لە واشینگتۆن چ باسە؟

 

 خسرەو ئەڵماسی

لهئێستادا، ویلایهته یهكگرتووهكانی ئهمریكا به چڕی ههوڵهكانی خۆی بۆ رووبهڕووبوونهوهی ڤایرۆسی كۆڕۆنا و كاریگهرییه مرۆیی و ئابوورییهكانی خستۆته گهڕ. ئهوه له كاتێكدایه، بۆ ماوهی چهند حهوتوویهكه زۆربهی بازاڕ و دووكان و كۆمپانیاكان داخراون و رێنماییهكان داوا له خهڵك دهكهن تا ئهو جێیهی دهتوانن له ماڵهوه بمێننهوه و خۆ له شوێنی قهرهباڵخ بپارێزن. ههڵبهت خهڵك دهتوانن بۆ كڕینی پێداویستی رۆژانه و سهردانی خزم و كهس، به تایبهت بهساڵاچووان و نهخۆشهكان، وه به مهبهستی وهرزش و پیاسهكردن بێنه دهرهوه. رێژەی تووشبووان خۆی له سهدان هازار داوه و ژمارهی مردووان بۆ زیاتر له پهنجا ههزار كهس بهرز بۆتهوه.

تیمی بهرهنگاربوونهوهی كۆڕۆنا به سهرۆكایهتی مایك پێنسی جێگری سهرۆكی ئهمریكا رۆژانهكۆبوونهوه و بهدواداچوونیان ههیه و ههموو رۆژێك به سهرۆكایهتی سهرۆكی ئهمریكا خۆی، كۆبوونهوهی رۆژنامهوانی دهكهن و هاوڵاتیان له پێشڤهچوونهكان ئاگادار دهكهنهوه.

سیستهمی تهندروستی ئهمریكا له سهرهتادا شڵهژاوی پێوه دیار بوو و به دهست كهمی شوێن و كیتی تێستكردن و كهلوپهلی پزیشكی و خۆ- پارێزی دهیناڵاند. به راگهیاندنی دۆخی كوتوپڕ و كارهسات و بهچالاككردنی بڕیاری بهرههمێنانی بهرگری نیشتمانی له لایهن سهرۆكی ئهمریكاوه، ههوڵهكان بۆ دابینكردنی پێداویستییهكان چر كرانهوه و له ماوهیهكی پێوانهییدا، كۆمپانیا زهبهڵاحهكانی كهرتهجیاجیاكانی ئهمریكا دهستیان كرد به بهرههمهێنانی پێداویستییهكان، وه خهستهخانه و سهنتهرهپزیشكییهكان دهستیان كرد بهتێستكردنی ژمارهیهكی زۆرتر لهوانهی گومانی تووشبوونیان له سهر بوو. له ههمانكاتدا، ههوڵدرا خێرایی بڵاوبوونهوهی ڤایرۆسهكه كهم و بهرزایی كێرڤی تووشبووان نزم بكرێتهوه.

لهئێستادا، له زۆربهی ویلایهتهكان ژمارهی تووشبوو و مردووان له كهمبوونهوهدایه و حكومهتی فیدراڵی رێنمایی نوێی بۆ دووباره كردنهوهی بازاڕ و ئابووری وڵات به شێوهی قۆناخ به قۆناخ دهركردووه. ههڵبهت ویلایهتهكان به پێی بارودۆخی خۆجێیی و ناوچهیی و جۆرێتی سهكتهرهكان بڕیار دهدهن و دهسهڵاتدارانی ویلایهتهكان بڕیاردهدهن شوێنهكان كهی و چۆن بكرێنهوه. ههنووكه چهند ویلایهت لهباشووری وڵات دهستیان كردووه به قۆناخی یهكهمی كردنهوهی بازاڕ و كهمكردنهوهی قهدهخهكان.

هاوتهریب لهگهڵ ئهو پێشڤهچوونانه، ههوڵهكان بۆ دۆزینهوهی ڤاكسهن و دهرمان بهردهوامه و چهندین كۆمپانیا و دامهزراوهی توێژینهوهیی و زانكۆیی له قۆناخهكانی دۆزینهوه و تاقیكردنهوهی بهرههمهكانیاندان. ئهگهر چی تا ئێستا، هیچ دهرمان و ڤاكسهنێك وهك چارهسهری دانپیانراو بوونی نییه، بهڵام بۆ دۆخی كوتوپڕ، رێگه به بهكارهێنانی كۆلۆرۆكوین وهایدرۆكسیكۆلۆرۆكوین بۆ چارهسهركردنی تووشبووان دراوه و سهرهڕای ئهوهی دهرهنجامی تا رادهیهك باشی ههبووه بهڵام به هۆی ئهوهی به قۆناخهكانی ئاسایی تاقیكاریدا تێنهپهڕیوه، وهك چارهسهی كۆتایی دانی پیانهنراوه. ئهگهرچی به پێی لێدوانهكانی شارهزایانی تهندروستی، له دۆخێكی ئاساییدا دۆزینهوهی ڤاكسهن و دهرمانی گونجاو بۆ نهخۆشییهكه چهند مانگ یان ساڵێك زیاتر دهخایهنێت، بهڵام ههوڵهكان بۆ كهمكردنهوهی ئهو ماوهیه چڕ كراونهتهوه و گهیشتنه ئامانج به خێرایی زێدهتر بهردهوامه.

