«بەرخۆدان لە شوێنی كارەوە»

بۆ پشتیوانی جووتیار و كرێكارانی ئاق دەڕە و كرێكارانی كۆڵبەر
هوشیار مەحموودی

[ ئەوا تەرمەكەت لە تەنیاییدا 
بەسەر ونبووندا شۆڕ دەبێتەوە
درەختی‌ گەردە لەنێو هەتاودا دەشەكێتەوە
ئەوا تەرمەكەت، گۆرانییەكە 
خاك رایدەژێنێت
چنگێك شەونمە سەراب تەڕ دەكات
لەپاڵ‌ ئاسۆدا هەڵدەبێتەوە. "رەفێق سابیر"]

سەرەتا
لە رۆژی ٢٥ی جۆزەردان هێزە ئینتزامییەكان پەلاماری خۆپیشاندەرانی كرێكاران و جوتیارانی ژن و پیاوی گوندی ئاق دەڕەیان دا و لە ئاكامدا چەند كەسێكیان لێ بریندار بوو. رۆژی ٢٩یش كرێكارێكی كۆڵبەر بە تەقەی هێزە ئینتزامییەكان كوژرا...بەداخەوە زنجیرە كوشتنەكان بەردەوامە لە كوردستان. لەم وتارە و لە داهاتوودا هەوڵ دەدەین زیاتر لە رەگ و ریشەكانی ئەم دیاردانە و جمگەبەندی  (joint) كۆمەڵایەتی و سیاسی لێكهەڵپێكرانیان بخەینە روو.
دوو خاڵی جێی سەرنج لە خۆپیشاندانەكەی ئاق دەڕە: یەكەم، ئەوەیكە جوتیار و سەپان و وەرزێری گوند بۆ هاوپشتی خۆپیشاندەرانی كرێكار هاتوون. دووهەم، ژنانیش بۆ هاوپشتی هاوسەرو كوڕوبراكانیان هاتوون. هەردووكی ئەم خاڵانە جێی سەرنجن. جوتیارو سەپانەكان وتوویانە: "ئەم كانزای زێڕە لەناو خاك و زەوییەكانی ئێمەدا هەڵكەوتووە"(١). كرێكارەكانیش وتوویانە: "ئێمە خەڵكی ئەم ناوچەینە و ساڵی پار لێرە كارمان كردوە كەچی ئەمساڵ چوون كرێكاری بیانییان هێناوە"(٢) . لێرەدا دووجۆر بەڵگاندنی رەوایەتی بۆ دوو خواستی جیاواز ئەویش لە دوو باڵی دەسەڵات (خاوەنكار و دەوڵەت) دەردەكەوێت. ژن و كچەكانیش وتوویانە: "لێرەدا ژن و پیاوە پێكەوەن...تێدەگەم چی ئازارێك دەكێشن. چیرۆكی ساڵی پاری ئێمەیە كاتێك مێردەكانمان بێكار بوون.(٣). چلۆن ئەم وشیاریی و هاوپشتییە سەری گرتووە؟ 
سەبارەت بەو كرێكارە كوژراوەی سەردەشتیش دوو خاڵ جێی سەرنجە؛ یەكەم زۆر كەسێكی لاو و تازەپێگەییشتووە كە بە مانای ئەوەیە لەبەر باری خراپی گوزەران نەك بۆی نەكراوە بخوێنێ بەڵكوو كاری گونجاوتریشی لە كۆڵبەری زیاتر دەست نەكەوتوو. با لەوە گەڕێین كە ئێستاكە ئیتر خوێندكارانی دەرچووی ماستەر و بەكالۆریۆس و مامۆستای خوێندنگاكانیش ئیتر خەریكی كرێكاری كۆڵبەرین. دووهەم؛ لە كوردستان ستەمی شاراوە و ئاشكرا لە گەلێكی ستەم لێكراو سنووری پەڕاندوە. ئەگینا چ شتێكتر دەتوانێ پاساو بێ بۆ تەقەكردن لە كۆڵبەر جیا لە نەفرەت لە گەلێك، [ئەویش لە كاتێكدا كە ئەوانەی فرمانی تەقەكردن دەدەن دەزانن كە خاوەنبار بەبێ بەرتیل بە بەرپرسانی باڵای حكومەت و بەبێ دەمچەوركردنیان ناتوانن یەك كۆڵیش بێنن]. دەشێ خاوەن سەرمایەو جەناب سەرهەنگ شەوێك پێكەوە بووبن مەست و بەنگ. 
