ترامپ، بەرجام و كەنداوی عەرەبی

هادی دووستی

ڕۆژی هەینی، ١٣ی ئۆكتۆبر، دۆناڵد ترامپ  وتارێكی سەبارەت بە دوایین ستراتێژی و سیاسەتەكانی ئەمریكا لە هەمبەر ئێران پێشكەش كرد، وتەگەلێك كه كاردانەوەی تووند و بە پەلەی ڕێبەرانی حكوومەتی ئێران و لەوانە حەسەن ڕووحانی سەرۆك كۆماری بەدواوە بوە. كۆی گرینگترین وتەكانی ترامپ بە گشتی ئەم خاڵانەی خوارەوەی لە خۆی دەگرت.
*ئێران هۆكاری سەرەكیی نائارامی و شەڕە  لە وڵاتانێكی وەك عەراق، سوریا و یەمەن.
*ئێران بە بێ هۆكارێكی یاسایی و مەعقوول شارۆمەندانی ئەمریكایی دەستبەسەر دەكات و هێرشی سایبێری دەكاتە سەر دامەزراوەكان و دام و دەزگاكانی ئەمریكا.
*ئێران پشتیوانی ژمارەیەك تیرۆریستی جیهانییە و بەردەوام پشتیوانی لە گرووپە تیرۆریستییەكان وەك حیزبوڵای لوبنان كردوە و دەیكات؛ گرووپگەلێك كە باڵوێزخانەكانی ئەمریكاشیان كردۆەتە ئامانجی هێرشەكانیان و هەر وەها ئێران لە دوایی هێرشەكانی ١١ی سێپتامبرەوە بووەتە شوێنێكی ئەمن و پایەگایەك بۆ تیرۆریستان و لەوانە كوڕەكەی بەن لادەن.
*سیاسەتی ئەمریكا ئەوەیە كە هیچكاتێك ئێران دەستی بە چەكی ناوەكی ڕانەگات.
*ستراتژی ئەمریكا بە نیسبەت ئێرانەوە لە دوای ئەو هەموو مانگە گەیشتووەتە خاڵی كۆتایی خۆی.
*تا كاتێك كە مەترسی و هەڕەشەكانی ئێران ڕەچاو نەكەین، ئەم بابەتانە مەترسیدارتر دەبنەوە.
*بەرجام یەكێك لە خراپترین ڕێكەوتنەكان بووە كە ئەمریكا لە مێژووی خۆیدا ئەنجامی داوە و من وەك سەرۆك كۆماری ویلایەتە یەكگرتوەكان ئەم ڕێكەوتنە ڕەت دەكەمەوە و هەر كاتێك بە پێویستی بزانم هەڵیدەوەشێنمەوە.
*ئێمە وەك ئەمریكا گەمارۆی تووند دەخەینە سەر سپای پاسداران و وەك ڕێكخراوەیەك كە پاڵپشتی لە گرووپگەلی تیرۆریستی لە سەرتاسەری جیهان دەكات و هەر وەها ترامپ داوای لە وەزارەتی خەزانەداری ئەمریكا كردوە كە سپاه بخرێتە نێو لیستی گرووپ و ڕێكخراوە تیرۆریستیەكان و هەموو كەسانی پێوەندیدار لەگەڵ ئەم ڕێكخراوەیە بخرێنە نێو لیستی ڕەشەوە.
*زۆرتركردنی گوشارەكان بۆ سەر ئێران لەمەڕ بەرنامەی تایبەت بە مووشەكە بالستیكەكانی كۆماری ئیسلامی.
