كۆماری ئیسلامیی ئێران و ئەزموونی شكست‌خواردووی دەسەڵاتی ئایینی

بیژەن قوبادی

زۆرێك لە ئێمە دڕووشمەكانی سەروبەندی ڕاپەڕینی گەلانی ئێران لە ساڵی ١٣٥٧مان  لە بیر نەچووەتەوە و هێشتا لە ناو گوێماندا دەزرینگێتەوە. ئەوانەش كە تەمەنێكی گەنجتریان هەیە و بەواتایەكی‌تر، لە دایك‌بووانی دەیەی شەست و حەفتا و هەشتاكان و پێگەیشتووانی دوای ڕاپەڕینن، لانیكەم لە خەڵكانی‌تریان بیستووە یان بە بەرەكەتی تەكنۆلۆژیی ڕاگەیاندن و میدیایی، ئاگاداری زۆرێك لەو باس و بابەتانە هەن. بۆیە، لێرەدا پیویستە چاوخشاندنێكی تەنانەت بەپەلەشمان هەبێت بەسەر چل ساڵ تەمەنی ئەو دەسەڵاتەدا و بزانین چەندە لەو دڕووشمانە كردەوەیی كرانەوە؟ تەنانەت ئەگەر لایەنگری كۆماری ئیسلامی یان دەسەڵاتی ئایینی لە وڵاتی خۆمان یان هەر وڵاتێكی‌ترین، بەبێ دەمارگرژی و لەخۆبایی‌بوونێك ئەم پرسیارانە لە خۆمان بكەین و زۆر ڕاستگۆیانە و واقێعبینانە جوابی خۆمان بە هەڵسەنگاندنی دۆخی ئەمڕۆی كۆمەڵگای ئێران لە سەرجەم بوار و بەستێن و ڕەهەندەكاندا، بدەینەوە.
چل ساڵی ڕەبەقە بە سەرف‌كردنی ڕێژەیەكەی لە ئەژمار نەهاتوو لە پووڵ، سروەت، داهات و سامانی وڵاتێكی دەوڵەمەند وەكوو ئێران و كەڵك وەرگرتن لە هەر ئامرازێكی گونجاو و نەگونجا و شەرعی و ناشەرعی و ڕادیو و تێلێڤزیۆن و گۆڤار و ڕۆژنامە و چاپەمەنی و تەكیە و خانەقا و حسێنیە و كۆچە و كۆڵان و شار و دێ و بڵیندگۆی سەدان هەزار مزگەوت و زیارەتگا و ئیمامزادەی ڤێرژنی كۆن و نوێ و تازە كرد و دەمەزەرد كردنەوەیان، هەڵا و هاواریان لە چییە؟ 
سەرجەم باسەكانیان لێدانەوەی قەوانی كۆنی سواوی ڕەنگ‌وڕوو نەماوی تەل پچڕاوی ئەزموون كراوە لە سەر شۆردنەوەی مێشكی خەڵك و ناساندنی ئۆلگووی دەسەڵاتدارێتیی ئایینی بۆیە، لێرەدا پێویستە ئێمە پرسیارەكان ڕوو لە ئەوان و هەروەها ڕوو لە خۆمان بكەین و وڵامی ئەوانمان گوێ لێ بێت و لەگەڵ وڵامی خۆمان هەڵیانبسەنگێنین، بەراوردیان بكەین و لێكیان بدەینەوە. 