یەكێك لە درووشمەكانی ئەو كۆڵبەرانەش نووسیبووی: "تەنیا ئیش". واتە تەنیا ئیش و كارمان بۆ دابین بكەن. بەلەبەرچاو گرتنی ئەوەیكە ئەو درووشمە خواستی زۆربەی كریكارانی كوردەوارییە (كرێكاری كۆڵبەری سەلمێنەریەتی) ئەم دروشمە خۆی دەلالەت لە قۆناغێكی مێژوویی گەشەی سەرمایە (capital development) دەكات...
هەموو ئەم خاڵانەی سەرەوە بۆ خۆیان خوازیاری وتاری جیاوازن بەڵام دەبێ وتارەكە كورت بكەینە لێرەدا من لەسەر چەمكی بەرخۆدان زۆر بەكورتی و پرسی زەوی چڕ دەبمەوە ئەویش تەنیا لە هێڵە سەرەكییەكانیدا.

'بەرخۆدان بۆ پاراستنی كار و بەرژەوەندییەكانی ژیان'
بەرخۆدان كە هەنگاوی باڵاكردووی سەرهەڵدانە سەرەتاییەكانە، تەریك/نادیار (abstract) نیە بەڵكوو دیار (concrete) و هەڵپێكراوە و لە پێوەندییەكی تۆكمەی (coherent) دیالكتیكدایە لەگەڵ زنجیرەی رایەڵە ئابووری و كۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەكان. بەرخۆدانی كرێكار و سەپان و جووتیارانی ژن و پیاوی ئاق دەڕە سەلمێنەری ئەو راستییەیە. لەم رووداوەدا ئەم راستییە بەدی دەكەین لە دوو لاوە:
یەكەم ئەم كرێكار/سەپان/جووتیارانەی ئەو ناوچە بۆ ماوەی چەندین ساڵ داواكارییەكی دیاریكراویان هەبووە؛ پشتگوێ خستنی ئەم داواكارییانە و داكۆكی كردنی خاوەنكار لەلایەن رژیمەوە بۆتە هۆی خۆكوژی سێ كەس و كۆچ و ئاوارەیی بەڵام چونكوو دەسەڵات لە شوێنەكانی دیكە كاری بۆ نەڕەخساندن ئەم كرێكارە وەرزییانە هاتنەوە بۆ ناوچەكەی خۆیان بۆ دابینكردنی كار بۆخۆیان و بگرە هەندێكیشیان بوونە كۆڵبەر. 
دووهەم درێژەی ئەم ستەمە بووە هۆی ئەوەی كە ژنەكانیش لە ئاست ئەم ستەمە وشیاربوونەوە و هاتنە پاڵپشتی و داكۆكی هاوسەر و كوڕو براكانیان. ئەمەش دیالكتیكی ژیان و وشیاری چینایەتی و پێشكەوتنخوازانە پیشان دەدات كە یەكێكە لە هێماكانی مۆدێرنیتە. هەر ئەم خەڵكە لەكاتی بەرخۆدانی كوبانیدا لاگیری ئەو خۆڕاگرییەیان كرد كە خۆی بەواتای ئەوە دێت وشیاری چینایەتی لە كوردەواریدا ئاوێتەیە بە رایەڵی نەتەوەخوازی. بە واتایەكیتر، بۆ نەتەوەگەرایی رچەتە  (receipt) و كڵێشەیەكی بەستەڵەك و نەزۆك لە ئارادا نیە بەڵكوو نەتەوەخوازی گەشندەیی   (dynamism)   مێژوویی جیاوازی هەیە بۆ قوناغی مێژوویی جیاواز و گەلی جیاواز. رەگی ئەم گەشندەییە لە ئابووری سیاسیدایە كە تایبەتمەندی دیاریكراوی هەیە هەم لە رووی زەمەنەوە و هەم لەڕووی شوێنگەوە. مێژوو دوگیانە بە كۆرپەیەك كە هەم لەڕووی چۆنیی و هەم چەندییەوە پەرەدەستێنێ.

