ڕچەشکنەیل ٢٦ ی ڕێبەندان



نووسینی: فازڵ وەلیان


ڕێبەنانە و ڕێیەیل بەسریانە. گشت ڕێیەیل لە ناو وەرز زمسانا وە یارمەتی وەفر چەرمێ داخریەید و کاروبار هاووڵاتییەیل پەک خەیدن. لەی گیرودارە و لە دووخیگ ئی جوورە هەمیشە کەسەیلیگ ڕچەشکن هەڵسن و ڕەسنە فریای مەردمەو. بایس دەسیگ بەرزەو بوود و وەفرەماڵیگ هەڵ گرید و ئاستینەیل خوەی هەڵماڵید و بکەفێدە گیان ئی وەفر چەرمییە و لە سەر ڕێی مەردم لاوەیدەی، ئەگەریش ئەو ڕچەشکنە خاس لە ڕێیەگە نەزانێد؛ وەداخەو خوەی لە ناو ڕێیەگە مینێد؛ سە بایس ئاگای لە خوەیەو بوود و کەوش خاسیگیش بکەیدە پای ک تایوەت بوودن وە وەفر فرە ک لە ناو ڕییەگە نەمیند. ئەڵبەت ڕچەشکن خوەی خاس ئی چشتەیلە زانێد و پیویست وەیە نیە ک بایم و فێر ڕێی بکەیمن!. کەسیگ ک ڕچەشکن بوود وەرجە ئییە ک بکەفێدە ڕی و خوەی بخەیدە ناو گیژاو و گەردەڵەگووچان وەفر زمسان و وەتایوەتی کڕیوەی ڕێبەنان؛ هویر لە گشت ئی بەزمەیلە کەیدنەو و دویاجار چوودە ناو ڕێیەگە.

ئەڵبەت ڕێبەنان لە گشت وڵاتەیل بییە و ئەو وڵاتەیلە و مەردم ئەو وڵاتەیلە ڕەسینەسە فریای خوەیان و ڕێ چارەییگ ئڕا دەرچین لە ناو ئەو گێژەوەفرەیلە پیا کردنە و ساڵەیل ساڵە ک ڕەسینەسە ئارامش و تەنانەتیش دیرن بەهرە و قازانج خوەیان لە وەفر زمسان گرن و ئیرەنگە دی وەفر و گەردەڵەگووچان و کڕیوە و گشت ئەو باسەیلە ک وە جووریگ ڕەبت وە وەفر و زمسانا دیرد؛ هاوردنەسە خزمەت خوەیان و گەلەگەیان. ئەوە نەتەوەیل بندەس و بێ دەسەڵات و کەم هازە ک نەتوینستنە کەڵک لەی ئمکانات و دەرفەتەیل سروشتییە بگرن؛ ئەگەرنە ئی چشتەیلە بەشیگن ئاسایی و سروشتی لەی دیمەن و دەیشت سروشتە ک وە بی ئەوانە و وە دابڕان یەکیگ لەوانە نوقسان و لاری کەفێدە ناو ژیانمان.

ئیسە بایمن و باسەگەمان وردەو بکەیم و بچیمە سەر قسەی ڕێبەنان ساڵ ١٣٥٧ هەتاوی. لەو کاتە و لەو ساڵە مەردم ئێران وەگشتی مەنی بوین لە دەس زوڵم و ستەم و بێدادگەری نزام شاهەنشاهی و مینەی دەروەچیگ کردیان ک خوەیان لەو گشتە نائەداڵەتییە ڕزگار بکەن؛ لە ناکاو چەوەیل ڕووژ ڕەش کردە دی و چارەی خەڵک ڕەشەو بی و هەرچی خوەیان خەریکەو کردوین وە هەوڵداین ئرا ئازادی و سەربەستی؛ ئاخونەیل و مەلایەیل و ئەمامەوەسەرەیل خوەیان خزاننە ناو کارزار و ئالای ئازادی سەروژیر کردن و گردنەی دەس خوەیان و لە ناکاو بینە خاون سەرهەڵداین و شووڕش.

لە ڕاسییا چینە سەر ئی باسە فەرە نیەتواید و تەنیا مەبەست لەیە بی ک ئاماژەییگ بوودن وەیە ک لە میژووی بەشەر بوودیش جاروبار ڕچەشکنەگان بخریەنە لاوە و کەسەیلیگ تر بانە ناو مەیدان و بویشن ئەوە ئیم ەیمن ک ڕچەشکنیم؛ لە هاڵیگ ک ئەوانە لە ئەسڵا دیرن یەخەگان شکنن هەتا مەردم بکەفنە ناو دەریاچەییگ قویل ک ها ژیر پایانەو؛ یان لە دیمەن و ژاهر دەیشتیان دیرن ڕچەی وەفرەگە شکنن؛ بەڵام لە راسییا دیرن وەفر بویچگیگ خلەو کەنە ئەو شوینەیلە ک وەفر بییەسە کومە و ئەوان هەڵییەو دەن ک بوودنە بەهمەن و هەرەس بکەیدن ک لە کووتاییشا هەرەسەگە بوودە ماڵ وێرانکەر ئڕا مەردم.
نموونەی ڕاسکانی ئی ڕویداوە هە ئەو ئنقڵاب و سەرهەڵداین مەردم ئێرانە بی لە ساڵ ٥٧ هەتاوی ک بوود دەرس لە لی بگیریەید و بوودە ئبرەتیگ ئڕا مەردمەیل بانان. بەلام کەمێگ وردترەو بویدن و باس وەرز ڕێبەنان وە جووریگ تر بکریەید.