ئەوە ڕاستییەكی ئاشكرایە كە زۆربەی ئەو خاڵانەی كە لە وتەكانی سەرۆك كۆماری ئەمریكادا هاتبوو لە خولەكانی ڕابردوودا و لە زمانی سەرۆك كۆمارەكانی پێشووی ئەمریكاوە بە دەیان جار گوتراوەتەوە بەڵام لێرەدا ئەو خاڵانەی كە دەبێت جیاوازتر سەیریان بكرێت و خوێندنەوەی وردی بۆ ئەنجام بدرێت بە ڕای من یەكەم، پرسی بەرجام و هەڕەشەی ترامپ بۆ ڕۆشتنە دەرەوەی ئەمریكا لەو ڕێكەوتنەدا دووهەم، هێنانە مەیدانی بابەتێكی گرینگی وەك سپای پاسدارانی كۆماری ئیسلامی بە واتای ڕێكخراوەیەكی مەترسیدار و هەڕەشەیەكی گەورە بۆ ئەمنیەتی جیهانی و بە تایبەت ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ناردنی كەیسی سپا بۆ كۆنگریس و وەزارەتی خەزێنەداری ئەمریكا لە درێژەی پڕۆسەی خستنە نێو لیستی ڕەش و هەروەها سەپاندی گەمارۆی قورس بە سەر ئەو ڕێكخراوەیە و هەروەها كاربەدەستان و بەرپرسانی پلە بەرزی سپای پاسداران و سێهەم، بەكار هێنانی نێوی "كەنداوی عەرەبی" لەلایەن سەرۆك كۆماری ویلایەتە یەكگرتوەكانەوە بە جێگای كەنداوی فارس. لەم بابەتەدا هەوڵ دەدەین چاوخشانێكی كورتمان ببێت بە سەر خاڵی یەكەم و سێهەمدا.
كەنداوی فارس یان كەنداوی عەرەبی؟ كاردانەوەكان و گرینگی ئەم بابەتە 
بەڕای من ئەم پرسە سەرەڕای ئەوەی كە لە دوای وتەكانی دۆناڵد ترامپ زۆرترین كاردانەوەكان و حەساسییەتی بە تایبەت لە نێو فەزای مەجازی و كۆمەڵانی خەڵكدا بە دواوە بوو، دەتوانێت بە نسبەت وتەكانی دیكەی سەرۆك كۆماری ئەمریكایەوە خاوەنی كەمترین گرینگی بێت بەتایبەت كاتێك كە كاردانەوەی بەرپرسانی كۆماری ئیسلامی وەك كەسانێك كە هیچكات خۆیان لە هەمبەر مێژووی ناوچەكە و ئەو پێشینەیەی كە بۆ زۆربەی كۆمەڵانی خەڵكی ئێران گرینگییەكی تایبەتی هەیە، نەزانیوە و كاتێك ئەمەمان زۆرتر  بۆ دەر دەكەوێت كە وەبیری خۆمانی بهێنینەوە لە ساڵەكانی سەرەتای هاتنەسەركاری ڕژیمی ئیسلامیدا كەسانێك وەك خەڵخاڵی كەنداوی فارسیان بە كەنداوی ئیسلامی ناو دەبرد، بەڵام ئەوەی كە ئێستا چ هۆكارێكی هەیە كە بەرپرسانی كۆماری ئیسلامی و بە تایبەت ڕووحانی تا ئەو ڕادەیە كاردانەوەی تووندیان بەم دەستە واژەیە نیشان داوە بە ڕای من زۆرتر دەگەڕێتەوە بۆ سیاسەتی پۆپۆلیستی ئەو ڕژیمە و سواری شەپۆلی ئیحساساتی خەڵك بوون لە كاتێكدا كە بە هۆی پرسی بەرجام و دەیان قەیرانی دیكەەوە بەرەوڕووی زۆرترین زەخت و گوشاری دەرەكی و ناوخۆییەوە بوونەتەوە.