'رەگوڕیشەكانی ئەم رووداوانە'
پرۆژەی زێڕی ئاق دەڕە  »بازنەیەكە لە زنجیرەی داماڵینی خاوەندارێتی« (dispossession)  خەڵكی كوردەواری بە درێژایی تەمەنی دوو رژیمی شا و كۆماری ئیسلامی ئێران. بازنەكانی دیكەی ئەم رەوتە بریتین لە پەروەندەسازییەكانی لێسەندنەوەی 'یاسایی' (تۆ بڵێ دەمچەوركردنی بەرپرسان و پارێزەران) مڵك و زەوییەكانی بیجاڕ، دیواندەرە، كامیاران و سنە، ورمێ، شنۆ، پیرانشار... پرۆژەی بەنداوسازی لەسەریەك و یەك لەدوای لە كوردەواری كە هاوكات جیا لە كۆچی ناوخۆیی و دەرەكی _ ئاشكراو شاراوە، 'هێمنانە' و زۆرەملێ_ هەڵوەشان (degradation)  وێرانكاری (depletion) ژینگەیی (ecologic) و بندەستی رەگەزی (gender exploitation)یشی بۆ ژنان لەگەڵ بووە...كە لەم وتارەدا لەسەری ناچین.
ئەمانە توخمی جیاوازی 'كۆ'ی كەڵەكەبوونی سەرمایە (capital accumulation)  لە ئێرانن كە پێوەندییەكی تۆكمە و ئۆرگانیكیان پێكەوە هەیە و تەواوكەری یەكترن.... كەڵەكەبوونێك كەوا هاوكات گەشەسەندوویی(development)  ئەوانی 'ناوەند ' (Centre) و گەشە نەسەندوویی (underdevelopment) ئێمەی 'پەڕاوێزی'(Periphery)  لێكەوتووتەوە.... لەم رێڕەوەدا رایەڵی سیاسەتی شێوەداگیركاری (semi-colonisation) بەدی دەكرێت...كە دەبێ لە دەرفەتێكدا بگەڕێمەوە سەری.
گرینگی ئەم جۆرە تێڕوانینە لەلایەكەوە لەوەدایە كە ئەم رووداوە وەك لەتێكی پێویست لە كۆی یەك رەهەندی مێژوویی دەبیندرێت كە نەك هەر تازە نیە بەڵكوو كۆتاییش نیە و درێژەی هەیە بەڵام ئەمجارە لە شار و گوند و ناوچەیەكیتر و لە پرۆژەیەكیتردا. لەلایەكیتریشەوە پێمان دەڵێت جیاوازی نەتەوەخوازی نوێی كورد لەم قوناغەدا رەگە ئابووری و كۆمەڵایەتییەكەی جیاوازە لەوەی ٧٠ ساڵ پێش ئێستا هەم لەڕووی كۆمەڵناسیی و فەرهەنگییەوە و هەم لەڕووی سیاسییەوە. هەربۆیە نەتەوەخوازی كورد لەم قۆناغەدا _كە جیاوازە لە نەتەوەپەرستی_ چەپگەرایە و پێشكەوتنخوازە.