لە ساڵ ١٣٤٨ هەتاوی و لە مانگ خەزەڵوەر ئەو ساڵە چەن کەس لاو و جوان دانشجووی پڕ لە هەست وەرپرسایەتی و دڵسووزی ئرا نیشتمان و خەڵکەگەیان لە دەور یەک کوەو بوون و بڕیاریگ چرەنویس ساز دەن ک لە ڕاسییا ئی کاریانە یەی ڕچەشکانن تاریخی و یەی هەرەکەت ئوسوولی و ڕیشەدار لە شوون خوەی داشت.

لەو ساڵەیلە و لە بار نائاسایی دەورەی هکوومەت شاهەنشاهی ک ڕی هەر جوورە جموجویلیگ سیاسی و وەتایوەتی ئڕا گرووهەیل چەپ گیریاوید و نیەهیشتیان وە ئاسانی تەنانەت هەناسەیش بکیشن؛ سیان لەی جوانەیل ڕچەشکن ڕفورمخواز ئەو سەردەمە هەڵسانە دامەزرانن یەی ڕێباز ڕوین و ڕزگاریخوازانە ئڕا نەوەیل دویای خوەیان.

هاوڕێیەیل سەربەرز "حەمەحسێن کەریمی و فوئاد مستەفاسوڵتانی و عەبدوڵا موهتەدی" ئەو سێ کەسە بین ک ئاڵای ئی کارە بەرزەو کردن و لە چەن دانیشتن نهێنی و سڕی خوەیان "کۆمەڵە"ی ئەو کاتە دامەزرانن و ڕێبازێگ سووسیالیستی-نەتەوەیی ئرای دیاری کردن و بەرنامەیان ئیە بی ک نەتەوەی کورد لە کوردستان ئێران لە ژێر چەپووکەی دوژمنەیل داگیرکەری ڕزگار بکەن و وڵاتێگ و کوومەڵگاییک یەکسان و دادپەروەرانە و دویر لە هەر جوورە نادادپەروەرییگ دابمەزرنن.

وە هووی دووخ نالەبار ئەوکاتە و وە خاتر فسارەیل سیاسیی فەرەییگ ک دەسەڵات پاشایەتی لەو سەردەمە وە هووی ترس نفووز شەورەوی سەپانویدە سەر ئێران و فسار چەن جارە وە سەر گرووهەیل چەپ؛ ئێ هاوڕێیەیلە چالاکییەیل خوەیان وە شیواز نهینی دریژە وە پی دان و گرووهەیل و هەستەیل خوەیان سازمان دان هەتا ڕێبەنان ساڵ ١٣٥٧ ک چالاکییەیل سیاسی لە ئێران سەر هەڵ دا و مەردم وە ئاشکرا ڕشیانە ناو خیاوانەیل. ک ئی دووخە بییە هەلیگ و کۆمەڵەیش تویەنست لایەنگرەیل خوەی بارێدە ناو مەیدانەیل ڕاستەقینەی موبارزە.

سەرهەڵداین هزبیگ تازە لە سەر ئەساس لابردن جیاوازی چینایەتی و فاسڵەی تەبەقاتی، گرنگیداین و سازمانداین ڕێکخراوەیل مەدەنی جوور ڕێکخراو کشاوەرزەیل و ڕێکخراو موئەللمەیل و سازمانەیل ترەک.

