وەستانێك لە سەر هێرشی كۆماری ئیسلامی بۆ كوردستان





فەرامەرز سجیم

هێرشی كۆماری ئیسلامی بۆ سەر كوردستان لە 28ی گەلاوێژی 1358دا، یەكێ‌ لە گەورەترین رووداوەكانی مێژووی رۆژهەڵاتی كوردستانە كە وەك پەڵەیەكی رەش بە ناوچاوانی رژیمی ئیسلامییەوە دەمێنێتەوە و تێیدا بەرگێكی زێڕینی دیكە لە خۆڕاگری و خەباتی بێ‌وچانی گەلی كورد تۆمار كرا. پاش بە دەسەڵات گەیشتنی كۆماری ئیسلامی، كوردستان تەنیا ناوچەیەكی ئێران بوو كە خەڵك چارەنووسی خۆیان بە دەستەوە گرتبوو. دوور نەبوو كە ئەو دۆخە لە كوردستان بە خێرایی هەستی نەتەوەیی لە ناوچەكانی دیكە ئێران ببزوێنێ‌ و دۆخەكە بۆ رژیمی تازە بە دەسەڵات گەیشتووی ناسەقامگیر دژوار بكات. هەر بۆیە لە روانگەی دەسەڵاتدارانی بیرتەسكەوە هێرش بۆ سەر كوردستان و كپكردنی دەنگی ئازادیخوازانەی نەتەوەی كورد پێویستییەكی خێرا بوو. بە بێ‌ سەركوتی بزووتنەوەی كوردستان و داگیر كردنی كوردستان، سەقامگیر بوونی كۆماری ئیسلامی غەیرە مومكین دەبوو. لە راستیدا هێرش بۆ سەر كوردستان گەورەترین هێرشی دوژمنانی ئازادی بوو بۆ سەر ئازادی و دێمۆكراسی. كار و كردەوەكانی رژیمی تازە بە دسەڵات گەیشتوو، هەر لە چەند رۆژ پاش راپەڕینەوە، گەلێك وەهم و گومانی بەرانبەر بە كۆماری ئیسلامی و خومەینی هێنایە ئاراوە. سەركوتكردنی یەكەم ناڕەزایەتی ژنان لە تاران، دادگایی كردنی چەندین كەسایەتی سیاسیی سەربەخۆ و حیزبی، هێرش بۆ سەر چەندین میتینگ لە زانكۆكانی تاران، داخستنی چەندین رۆژنامەی چاپی تاران و هێرش بۆ سەر دەفتەری چەندین حیزب و لە سێدارەدانی ژمارەیەك كەسایەتی لەشكەری و كشوەری سیمای شەڕئەنگێزانە و دژە ئازادیی ئەو رژیمەی دەرخست و ئینجا فەرمانی هێرش بۆ سەر كوردستان وەهم و گومانەكانی كرد بە دڵنیایی و هەموو ماهییەتی كۆماری ئیسلامی لەقاودا.