رەوتی داماڵینی خاوەندارێتی لە جووتیاران و بە سەپان¬كردنیان هاوكاتە لەگەڵ پشتگوێ خستنی دابینكردنی ئامڕازی مۆدێرن و میكانیزاسیۆن بۆ جوتیارانی كورد لە ماوەی چوار دەهەی كۆماری ئیسلامی و لە سەردەمی شایش، گەرچی رژیمی شا تا رادیەك لەژێر گوشاری خەباتی شۆڕگێڕانەی ئەو سەردەمەدا ملی دابوو بۆ جۆرێك لە ریفۆرمی زەویزار.  لەو جێگانەی كەوا ئەم ئامڕازانە دابین كراوە خاوەندارێتی نەك بەدەست جوتیارانی هەژار بەڵكوو ئەوانە بوون كە بەجۆرێك لەگەڵ پرۆژەكانی رژیم تێكەڵ بوون و یان لە باشترین حاڵەتدا هاوتەریب بوون لەگەڵی. بەمجۆرە سەری جوتیاران و مناڵەكانیان وەچە بۆ وەچە بێ كڵاو ماوەتەوە. رەهەندی مێژوویی داماڵینی خاوەندارێتی ئەم رێڕەوانە بەخۆوە دەگرێت:
یەكەم؛ لێسەندنەوەی زۆرەملێ و داگیركردنی زۆرێك لە مڵك و زەویی و سەرچاوەسرووشتییەكانی كوردەواری؛ جا لە كێڵگەی نەوتی كرماشانەوە بگرە تا دەگاتە كانگای ئاڵتوونی ئاق دەڕە و كانزای قۆڕقوشمی سەقز، تا دەگاتە شوێنە سەربازییەكانی رژیم. ئەمە داگیركاری رووت و زۆرەملێ و بە زەبری خەنجەرە.
دووهەم: لێسەندنەوە لە ڕێی پەروەندەسازی بۆ زۆرێك لە زووی و مڵك و كێڵگەكانەوە ئەویش بە بەرتیلدان بە پارێزەر، قازی، و بە پشتیوانی بەرپرسانی رژیم لە ناوچەكانی وەك: بیجاڕ، دیواندەرە، سەقز، سنە...
سێهەم؛ لێسەندنەوە لەڕێی سیاسەتی گوپاڵ و گێزەرەوە؛ واتا، یان كڕینی زەوی ئەویش خۆی پشتئەستوورە بە دوو مەرج و بەستێنی : ئەلف=> بێبەری كردن لە هەرجۆرە هاسانكارییەكی وەك میكانیزاسیون، مۆدێرنیزاسیون، بایۆژنتیك و شیمیایی و بەمجۆرە بەرەوە هەژاری و هەژاری زیاتر بردنیان كە ملكەچ كردن و گوێڕایەڵكردنیان مسۆگەر دەكات بۆ: ب= > پێدانی بڕێكی پارەی وا كە نەختێ لە هەژارییەكە دەریان بێنێت ئەویش بۆ ماوەیەكی كاتی چونكوو هەڵاوسانی پارە و تمەن لە ماوەیەكی كەمدا نرخی ئەو پارە كەم دەكاتەوە. یان لە ئەگەری ملنەداندا داگیركاری رووت بە زەبری گۆپاڵی سیاسی.
چوارەم؛ لێسەندنەوەی خاوەندارێتی لەڕێی بەنداوسازی لەسەریەك و زۆر نزیك لەیەك كە لە ئاكامدا ئەنجامی نەرێنی لێدەكەوێتەوە: ئەلف- هەم كۆچی زۆرەملێ خاوەنانی ئەو زەوییانەی لێدەكەوێتەوە و چی دیكە زەوییەكیان نیە كە ئیدیعای بكەن و بەمجۆە فڕێ دەردێنە ناو: یان كۆلكەبۆرژوازی (ئەویش بۆ ماوەیەكی كاتی) یان بەكرێكاربوونی (proletarization)  لە درێژماوەدا.
