامیی ئێران. ئەم هەڵوێستە مێژووییەی گەلی كورد بۆ هەمیشه جێی شانازییه و ئێستا دەبینین ئەو كەسانەی ئەودەم دەنگیان داوه بەم ڕژیمه چۆن پەشیمانن. بەڵام هەر ئەم هەڵوێسته دلێرانه و ژیرانەیەی گەلی كورد بوو به داخ و بوغزێكی گەوره لهسەر دڵی ڕەشی سەرانی جینایەتكاری ئەم ڕژیمه. ئەم بارودۆخەی كه ٣٩ ساڵه كوردی ئێرانی تێدایه بەشی زۆری باجی ئەم هەوڵوێسته و كۆڵنەدری خۆیەتی كه دەیدا. بەڵام ئەوەش له جێی خۆیدا تاوان نییه بەڵكوو بۆ كورد شانازییه كه خۆی بەدەستەوه نەداوه و تەسلیمی ئەم ڕژیمه و زۆڵم و زۆرەكەی نەبووه. كورد نابێ لۆمەی خۆی بكات بەڵكوو دەبێ شانازی بەخۆیەوه بكات چونكه تێكۆشان و كۆڵنەدان و خەبات بۆ ڕزگاری باجی دەوێ.
خاكی كوردستان له لایەن ڕژیمی ئیسلامیی ئێرانەوه داگیركراوه و ئەمه له ڕەفتار و كردرای سەران و كاربەدەستانی ئەم ڕژیمە به ئاشكرا دەردەكەوێ. ڕژیم وەك سەرزەوین و وڵاتی داگیركراو لەگەڵ خاك و خەڵكی كورد هەڵسوكەوت دەكات. بەڵگەی سەلمێنەری ئەم ڕاستییەش زۆرن؛ كانگا و كانزاكانی كوردستان له زێڕەوه بیگره تا ئاڵمینۆم و كانە بەردەكان له لایەن ڕژیمەوه بار دەكرێ و بۆ شارەكانی دەرەوەی كوردستان دەگوێزرێنەوه. تاقه كارخانەیەك بۆ ئەم كانگا و كانزایانه له كوردستان بنیات نەنراوه كه كۆمەڵێك كرێكاری كورد كاری لێ بكات. یانی لەم ٣٩ ساڵەدا ڕژیم نە تەنیا هیچ سەرمایەی نەهێناوەتە خاكی كوردستان، بەڵكوو ئەوەی لەسەر و ژێری خاكی كوردستانی ڕۆژهەڵات هەیه بە تاڵانی بردووه. تەنانەت ڕێڕەوی ئاوی چۆمەكانی كوردستانیشی بۆ شارەكانی دەرەوەی كوردستان گۆڕیوه. ئەوه له حاڵێكدایه هەر ئێستا شار و گوندەكانی كوردستان كێشەی بێ ئاوییان هەیه بەڵام ڕژیم ئاوی خواردنەوەش به خاكی كوردستان و گەلی كوردەوه ڕەوا نابینێت.
ڕژیم بە شەڕ و سەركوت و كوشتار و جینایەت و ئێعدامەكان پێی خوێناوی نایه خاكی كوردستانەوه. بەرەنگاریی ئازایانەی گەلی كورد بۆ ڕژیمی تینووی جینایەتی ئاخوندەكانی تاران و شەخسی خومەینی چاوەڕوان نەكراو بوو. لەو دەمەوه هەر وەك له سەرەوه ئاماژەم پێدا ڕژیم هەوڵی داوه گەلی كورد و تاكی كورد دەستەمۆ و بێ هەڵوێست بكات. لەم شەڕە نابەرابەرەدا كورد شكا بەڵام چۆكی دانەدا. به هۆی ئەوەی ڕێبەرایەتیی كورد و هێزەكانی كوردستان لهناو خەڵك و خاكەكە دوور كەوتنەوه بۆ ئەودیوی سنوور، كوردی ڕۆژهەڵات شۆڕشەكەی تووشی لاوازی و كزی بوو، بەڵام هەرگیز كۆڵی نەدا و پشتی وە  زەوی نەكەوت. ڕژیم بۆ دژایەتیی ئەم گەله سەربزێوه پەنای بۆ كوشتار، زیندان، ئێعدام و سەركوت برد و سیاسەتی دیكەی وەك بڵاوكردنەوەی مادە سڕكەرەكان، پەرەپێدانی بێكاری و هەژار كردنی خەڵكی كوردی ڕەچاو كرد. هەر ئێستا به ئاشكرا دەبینین هەموو ئەم سیاسەتانەی ڕژیم كه له دژی گەلی كورد بەڕێوەی بردووه تووشی شكست بووه و تۆزەكەی چووەتەوه چاوی خۆی. چونكه شۆڕشێكی بەرحەقە و ڕەگ و ڕیشەی له كۆمەڵگای كوردستان داكوتاوه. شۆڕشی گەلی كورد ئاگرێكە و دەمێكه كەوتووەتەوه، به هیچ جۆره سەركوت و جینایەتێك ناكوژێتەوه. بۆ ماوەیەك ڕەنگه هێور بێتەوه بەڵام دانامركێ و ژیلەمۆی ئەم ئاگره سووره هەر جارەی له شوێنێك و بەشێكی ئەم خاكه داگیركراوه دەگەشێتەوه و سەرهەڵدەداتەوه و كڵپە دەستێنێ.
له كۆتاییدا دەڵێم خەباتی مەدەنی له كوردستانی ڕۆژهەڵات نەریتێكی شكۆدار و بەهیزه و باسكێك له خەباتی گەلی كورده و ئەو مانگرتنه دەبوو پەرەی پێ بدرێ و بگوازرێتەوه بۆ باقی شارەكانی كوردستان و به بەرینایی كوردستانی ڕۆژهەڵات پشتیوانی لێ كرابایه. ئەگەر ئەم هاوپشتی و هاوسۆزییە نەتەوەییه پەرەی پێ بدرێ، كورد وەك نەتەوه هێزی خۆی دەنوێنێ و خەڵكی چەند شار به تەنیا نامێننەوه و لەولاشەوه پەیامی یەكگرتوویی خۆی به دنیای دەرەوه ڕادەگەیەنێ و ڕژیمیش ناچار به پاشەكەشێ دەكات.


PM:11:51:09/05/2018




ئه‌م بابه‌ته 109 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