نێوی كەنداوی فارس لە زمانە جۆراوجۆرەكاندا به هەمان كەنداوی فارس یان دەریای فارس هاتووە. لە هەموو ڕێكخراوە نێونەتەوەیەكاندا نێوە فەرمییەكەی " كەنداوی فارس"ە. ڕێكخراوەی نیونەتەوەیی (IHO) The International Hydrographic Organization, كە ڕۆڵی سەرەكی هەیە لە ناودێركردنی نێوی دەریاكان و هەروەها دیاری كردنی سنوورە دەریاییەكاندا ئەم كەنداوە وەك كەنداوی فارس نێوی هێناوە. سەرۆك كۆمارەكانی پێشووی ئەمریكا لە كارتێر و ڕێیگان و بووشی باوكەوە بگرە كە بەردەوام هەڵوێستەكانییان دژی سیاسەتەكانی كۆماری ئیسلامی بوون، تا كلینتون و باراك ئۆباما لەم دەریایە وەك "پێرشیەن گۆلڵف" یان كەنداوی فارس ناویان هێناوە، بەڵام لە دەیەكانی ٦٠ی سەدەی بیستەمدا و بە سەرهەڵدانی ناسیونالیزیمی عەرەبی، وڵاتە عەرەبییەكان لە نووسراوە و موكاتباتی خۆیاندا نێوی كەنداوی عەرەبییان بە كار هێناوە و ئەم بابەتە لە چوارچێوەی بەخشنامەیەكدا لە لایەن یەكێتی وڵاتانی عەرەبیەوە بە هەموو وڵاتە عەرەبییەكان بە شێوەی فەرمی ڕاگەێنرا، یەكەم جار "عەبدولكەریم قاسم" وەك یەكەمین ڕێبەری عەرەبی لە دوای كودەتای ساڵی ١٣٣٧ لە عیراق نێوی كەنداوی عەرەبی بەكارهێنا بەلام لە كۆڕە نێونەتەوەیەكاندا بەردەوام لە نێوە مێژوویەكەی واتە كەنداوی فارس كەڵك وەرگیراوە. دیارە ئەوەی كە بنەمای مێژووی ئەم ناوە چی بووە لە ئێستەدا و لەم باسەدا زۆر گرینگ نییە و دەبێت بزانین ئامانجە سیاسیەكانی ئەوڕۆ لە پێناو پرسی ناودێركردنی ئەم كەنداوەدا كە لە بواری جوگرافیای سیاسی، ستراتژیكی و وزەدا بە یەكێك لە گرینگترین و هەستیاترین كەنداوەكانی جیهان دادەنرێت چیە؟
لەگەڵ ئەوەی كە دۆناڵد ترامپ وەك یەكەم سەرۆك وەزیرانی ئەمریكا دەستەواژەی كەنداوی عەرەبی بەكارهێناوە و لە كاتێكدا لە دەقی ئینگلیزیی وتەكانی ترامپ كه لهلایەن كۆشكی سپیەوه بڵاوكرایەوه دیسان گۆڕدارابوو بە  كەنداوی فارس، لە لایەن زۆر كەسەوە ئەم پرسیارە هاتووەتە ئاراوە كە ئایا ئەمە هەڵەیەكی وتاربێژی بووە یان بە ئەنقەست وتراوە؟ لیرەدا دەتوانین ئاوڕێك بدەینەوە لە پێوەندیەكانی ئەمریكا و وڵاتانی كەنداو كە هاوپەیمانی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دەگرێتە خۆی. سەرەڕای ئەوەی كە ئەم وڵاتانە هەمووكات لە گرینگترین هاوبەشە بازەرگانییەكانی ئامریكا بە ئەژمار دێن، لە بوارە جۆراوجۆرەكانی دیكەیشدا بەرژەوەندیەكانییان گرێ دراوە بە ئامریكاوە و ئامریكاش بە هەمان شێوە بەرژەوەندییەكانی خۆی لەواندا دەبینێتەوە. لەم نێوانەدا كۆماری ئیسلامی بەردەوام وەك مەترسییەكی گەورە بۆ ئەو وڵاتانە ناسراوە و بە پەرەپێدانی بەرنامەی مووشەكی خۆی ڕۆژ لە دوای ڕۆژ ئەو مەترسییەی زۆرتر لە جاران نیشان داوە، بە جۆرێك كە عەرەبستانی سعوودی لە ماوەی ڕابردوودا گرێبەستی ٥٠٠ میلیاد دۆلاری چەكی لەگەڵ ئەمریكا واژو كردوە، ئەم خۆتەیاركردنی وڵاتانی عەرەبیە لە كاتێكدایە كە شەڕی نوێنەرایەتیی جیهانی ئیسلام و خاوەندارێتیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە تایبەت لەنێوان تاران و ڕیازدا ڕۆشتوەتە قۆناغیكی نوێیەوە و چیدیكە بەرپرسانی كۆماری ئیسلامی بە ئاشكرا هەڕەشەی هێرشكردنە بۆ سەر ئەو وڵاتە و هاوپەیمانانی دیكەی ئەمریكا لە ناوچەكەدا دەكات و لە كاروباری ناوخۆی زۆربەی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕستدا دەستێوەردان و ئاڵۆزی درووست دەكات. بە مەترسی زانینی بەرنامی مووشەكە دوورهاوێژەكانی ئێران (بالستیك)، لەلایەن ترامپەوە وەك بەرنامەیەك كە دەتوانێت هەموو وڵاتانی ناوچەكە و تەنانەت ئیسرائیل بكات بە ئامانج، یەكێك لەو گڵۆپە سەوزانەیە كە سەرۆك كۆماری ئامریكا بۆ هاوپەیمانانی خۆی هەڵی كردووە و بە نێوبردن لە كەنداو وەك كەنداوی عەرەبی بە جۆرێك ئەو متمانەیە كە دەوڵەتی ئوباما لە چوارچێوەی بەرجامدا بە كۆماری ئیسلامی پێشكەش كردبوو، وەری دەگرێتەوە و دەیدات بە هاوپەیمانەكانی خۆی لە ناوچەكەدا و هێژێمۆنیی خۆی لە ناوچەكەدا نیشان دەداتەوە. ئەمە دەتوانێت لایەنێكی ئەم بابەتە بێت بەڵام دەكرێت بۆچوونێكی دیكەیش هەبێت و ئەویش ئەوەیە كە ئەم پرسە شەڕێكی ناسیونالیستییە كە تێكەڵ بە هەندێك بەرژەوەندی گرینگ بووە. هەر كام لەم لایەنانە دەیانەوێت بۆ ئەوەی كە دەست بە سەر بەشێكی زۆرتر لە كەنداودا بگرن لەم چوارچێوەدا هەوڵ دەدەن نێوەكان بە لای خۆیاندا بگۆڕن و لەوانەیە بیانەوێ سنوورە ئاوییەكان بەپیی بەرژەوەندییەكانیان سەر لە نوێ بنووسنەوە و لەم حاڵەتەدا بناغەی مێژووی ئەم ناوە هیچ گرینگیەكی نابێت و دیسان ئامریكا دەتوانێت ڕۆڵی سەرەكی بگێڕێت. بەڵام لێرەدا دەبێت بزانین كە هەستیاریی لە ڕادەبەدەری ڕژیمی ئێران لە سەر ئەم بابەتە بە جۆرێك كە زۆربەی بەرپرسانی كۆماری ئیسلامی هێناوەتە دەنگ، نە خاوەندارێتی لە مێژوو و ئەوی كە بۆ خەڵكی ئێران لەوانەیە وەك بەهایەك سەیر بكرێت، بەڵكو پڕكردنەوەی درز و قڵشەكانی نێو دەسەڵات و هەر وەها نێو حاكمانی كۆماری ئیسلامی و خەڵكی ئێرانە كە زۆرترین باجیان داوە لەهەمبەر بەرنامەی ناوەكی و تەسلیحاتی كۆماری ئیسلامیدا. هەر بۆیە ئەوەی كە لێرەدا و لە وتەكانی سەرۆك كۆماری ئامریكادا وەك تەنیا پرسێك كە بە جۆرێ گرێدراوە لەگەڵ چارەنووسی دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامی گرینگ و جێی بایەخە پرسی بەرجام و هەروەها تەسك كردنەوەی مەیدانی مانۆڤری سپای پاسدارانی ئێران وەك دەزگای سەركوت و كۆڵەكەی مانەوەی ڕژیمی ئێرانە كە دەبێت خوێندنەوەی تایبەت و وردبینانەی بۆ بكرێت.
بەرجام و چارەنووسەكەی
لە ئامریكا دوو ڕێكەوتننامە سەبارەت بە بەرجام بوونی هەیە یەكیان، خودی ڕێكەوتننامەی بەرجامە كە لە نێوان ئێران و گرووپی ٥+١ واژۆ كراوە و ئەمریكاش وەك یەكێك لەو وڵاتانەی كە ئەو ڕێكەوتننامەی واژۆكردوە سەرەكیترین ڕۆڵی هەیە. ڕێكەوتننامەی دیكەی پێوەندیدار لەگەڵ بەرنامەی ناوەكیی ئێراندا ئەو ڕێكەوتننامەیە كە كۆنگریسی ئەمریكا لەگەڵ كابینەی باراك ئۆباما سەرۆك كۆماری پێشوو واژۆی كردوە و بە شێوەیەكی یاسایی خراوەتە دەنگدانەوە.