پێنجەم؛ هەموو ئەمانە رایەڵی لێسەندنەوەی خاوەندارێتین بە دەستی حكوومەتێك كە دواجار بانكداری (واتە میكانیزمی ئابووری و شاراوەی دابەشكردنی سەرمایە)  و رایەڵەكانی دیكەی ئابووریشی ركێف كردوە و رێگەی لە پیشەسازی كەرتی یەك (بەرهەمهێنانی شمەكی شمەكی بەرهەمهێن«machinery production» )  و كەرتی دوو (بەرهەمهێنانی شمەكی بەكاربەرەكی«good production»  ) گرتووە بۆ كوردەواری. دەركەوتەی ئەم سیاسەتە چی دەبێ؟ بە ئاشكرا بێكارییەكی زۆر كە لە ئەنجامی ئەم سیاسەتانەدا ئەو هێزەی كە حكومەت لە رێگەی داماڵینی خاوەندارێتییەوە رایدەكێشی بۆناو كۆلكەبۆرژوازی و بەكرێكاری كردوون هەلی كاری بۆ ناڕەخسێ. 
شەشەم: لە هەموو ئەم خاڵانە گرینگتر هاوردەكردنی بەرووبووی كشتوكاڵی هەرزان و بەمجۆرە شكاندنی دەیانهەزار جوتیاری خۆجێی لە بەرابەر بازرگانانی دەوڵەتی و نیودەوڵەتی ئەویش بەدەستی 'ناوەند'. وەك ماركس دەڵێ: ''سەرمایە لە هەركوێ دەستی باڵای پەیداكردوە كۆتایی بە هەموو پێوەندییەكی سەرەتایی و باوكسالارانە و دەرەبەگایەتی هێناوە....نرخی هەرزانی شمەك، چەكێكی قۆرسی وەها بووە كە دیواری گەورەی چینشی تێكڕووخاندووە...''(٤). ئەم تێكشكانەی بەرووبووی كشتوكاڵی كورد یەكێكە لە مەرجەكانی وابستەكردنی پەڕاوێزە بە ناوەندەوە. جوتیار و پاڵە و سەپان چینی دۆڕاوی ئەم رەهەندە مێژووییە و بكەری شەڕی دژی دەسەڵاتی ناوەندن. ئەمەش یەكێكە لە رەگەكانی نەتەوەگەرایی كورد چونكوو جووتیارانی ئێمەی پەڕاوێز دەزانن دەستێكی دەركی خەریكی تێكشكاندنی تواناییەكانییانە. ئەمە خۆی خوازیاری شیكارییەكی ورد و تێروتەسەلە و لە داهاتوودا دەگەڕێێنەوە سەری.
حەوتەم؛ ئەم لێسەندنەوەی خاوەندارێتییە لە خەڵكانێكی دیاریكراو (concrete)، هاوكات لێسەندنەوەی خاوەندارێتییە لە نەتەوەیەكیش كە چەمكێكی تەریك (abstract) و نادیارە. چونكوو بەدەستی دەوڵەتێكی خۆجێی نا بەڵكوو بە دەستی حكومەتێك دەكرێت كە بیانییە و خەڵك بە هی خۆی نازانێ. گەرچی قۆڵی ستەمگەر تاكوو مەچەك بۆ كەسی ستەمدیتوو گرینگە و گرینگ نیە كێ ستەمی لێ كردوە؛ ستەم بە دەستی هەر كەس بكرێت نەفرەت لێكراوە. بەڵام پێش ئەم هەڵسەنگاندنە كۆمەڵایەتی و ئەخلاقییە، دەبێ رێڕەوی تەریكی (abstract) ئابووری لێك بدەینەوە چونكوو ئابووری لەلایەكەوە لۆژیك و ئاكاری خۆی هەیە كەوا ئاكارو ئەخلاق تێدەپەڕێنێت و لەلایەكیتیریشەوە ڕێ بۆ گشتاندن (generalisation) خۆش دەكات كە بە هۆی ئەو ڕێڕەوە تەریكەوە مسۆگەر دەبێت. هەربۆیە، ئەم رایەڵانەی داماڵینی خاوەندارێتی دەبێ لە سۆنگەی كەڵكەبوونی سەرمایە (capital accumulation)  لە ئێراندا چاوی لێبكرێت. ئەمانە هەمووی رایەڵە جۆراجۆرەكانی كەڵكەبوونی سەرمایەیە كە یەك مەڵبەندی قورسایی  (center of gravity)   لە ناوەندی