كاتێك باس لە دەسەڵاتی ئایینی و ئۆلگوو و نوسخەی پێچراو بۆ وڵاتانی دەوروبەر و بە گشتی جیهان دەكرێت، پێوەرەكان چین؟ ئەو ئۆلگوویە كە لە سەدەكانی ناوەڕاستدا ئۆرۆپاییەكان لە كۆڵی خۆیان كردەوە، جیا لە دۆزەخی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، كامە دەسكەوتی‌تری بووە؟زۆرجار بۆ خۆدەربازكردن و ڕزگاركردنی خۆتان لە بن‌بەست، باس لەوە دەكەن كە نا وا نیە و ئەو پیلانگێڕیی ڕۆژاواییەكانە وای لێ‌دەكات. باشە خودی ڕۆژاوا بەو دەردەوە ماوەیەك ناڵاندوویە و دواتر خۆی لێی ڕزگار كردووە و جیا لەوە ئەو شتەی كە ئێوە وەك ڕۆژاوا و ڕۆژاواییەكان باسی لێ‌دەكەن و خۆتان لە پشتی ئەو بیانووەوە حەشار داوە، خۆ تەمەنی زۆر كورت‌ترە لە تەمەنی دەسەڵاتی ئێوە و هەر ئەو بیرۆكەیە كە ئەوان ماچیان كرد و نایانە سەر ڕەفەوە، خۆیان بەرهەمیان نەهێنا و برابەش و هاوكاسەی خۆتان بوون و هەر خۆتان ڕاوتان نا و پاڵتان پێوەنا بەرەو ڕۆژاوا. ئەی پێمان ناڵێن پێش لە درووست بوون و دەسەڵاتگرتن و پیلانگێڕیی ئەوان ئێوە چیتان دەكرد و لە كوێ بوون؟ هەمووی مێژوو و هەوراز و نشێو و  هەڵبەز و دابەز و پیلانگێڕی و زیادەخوازی و چی و چی لە جێگای خۆی و با بمێنێت. لە ئەزموونی دەسەڵاتدارێتیی چل ساڵەی خۆتان بڵێن كە گشت جومگەكانی دەسەڵات و بەڕیوەبەریتان بە زیادیشەوە لە بەردەستدا بووە چۆن ئێوە خۆتانتان وەك نوێنەری خوا لەسەر گۆی زەوی ناساندووە دەسەڵاتی ڕەهاتان بووە. تەنیا یەك نموونە لەو دەسكەوتانەمان بۆ باس بكەن تا ئێمەش گشت باس و بابەتەكانتان بە هەند لێ وەربگرین. دەسكەوتەكانتان و هۆی ڕەوایی ئەو نوسخەیەی ئێوە پێچاوتانە تەنیا بۆ كۆمەڵگای ئێران چی بووە لە بوارەكانی: گەشەی كۆمەڵایەتی، گەشەی ئابووری، گەشەی كشت‌وكاڵ، گەشەی بەرهەم هێنان، هیوا بە ژیان، بەرزكردنەوەی ئاستی ژیانی خەڵك، هەڵكردن لەگەل دەر و جیران و وڵاتان، متمانەی نێونەتەوەیی، ڕەخساندنی هەلی كار، گەشەی زانستی و... جا باشە پێمان ناڵێن لە كامە بواردا ئەم ئۆلگوویەی ئێوە كامە هەڵسوكەوتی جێگای داكۆكیی پێویە؟
بڕیك جار بۆ سوار بوون بەسەر شەپۆلدا لە پەنای بابەتی ئیسلامی، بابەتێكی‌تریش دەورووژێن و ئەویش دەستەواژەكانی ئۆلگووی "ئێرانی- ئیسلامی"ە. لە كامەیاندا ئێوە كارنامەیەكی جێگای پەسەندتان بەجێ هێشتووە؟ لە ماوەی ئەو چل ساڵەدا نزیك بە سی ساڵی دەسەڵات بەدەست خامنەیی و دەستنیشانكردووانی خۆی و ناوەندە ئەمنییەتی و سەربازیەكانی سەر بە سپای پاسداران و بەسیجەوە بووە، یازدەساڵەكەی‌تریش هەر ئەوكابرایە بۆ ماوەی هەشت ساڵی سەرۆك كۆمار بووە. لەم ماوەیەدا ئێران لە سەرجەم ئاستەكاندا دابەزیوە. ئایا بە ئاوڕێك لە ڕابردووتان و كۆی ئەو نەهامەتیانە بۆ ئێران و كۆمەڵگای ئێران پێكتان هێناوە، ناكرێ لە خێر و بەرەكەتی پلانی چل ساڵەتان بێبەریمان بكەن با كەمتر تێی چەقین؟
بە گشتی چ لە بواری شەپۆل سواری هەڵبەستنی دەمامكی ئێرانی‌گەری و خۆشاردنەوە لە پشت درووشمی ناسیونالیزمی ئێرانیەوە و چ چوونە سەنگەری برەوپێدانی دەسەڵاتی ئایینی، جیا لە ئەزموون‌كردنی سەرلەنوێی ئەزموونە تاڵ و ئەزموون‌كراوەكان و داڕووخانی ئێران و كۆمەڵگای ئێران لە گشت ڕەهەندەكاندا هیچێك بەدی ناكرێت و نابینرێت. ئەمە پروپاگەندەی منی دژبەری دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامی نییە بەڵكوو دانپێدانانی ئیدۆلۆگ و ڕاوێژكار و بەرپرسانی پلە بەرزی دەسەڵاتەكەی خۆتانە وەكوو سەرۆك كۆماری پێشووترتان كە وتی: "من تەنیا تەداروكات چیەكم."