لەم نێوانەدا یاسایەك لە پێوەند بەم ڕێكەوتننامانەوە لە كۆنگریس و لە ساڵی ٢٠١٥دا بە ڕێكەوتن لەگەڵ دەوڵەتی ئوبامادا تەسویب كرا(Iran Nuclear Agreement Review Act)  كە بەپێی ئەو ڕێكەوتننامەیە، كۆنگریس دەتوانێت بە یارمەتیی سەرۆك كۆماری ئەمریكا لە ئەگەری ئەوەدا كە ئێران بە خاڵەكانی ئەو دوو ڕێكەوتن نامە كە لە سەرەوە باسمان كرد پایبەند نەبێت، مەشرووعیەتی بەرجام و ئەو پوەنانەی بە ئێران دراوە بەتاڵ بكەنەوە. ئەم یاسایە بەردەوام وەك هێزی گوشار بۆ سەر كۆماری ئیسلامی ڕۆڵی گێڕاوە بەجۆرێك كە كۆی گشتیی سیاسەت و ستراتیژی ئێران هەرچی بێت ڕاستەوخۆ پێوەندی دەدرێت بە بەرنامەی ناوەكیی ئەو ولاتەوە و لە ڕێگای ئەم ئەهرومی گوشارەوە یان بە ڕژیمی ئێران پاشەكشێ دەكەن یان ئەوەی كە گەمارۆكان بۆ سەر ئەو ڕژیمە قورستر دەكەنەوە. هەر وەك ئەمجارە كە ترامپ زۆر ڕەخنەگرانەتر لە پێشوو كەیسی بەرجامی هێناوەتەوە بەر باس و ڕەخنەی خۆی ئاراستەی دەوڵەتی ئوباما كردوە كە تا ئەو ڕادەیە بە نەرمی لەگەڵ كۆماری ئیسلامیدا هەڵسوكەوت كراوە. ترامپ لەو باوڕەدایە كە بەرجام مامەڵەیەك بوو بە قازانجی ئێران بۆ ئەوەی كە گوشاری گەمارۆكان و سزاكانی بۆ سەر ئێران كەم كردوەتەوە و بووەتە هۆی بەهێز بوونی ژێرخانی ئابووری و ماڵیی ئێران ( ئاماژە بە ئازادكردنی پارە دەستبەسەرگیراوەكانی ئێرانە لەلایەن دەوڵەتی ئوباماوە) و لەهەمان كاتدا كه ڕژیمی ئێران بەرنامەی ناوەكیی خۆی دەباتە پێشەوە هاوكات سەرقاڵی پرۆژەی مووشەكی دوورهاوێژی بالستیكە. ئەم وتانەی ترامپ لە كاتێكدا بوو كە ئاژانسی ئەتۆمی بەشێوەی فەرمی ڕایگەیاند كە ئیران بە ڕێكەوتنی ئەتۆمی ( بەرجام) پابەند بووە. بەڵام لێرەدا ئەوەی كە باسی لێ دەكەن نەك بەرجام بەڵام "ڕۆحی بەرجامە"، بەو مانایە كە هەندێك هەڵسوكەوتی ئێران وەك بەرنامەی مووشەكیی بالستیكی ئێران كە توانای هەڵگرتنی چەكی ناوەكی هەیە و هەر وەها هەڕەشەكانی بەردەوامی ئیران لە وڵاتانی دیكە، ئەو شتەی كە دەبێت بەشێ لە ناوەرۆك و بەستێنی بەرجام بێت، لەلایەن ئەمریكاوە دەخرێتە مەترسییەوە و دەبێتە هۆی ڕەخنەی گشتی لە ڕێكەونتی ناوەكی و بەم هۆكارانە كە باسمان كرد هەوڵ دەدرێت كە لەوە بە دوا كۆنگریس ببێت بە سەنتەری بڕیاردان دەربارەی بەرجام و كەش و هەوای ئێستا لە كۆنگریسی ئەمریكا ئەوەمان پێ نیشان دەدات كە لە كۆنگرەی نوێنەرانی ئەمریكایی چالاكییەكان بۆ چاودێریی وردی بەرجام دەستی پێ كردوە، بەڵام لە وتەكانی هەندێك لە نوێنەران و لەوانە "باب كوركێر" وا دیارە كە مەبەست ڕۆشتنە دەرەوەی یەكجاریی ئەمریكا لە بەرجام نییە و بەڵكوو ئامانج پەسەندكردنی چاودێریی ورد و سەختگیرانەتری جموجۆڵەكانی كۆماری ئیسلامیە.