دەسەڵاتی هەیە كە ئەم دەسەڵاتە (دەوڵەت) هیچ نیە جیالە كۆمیتەی خزمەتگوزاری ئەم رەهەندە مێژووییە لە درێژماوەدا(٥). لە ئەنجامدا دەتوانین بڵێین ئەم داماڵینی خاوەندارێتییە داماڵینی خاوەندارێتییە لە گەلێكی ستەم لێكراو. لە گۆترە نیە كە زۆرێك لە سەرمایەدارە كوردەكان، كوردەوارییان بەجێ هێشتووە و لە شارەكانی كەوا ئەو كۆمیتەی ناوبراو خزمەتیان دەكات جێگیر بوون. لەولاشەوە، لە گۆترە نیە كە سەری سوپا و دەزگاحكوومەتییەكان لە رایەڵەكانی سەرمایەگوزاری لە كوردەواریدا دیارە. ئەم جێگۆڕكێی سەرمایە بەهێزی سەركوتەوە (سوپا و دەزگا حكوومەتییەكان) لەگەڵ سەرمایە بەبێ هێزی داپڵۆسینەر (كولكەسەرمایەداری كورد) هیچ نیە جیالە میكانیزمی هاسانكاری بۆ ئاراستەكردنی سەرمایەی كوردەواری بۆ ناوەند. دەگەڕێینەوە سەر ئەم تەوەرە بەڵام با لێرە بەكورتی بڵێین: كە قورخكردنی پرۆژە گەورەكانی سەرمایەگوزاری لەلایەن دامودەزگا حكوومەتییەكانەوە (ئاو و كارەبا و گاز و رێگەوبان...) هیچ نین جیالە میكانیزمگەلێكی شاراوەی ئاراستەكردنی سامانی مرۆیی و ماددی كوردواری بۆ ناوەند كە هاوكات وابەستەیی ئێمەی پەڕاوێزیشی مسۆگەر كردوە. شەڕی كورد دژی حكومەتی داپڵوسێنەری ناوەند هیچ نیە جیالە پچڕاندنی ئەو وابەستەییە. هەناردەكردنی بەشێكی زۆری ئاوی ئەم بەنداوانە بۆ دەرەوەی كوردواری جیالەوەی هەڵلووشینی سەرمایەی كوردەوارییە هاوكات گێڕانەوەی داهاتی ئەو سەرمایەگوزارییەشە بۆ ناوەند . رەگی كۆڵبەری لێرەدایە. گومانی تێدانیە كۆڵبەران نەتەوەخوازن و گومانی تێدانیە ناحەقیان نیە. كی وابەستەیی پێ خۆشە!

'دەبێ چ بكەین'
وێرانكاری ژینگە (ecology)و كەڵكەكردنی سەرمایە (دەورونەخشی پارە، بایی، زێدەبایی، بانكداری كە هەموو رایەڵی جۆراجۆری گەردوونەی بەرهەمهێنانن لە رێڕەوی ئاڵووگۆڕی مەزنی [great transformation] لەم رێڕەوەدا ئەویش لەبەر تیشكی هەلومەرجی جیهانیدا، جێی نابێتەوە لەم وتارەدا و لە داهاتوودا دەگەڕێینەوە سەری. ئەوەی پێوەندی راستەوخۆی بەم تەوەرەی ئێستاوە هەیە ئەوەیە كەوا ئەم بە كرێكاركردنە كە هاوكاتە لەگەڵ بێكاركردنی كرێكارانیشدا پێویستی هاوپشتی جووتیار و سەپان و كرێكار لە ناوچە جۆراوجۆرەكان دەخاتە روو. لەوەش واوەتر و گرینگتر پێمان دەڵێت كە چلۆن لێرەدا و سەبارەت بەم رووداوە داكۆكی و پشتیوانی خۆپیشاندانی ئەو كرێكار، سەپان و جووتیارانە بكرێت؛ بەڵام پشتیوانییەكی شێل گیر و وشیاریبەخش و شۆڕشگێڕانە نەك بە تەنیا مرۆڤدۆستانە. لەم سۆنگەوە پشتیوانی دەبێ ئەم چەند ئاقارە بە خۆوە بگرێت:
١-پێداگری ئەو كرێكارانەی كە لەوێ دەركراون بۆ داواكردنی مسۆگەرێتی (بیمە) بێكاری و رەتكردنەوەی هەرجۆرە كاری وەرزی، گرێبەستی، سپی واژۆ. لەبەرابەردا پێداگری لەسەر كاری سەقامگیر و رەسمی.