وەهەرهاڵ ئنقلاب ٥٧ وە لاڕییا بریاد و کەفتە دەس ئەو کەسەیلە ک خاونی نەوین و نەبایس بهیشتیان ئەوانە ئدارەی بکەن. بەڵام ئییە چشتیگە ک باوەت سەرەکی ئی باسە نییە و تەوەر ئەسڵی لەیرە لە سەر ڕێبەنانە و دامەزریاین کۆمەڵە جوور سازمانیگ چەپ و سووسیاڵ دموکرات ک ئەساسی هەر ئەوجوورە ک لە سەرەتایشەو وەتریا؛ لە سەر لابردن جیاوازییەیل تەبەقاتی ناو کوومەڵگای ئەشایری و دەرەبەگی و خان و خانزادەیی و ئاقا و ڕەئیەتی؛ لە ڕاسییا کاریگ بی فەرە سەخت و دەنەی فیل تواستیاد ک دامەزرینەرەیل کوومەڵە ئی ڕییە گردنە وەر و لە گەرد ئییە ک خوەیان زوورمیان لە بنەماڵەیل ئاقا و بەگزادە بین؛ بەڵام ئی کارە لە ناو خانەوادەیل خوەیان دەس وە پی کردن و ئەو سنوورەیل سوننەتییە لە دەور خوەیان لاوردن و تێکەڵ خەڵک هەژار و پەک کەفتی و دەس نەچی بین و لە سەر سفرەی ئەوان دانیشتیان و لە گەرد ئەوان کارگەری و کشاوەرزی کردیان و خەم ئەوان وە خەم خوەیان زانستیان و شادی خوەیانم وە گەرد ئەوان بەشەو کردیان. ئییە لە ڕاسییا ئەو بنەمایەیل سەرەکی و دیالکتیک و ئایدۆلۆژی ئەسڵی ئی سازمانە بی ک لە ناو خوین و ناخ ئەو کەسایەتییەیل بی و وە کردەوەیش ڕەفتار وە پی کردیان.

وەهەر هاڵ لە سەرەتایەیل شووڕش ٥٧ و لە ڕووژ ٢٦ ڕێبەنان؛ دامەزرینەرەیل کوومەڵە ڕایان لە سەر ئییە ساقەو بی ک خاسترین کات ئڕا ئاشکرابین ئی هزبە ئیرەنگەسە و هەر وەی هوە چالاکی و کارەیل کوومەڵە ئاشکراوە بی. ئەڵبەت نەبایس لە هویرەو بچوود ک ئی ئاشکرابوینە هووکار تریش داشت ک ئەوەیش پێشکەش کردن یەکەم شەهید سەرهەڵداینەگان و یەکەم خوین یەکێگ لە دامەزرینەرەیل کوومەڵە یانی کاک "حەمە حسێن کەریمی" بی. کاک حەمەحسێن ک خوەی خەڵک شار سەقز بی؛ لە دریژەی کار ڕێکخستنەیل و چالاکییەیل سەردەم ئنقڵاب لە ناو شار سەقز و لە کات دەس وەسەراگردن شەهرەبانی سەقز وەداخەو کەفێدە وەر چەو نیروەیل شا و لە دەرگیرییگ شەهید بوود و گیان خوەی لە ڕێی خزمەت وە خەڵکەگەی و ئازادیی میلکانەگەی پێشکەش کەید.

وەی بوونەسە ک لە میژووی کوردستان و وەتایوەتی کوردستان ڕووژهەڵات؛ ٢٦ ڕێبەنان بییەسە ناویگ دیاری و هسارەییگ بریقەدار، هەرکات ک لاپەڕەیل ڕووژژمێر کوردی لاوە دریەید؛ ناخواستە لاپەڕەی ئی ڕووژە کەفێدە وەر چەو خوەنەر و چەویگ خشنیدە پییا و دوینێد ک ئی لاپەڕە لە گەرد خوین ئەزیزیگ گیانبنەختکردی سویرەو بییە و سویری خوینەگەی بیەسە هووکار ئیە ک ئی لاپەڕە هەتاهەتایە لە ناو هافزەی میژوو بمینێد.

هەمیشە زنێ بمینێد ناو کاک حەمەحسێن کەریمی و ئاڵای کوومەڵە و ڕووژ ٢٦ ڕیبەنان.

سە بایس رێڕەوەیل ئیسەیی ئی ڕێبازە و ئەوانەییگ ک خوەیان وە کوومەڵەی ڕاسکانی زانن؛ هەر هەنگاویگ ک نەن؛ خوین کاک حەمەحسێن و ئەو هزاران شەهیدە بارنە وەر چەو خوەیان و ئاوریگ لە خوەیان بییەنەو بوینن چەنیگ وە گەرد ئەو دروشم و مانیفستە کە لە سەرەتاوە باسی کریاس ڕێیەگەیان نزیک و هاوسوە. ئەگەر –دویر بوود- دویرەو بینە لەو مەسیرە؛ تا زویە هەڵەوگەردیەن و ئەگەریش خوەشوەختانە هانە سەر هەمان هێڵ؛ خوو فەرەتر هەوڵیان چڕترەو بکەن و ئڕا ڕەسین وە ئامانج کووتایی دەس وە ئەولاترەو بوەن ک ئاواتەیلمان بایدنە دی.

وە ئاوات و ئارزووی هاتنە دی ڕزگاری کوردستان و لاچیین جیاوازییەیل چینایەتی


AM:08:19:01/02/2015




ئه‌م بابه‌ته 1232 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


زۆرترین خوێنراو‌