لێرەدا ئەوەی شایانی باسە ئەوەیە كە ئامانجی ئەمریكا لەم سیاسەتە نوێیە بە نیسبەت پرسی بەرجامەوە چیە؟ لەلایەكەوە ئێمە دەزانین ئەو ئامانجانەی دەوڵەتی ئەمریكا چ لە دەورانی سەرۆكایەتیی ئۆباما و چ ئێستا، ئامانجگەلیكی یەكسانە، هەوڵی ئەوان ئەوەیە كە بتوانن پۆزەیشێنی ئەمریكا، زلهێزی ئەو وڵاتەو هێژێمۆنیی ئەمریكا لە ئاستی جیهانیدا دابین بكەن و لەلایەكی دیكەوە هەوڵ دەدەن كە تاكتیكێكی گونجاو بۆ ئەو مەبەستە دیاری بكەن. بەرجام و كردەوە و كارنامەی حوكمرانیی كۆماری ئیسلامی مەیدانێكی نوێ بۆ ئەمریكا دەكاتەوە كە لەوێدا دیسان هێژێمۆنیی خۆی بسەپێنێت و هەوڵ بدات دۆخەكە بە شێوەیەك بەڕێوە ببات كە هەم لە هەڵسوكەوت لەگەڵ ئێران و هەم لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكەدا زۆرترین قازانج و بەرهەمی بۆ ئەمریكا بە دواوە بێت، ئەم ستراتژیە هەر لە سەردەمی ڕێیگانەوە بە ئاراستەیەكدا ڕۆشتووەتە پێشەوە كە دەوڵەتی ئەمریكا دەسەڵاتی یەكەم بێت لە هەمبەر زلهێزانێكی دیكەی وەك ڕووسیا و چین لە جیهاندا و بە تایبەت ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و لەم بوارەدا بە باشترین شێوە سیاسەتەكانی خۆیان بردۆتە پێش بە جۆرێك كە دەسەڵاتی ئەو وڵاتە لەسەر پرسی وڵاتان و لەوانە ئێران تا ڕادەیەك كاریگەرە كە تەنانەت لەگەڵ ئەوەی كە وڵاتانی ئەرووپایی و ڕووسیە پاڵپشتیی خۆیان لە بەرجام و بەڕێوەبردنی ئەو ڕێكەوتننامەیە دەربڕیوە دیسان بەرپرسانی كۆماری ئیسلامی دەڵێن لە ئەگەری ڕۆشتنە دەرەوەی ئەمریكا لە بەرجام ئەو ڕێكەوتننامەیە دەدڕێنن، ئەمە دەرخەری ئەو ڕاستییەیە كە باش دەزانن لێرەدا تەنیا ئەمریكایە كە ڕۆڵ دەگێرێت و ڕژیمی ئێران دەبێت ئەو مەرجانەی لە داهاتوودا لەلایەن ئەو وڵاتەوە دیاری دەكرێت پەیرەو بكات تەنانەت ئەگەر بە نرخی نالەبارتربوونی دۆخی ئابووری و گوشاری زیاتر بۆ سەر خەڵكی ئێران بێت چونكوو هەر وەك دیارە، لێرەدا كۆماری ئیسلامی بەرەوڕووی دوو بژاردە بووەتەوە و چ لە ئەگەری مانەوە لە بەرجام و چ لە ئەگەری هەڵوەشانەوەیدا زەرەرمەندی سەرەكی هەمان خەڵكی ئێرانن. لیرەدا، تەنیا هێشتنەوەی ئیرانە لە خراپترین حاڵەتی مەعیشەتی و ئابووریی خۆیدا بۆ ئەوەی هەموو هەوڵەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ بەدەستهێنانی چەكی ناوەكی پووچەڵ بكەنەوە. ئەوەی لەلایەن دەوڵەتی ئەمریكاوە گرینگە و ناگۆڕدرێت ئەوەیە كە هیچكات ڕێگە بە هاتنەدیی ئەو خەونەی ڕژیمی كۆماری ئیسلامیی ئێران نەدەرێت.


PM:06:19:09/11/2017




ئه‌م بابه‌ته 73 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