(وتە بیسراو و بەناوبانگەكەی سەید محەمەدی خاتمی سەرۆك كۆماری دووخولی دەسەڵاتی ڕێفورم‌خوازانی حكوومەتی). یان وەك عەباسی عەبدی لە وتوێژێك لەگەڵ كاناڵی چواری دەنگ و ڕەنگی كۆماری ئیسلامی هەر لە ڕەزبەر ١٣٩٧دا دەڵێت: " تۆ كاتێك ئابووریی وڵات چاو لێ دەكەیت، كاتێك دەزگاكانی ڕاگەیاندن چاو لێ دەكەیت، كاتێك كەرتی ئایین چاو لێ دەكەیت، دەوڵەت و دامەزراوە چاو لێ دەكەیت، بنەماڵە و كۆمەڵگا دەبینیت، كەرتی فێركردن و بار هێنان چاو لێ دەكەیت، كاتێك سەرجەم ئەمانە چاو لێ دەكەیت دەبینیت هەموویان تووشی كێشەن و تێك‌ڕووخاون و تەنیا شتێك كە ڕای‌گرتووە چەسپی دەسەڵاتە كە ئەویش خۆی بەستۆتەوە بە سێ فاكتۆرەوە یەكەم، شۆڕشی ئیسلامی، دووهەم ئیسلام و سێهەم، نەوەت و ئەوە نەوتیش خەریكە ئاوای بەسەر دێت! ڕێك و پێك و ڕاشكاو دەڵێت دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامی هەڵوەشاوەتە. ئەگەر بڕێك واقیع‌بین بین، ئەو بابەتە زۆر ڕاستە كۆماری ئیسلامی دەمێكە مردووە، بەڵام خێرخوازێك نییە بینێژیت تاكوو بۆن و بەرامەی بشارێتەوە و ناوچە و جیهان لە تەشەنەسەندنی پەتا و نەخۆشیەكانی ئەو كەلاكە بپارێزێت. یان كاتێك ئیسحاقی جەهانگیری  جێگری یەكەمی سەرۆك كۆمار دەڵێت: " ئەگەر ئێمەتان قبووڵ نییە، لانیكەم بە خاتری ئێران وەرن بۆ دەرچون لەم قەیرانە!" باشە جەنابی جەهانگیری ناڵێیت ئەو پاڕانەویەت بۆ چییە؟ بۆ مەگەر ئێرانێك ماوە تا لەو تەنگ و چەڵەمەیە ڕزگار بكرێت؟ یان پێت وایە ئێستا كە لە سەرەمەرگدان، بێن یارمەتیتان بدەن و لە قەیرانی خودساختەتان ڕزگارتان بكەن و دیسانەوە متمانەتان پێ بكەن و دەسەڵات بدەنەوە بە دەستانەوە؟ ئێوە كە نوێنەری خوا لەسەر زەوین و جەنابی ولایەتی فەقیە نێردراوە بۆ بەخێوكردنی كۆمەڵێك خەڵكی لاواز و بێدەرەتان! چۆنە كە لە سەرچاوەی ئێلهامەكەتان كەڵك وەرناگرن و هانا بۆ ئەو خەڵكە دێنین كە ژیانتان لێیان سەندۆتەوە؟ 
لە هەر ڕوانگەیەكەوە چاوی لێ‌بكەین و هەڵیبسەنگێنین ئەو شوێنەی كە ناوی ئێران بوو جیا لە كۆمەڵگایەكی خەمۆك و بریندار و بێ هیوای بێ چارەسە كە بۆ بچووكترین هەل و دەرفەت دەگەڕین بۆ هەڵهاتن و دەرباز بوون، جیا لە زیندانێكی بەرین و پان، جیا لە داڕووخانێكی كۆمەڵایەتی لە گشت جومگەكاندا، جیا لە هەست بە بێ‌پەنایی‌كردن و هەست بە سووكایەتی، بێ‌متمانەیی سیاسی، ئابووری، كۆمەڵایەتی، نێونەتەوەی و... سرووشتێكی خاپووركراو و كان و سەرچاوەی بەتاڵان‌براو، چی بۆ ئێران و ئێرانی‌بوون ماوەتەوە؟ لە بواری ئایینیش ئەوە خۆتان دەیبینن كە ڕێژە و ئاستی بێ‌بڕوایی چەندە پەرەی سەندووە كە خۆتان ناچارن بە برسی هێشتنەوەی خەڵك و دواتر پاروە نانێك وەكوو بەرتیل ڕایانكێشن بۆ بۆنە و بابەتە ئایینیەكانتان ئەو شتانەی كە لەم ڕۆژانەدا لە ڕیزبەستنی قاپ و مەنجەڵ بەدەستاندا بۆ وەرگرتنی ژەمە خۆراكێكی نەزریی موحەڕەم و چلەی حسێندا دەیبینین. باسەكەم زۆر سادە و ساكار باس كرد بۆ ئەوەی هەر بەپێی ئەو بەڵگە سادە و ساكارانە ئۆلگووی دەسەڵاتی ئێرانی_ئیسلامی ئەزموونێكی شكست‌خواردووی تاڵ بوو بۆ ئەو كۆمەڵگایەی متمانەی بە ئێوە كرد. 


PM:10:10:05/11/2018




ئه‌م بابه‌ته 95 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