٢-پشتیوانی ئەو جووتیارانەی كەوا زەوییەكانیان لەلایەن ئەو خاوەنكارانەوە و بە هاوكاری دەوڵەت زەوت كراوە. هەروەها پشتیوانی كردنی جوتیارانی دیكە جووڵانەوەی هاوشێوە لە ناوچەكانی دیكە و بۆ ئەم مەبەستە دامەزرادنی یەكییەتی جوتیارانی سەربەخۆ.
٣-پەرەپێدانی وشیاری هاوپشتی چینی جوتیار و سەپان و كرێكاران و پێداگری شێلگیرانە لەسەر داوای دروستكردنی یەكیەتی كرێكارانی بێكار كە زیاتر و زیاتر پەرەسەندووە و كۆڵبەری لێ كەوتووەتەوە.
٤-كرێكارانی كۆڵبەر كە لە ئاكامی ئەم رەهەندە مێژووییەوە هاتوونەتە كایەوە دەبێ پشتیوانی بكرێن و جمگەی پێكهاتن لەگەڵیان بریتییە لە پێكهێنانی یەكییەتی و سەندیكای كرێكاران و جووتیارانی بێكار. دەبێ نوێنەرانی مەجلیس (ئەگەر بكرێ پێیان بگوترێت نوێنەر) بكەونە ژێر گوشارەوە بۆ ئەوەی شوێنی ئەم داواكارییە بكەون.
٥-هەموو ئەمانە، نەك هەر بەبێ پشتیوانی كرێكاران و جووتیارانی باقی ئێران ناكرێت بەڵكوو داكۆكی لەوان لەلایەن كرێكارو جووتیاری كوردەوە پێویستییەكی حاشاهەڵنەگرە ئەویش بەم هۆكارانە:  ئەلف=> داماڵینی خاوەندارێتی لە كورد ناچێتە خەزێنەی كرێكار و جووتیاری ناكورد بەڵكوو خەزێنەی سەرمایەی ناوەندەوە هەربۆیە هاوپشتی ئەوان نەك هەر مسۆگەركردنی هاوپشتیشە بۆ خۆمان بەڵكوو هێرش كردنە بۆ یەك دۆژمنی هاوبەشیش كەوا بریتییە لە سەرمایەی ناوەند كە ئێستاكە لەگەڵ دامودەزگا حكومەتییەكاندا تێكەڵ بووە، بەتایبەت بەیتی رەهبەری و سۆپا و بونیادی مۆستەزعەفین، و ئیمامزادەها و هتد. ب=> داماڵینی خاوەندارێتی دیاردەیەكی كوردی نیە بەڵكوو جیهانییە و لە هەناوی مۆدێرنیتە (سەرمایە)دایە. جووتیارانی ناوەندی ئێرانیش بەم قۆناغەدا تێپەڕیون و ئێستاش ئەم رەهەندە مێژووییە لە هەندێ ناوچەی دواخراوی وەك بەلووچستان لە ئارادایە. ئەوانیش رووبەڕووی حكوومەت  بوونەتەوە و دەبنەوە. حكوومەتێك كەوا رێگە دەدات بە سەرمایەو گۆپاڵەكانی (پارێزەران و بەرپرسان) یەكییەتی و سەندیكای خۆیان ببێت بەڵام رێگە بە كرێكاران و جووتیاران نادات.