له رووی ئابوورییهوه، بازاڕی ئهمریكا خهسارێكی گهورهی بهركهوتووه و زیاتر له بیست میلیۆن كهس تا ئێستا كارهكهیان له دهست داوه و زۆربهی بازاڕ و كۆمپانیاكان داخراون و گریمانه و ترسی كارهساتی ئابووری بوونی ههیه. بهڵام به خێرایی چهندین پاكێجی یارمهتی دارایی بۆ هاوڵاتیان و كۆمپانیاكان له سهر داواكاری حكومهت له كۆنگرهی ئهمریكا پهسند كرا و بهمیلیارها دۆلار یارمهتی دارایی له فۆڕمی جۆراوجۆردا پێشكهشی هاوڵاتیان و شوێنهبازرگانییهكان كرا. پێداویستی رۆژانهی هاوڵاتیان كه له سهرهتای دهركهوتنی ڤایرۆسهكه نیگهرانی و دڵهراوكێی لای هاوڵاتی درووست كردبوو دابین كراوه و كێشهیهك له دابینكردنی خۆراك و خواردهمهنی رۆژانه بوونی نییه. سهرهڕای مشتومڕ و گلهیی و گازهنده، ههر دوو پارتی كۆماری و دیموكڕاتهكان پێكهوه ئهو پاكێجانهیان پهسند كردووه و سهرۆكی ئهمریكا به بهردهوامی لهگهڵ پارێزگارهكانی ویلایهتهكان، به كۆماری و دیموكڕاتهوه، له پهیوهندی راستهوخۆدایه و به پێی پێویست هاوكاریی فیدڕاڵیان پێشكهش دهكات.

سهرهڕای سهرقاڵبوونی كاربهدهستانی باڵای وڵات به رووبهڕووبوونهوهی ئهم دۆخه نهخوازراوه، له ئاستی نێودهوڵهتی ویلایهته یهكگرتووهكان و وڵاتانی هاوپهیمان و دۆستی خهریكی ناردنی هاوكاری له جۆری كهلوپهل و یارمهتی دارایی و گۆڕینهوهی زانیاری لهگهڵ یهكترن. بهڵام ویلایهته یهكگرتووهكان له چهندین بۆنهدا، لۆمهی وڵاتی چینی كردووه كه له سهرهتادا زانیارییهكانی له سهر دۆخهكهشاردۆتهوه و بهو هۆیهوه كارهساتێكی نێودهوڵهتی هاتۆته ئاراوه و وڵاتانی تووشی خهساری مرۆیی و ماڵی كردووه. كاربهدهستانی ئهمریكی لهو بڕوایهدان وڵاتانی دیكهی وهك كۆماری ئیسلامی ئێرانیش زانیاری دروست و راست نادهنه دهرهوه و پێیانوایه ژمارهی تووشبووان و مردووان زۆر لهوهی به فهرمی رادهگهیهندرێت بهرزتره. لهگهڵ ئهوهشدا، به لهبهرچاوگرتنی ئهو راستییه كه ئهم دۆخه كارهساتێكی مرۆییه، ویلایهته یهكگرتووهكان سهرهڕای رازینهبوونی به پێشكهشكردنی یارمهتی ماڵی له لایهن دامهزراوهئابوورییه نێودهوڵهتییهكان به رێژیمی ئێران، بهڵام ئامادهیی خۆی بۆ یارمهتی خهڵكی ئێران له رووی كهلهپهلی پزیشكی و تهندروستییهوه دهربڕیوه. ئهگهر چی كۆماری ئیسلامی ئێران ههوڵێكی زۆریدا بتوانێت ئهم كارهساته مرۆییه بۆ لابردنی گهمارۆ ئابوورییهكان له سهری بهكار بهێنێت و تۆڕێكی بهرینی پهیوهندی و لۆبیكاری بۆ خسته گهڕ، بهڵام لهو ههوڵهی سهركهوتوو نهبووه و سیاسهتی گوشاری زۆرینه له سهر رژیم بۆ لاوازكردنی له رووی ئابووری و دیپڵۆماسییهوه بهردهوامه.   

 


AM:11:26:03/05/2020




ئه‌م بابه‌ته 44 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