پاشكۆ
ئەوەی لێرەدا وترا ئاشكرای دەكات كە بەرخۆدان جیالەوەی لە شوێنەی ژین و كارەوە دەست پێدەكات بەڵكوو راستەوخۆ پێوەستە بە رایەڵەكانی ژین و كارلێكی ئەم رایەڵانە پێكەوە و بەربەرەكانێ لەگەڵ دەسەڵات كە لەم دەسپێكەوە هەڵدەگیرسێت. بەرخۆدانی تەریك  و میتافیزیك بوونی نیە بەڵكوو دیار و دەلاتی مێژوویی جیاوازی و ناوەرۆكی جیاوازی مێژوویی جیاوازی هەیە. بەرخۆدان بەردەوامە بەڵام سەرەتا پەرتەوازەیە (٦) چونكوو رەنگدانەوەی بەربەرەكانێی شوێنگە جیاجیاكانی كارە كە هاوكات هەڵگری ململانێی ناوخۆیی چینی بندەستیشە. لەلایەكیترەوە بەرخۆدان هەمیشە ژیان نیە بەڵكوو هەندێجار شكانە؛ شكانە بۆ ئەوەی دوبارە بەهێزێكی زیاتر و وشیارییەكی زیاترەوە هەستینەوە(٧). بەرخۆدان لە درێژەدا ئاخێزە، هەستان، راپەڕینە، كەوتنە، شۆڕشە و سەركەوتنە. لە شوێنی كارەوە بۆ شاخ كە لە ئاسۆی سەركوتندا سەرلەنوێ دەمانگێڕێتەوە بۆ شوێنی كار؛ كاری داهێنەر كە خۆدی ژیانە.
كرێكارانی  بێكار، كۆڵبەر و جوتیاران لێرەو لەوێ و هەندێجار دەشكێن بەڵام سەركەوتنی یەكجارەكی هی ئەوانە. دەسەڵات لێڕەولەوێ سەردەكەوێ بەڵام تەنیا بەشێوەیەكی كاتی؛ ئەوان هیچ نین جیالە تەرمێكی بێڕۆح لە ساردخانەی پشوویەكی مێژوویی ئێمەدا. رەگی مێژووییان نیە.  ئەوان جەستەیەكی مردوون لە بۆ مێژوویەكی زیندوو بەڵام ئێمە كۆرپەیەكی زیندووی ئەو مێژووەین. 

كرێكارانی جیهانی كۆڵبەری یەكگرتوو بن، تەنانەت لەگەڵ نەیارانی تازەپێداكەوتووی خۆتاندا! لەم یەكگرتووییەدا زۆر بەدەست دێنن و هیچ لەدەست نادەن! كەم بەدست بێنین باشترە تاوەكوو هەموو شتێ بدۆڕێنن!

-----------------
سەرچاوەكان:
١-ێ‌ژانس خبری موكریان، ١٦ی جوون، ٢٠١٧؛ كرتە بكە لەسەر ئەم هێڵە: http://mukriannews.eu/?p=24488.
٢-هەمان سەرچاوە، http://mukriannews.eu/?p=24488.
٣-هەمان سەرچاوە، ١٨ی جوون، ٢٠١٧، كرتە بكە لەسەر ئەم هێڵە: http://mukriannews.eu
/?p=24506
٤-ماركس و ئینگڵس (٢٠١٠)، مانیفیستی كۆمۆنیست، PDF، پاژی یەكەم، لاپەڕەی ١٦.
٥-ماركس و ئینگڵس، هەمان سەرچاوە، ل. ١٥.
٦-ماركس و ئینگڵس، هەمان سەرچاوە، ل. ١٩.
٧- ماركس، (٢٠١٠)، شەڕی چینایەتی لە فەرانسە،PDF،  ل. ٤٦.


PM:03:00:03/08/2017




ئه‌م بابه‌ته 261 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