پێویستە بوترێ‌ كە پاش راپەڕینی شكۆمەندی ساڵی 57 هەتا شەش مانگ دواتر كە لە كوردستان دەسەڵات بە دەستی شوڕاكانی خەڵكەوە
میدیاكانی كۆماری ئیسلامی لە تاران هەموو هەواڵەكانی كوردستانیان چەواشە دەكرد و بە مەیلی خۆیان دەرخواردی بیروڕای گشتیی ئێرانیان دەدا. ئەم چەواشەكارییەی هەواڵی رووداوەكانی كوردستان ببوە هۆی ئێعترازی زۆر توندی خەڵكی سەرجەم شارەكانی كوردستان.لە چەند رۆژ بەر لەوەیكە خومەینی فەرماندەی هێرش بۆ سەر كوردستان بدا، لە ناوچەی پاوە، لە نێوان خەڵك و هێزی پێشمەرگە لەگەڵ هێزە كۆنەپارێزەكانی كۆماری ئیسلامی بە فەرماندەیی مستەفا چەمڕان، شەڕ و پێكدادانی خوێناوی روویدابوو.
بوو، چەندین جار شەڕ و پێكدادان لە نێوان خەڵك و ئەو بەشە لە ئەرتەش و ژاندارمری كە لە پادگانەكاندا مابوونەوە روویدا بوو، هەر بۆیە خەڵكی كوردستان لەمبارەوە گەلێك ناڕازی بوون. نموونەی ئەو شەڕ و پێكدادانە لە شاری مەریوان روویدا كە هێزەكانی سەر بە دەوڵەت تەقەیان لە خۆپیشاندەران كرد و ژمارەیەك لە خەڵك كوژران و بریندار بوون بە دوای ئەوەدا خەڵكی شاری مەریوان بە رێبەرایەتی هاوڕێی رابەر كاك فوادی مستەفا سوڵتانی، كۆچی مێژوویی خەڵكی شاری مەریوانیان رێك خست و بەم كۆچەیان ئەوپەڕی ناڕەزایەتی خۆیان دژ بە مانەوەی هێزەكانی رژیم لە كوردستان و سەڕەڕۆیی ئەو هێزانە و پڕوپاگەندەی ژەهراوی رژیم دژ بە خەڵكی كوردستان و بزووتنەوەكەیان وەڕێ‌ خست. هێرشی لەشكری 28ی كوردستان بۆ سەر خۆپیشاندانی خەڵكی شاری سنە یەكێكی دیكە بوو لەو رووداوانە. دروستكردنی شەڕی نێوان كورد و تورك یان شیعە و سوننی لە شاری نەغەدە كە تێیدا دەیان كەس لە خەڵك كوژران، پیلانێكی دیكەی دەسەڵاتدارانی ئیسلامی بوو بۆ بە دەستەوە گرتنی بیانوویەك هەتا هێزەكانیان رەوانەی كوردستان بكەن. میدیاكانی كۆماری ئیسلامی لە تاران هەموو هەواڵەكانی كوردستانیان چەواشە دەكرد و بە مەیلی خۆیان دەرخواردی بیروڕای گشتیی ئێرانیان دەدا. ئەم چەواشەكارییەی هەواڵی رووداوەكانی كوردستان ببوە هۆی ئێعترازی زۆر توندی خەڵكی سەرجەم شارەكانی كوردستان. لە چەند رۆژ بەر لەوەیكە خومەینی فەرماندەی هێرش بۆ سەر كوردستان بدا، لە ناوچەی پاوە، لە نێوان خەڵك و هێزی پێشمەرگە لەگەڵ هێزە كۆنەپارێزەكانی كۆماری ئیسلامی بە فەرماندەیی مستەفا چەمڕان، شەڕ و پێكدادانی خوێناوی روویدابوو. خەڵكی شاری پاوە كە ئیدارەی شار و گوندەكانی خۆیان بە دەستەوە گرتبوو، بە توندی دژی هاتنی هێزەكانی رژیم و مانەوەیان لە كوردستان بوون. چەمڕان و هێزە چەكدارەكانی كە دەستبەجێ‌ رەوانەی كوردستان كرابوون، دەستیانكرد بە قەتڵی عامی خەڵكی بێ‌تاوانی ئەو ناوچەیە، بەڵام كەوتنە گەمارۆی هێزی پێشمەرگە و خەڵكی ئەو ناوچەیە. دەوترێ‌ فەرمانی هێرش بۆ سەر كوردستان لە سەر داوای چەمڕان لە خومەینی بوو.

بیانووەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ هێرشی بۆ سەر كوردستان

ئەگەرچی هێرشی كۆماری ئیسلامی بۆ سەر كوردستان لە 28ی گەلاوێژی 1358ی هەتاویدا گەلێك هۆكاری هەبوو، بەڵام پێویستە بە كورتی ئاماژەیەك بكەین بەو بیانووە پڕوپووچانەی كە كۆماری ئیسلامی بە دەستەوەی گرتن و لەشكركێشی بۆ كوردستان كرد. هەر بۆیە ئاماژەیەكی كورت دەكەین بەو درۆ و دەلەسەیەی كە خومەینی و هاوبیرانی بەرانبەر بە خەڵكی كوردستان و بزووتنەوەكەیان كردیان.
1. دەستبەسەر كران و بە بارمتە گیرانی كۆمەڵێك ژنی موسوڵمان و "موحەججەبە" لە مزگەوتی جامیعەی شاری سنە.
خومەینی بەو بیانووكە كە "زیدی ئینقلاب" كۆمەڵێك ژنی موسوڵمان و موحەججەبەیان لە مزگەوتی جامیعەی شاری سنە بە بارمتە گرتووە، فەرمانی بە سەرجەم هێزە چەكدارەكانیدا بۆ رزگار كردنی ئەو "ژنانە" هێرش بكەنە سەر كوردستان. رێبەری كۆماری ئیسلامی كە جوغرافیای وڵاتی ئێرانی بە باشی نەدەزانی تەنانەت فەرمانی بە هێزی دەریاییشدا كە لەو هێرش و لەشكەركێشییەدا بەشداری بكەن و بەرپرسانی ئەو كاتی كۆماری ئیسلامی بۆ داپۆشینی ئەم ناشارەزاییەی خومەینی، سەدان سەربازی هێزی دەریایی ئەرتەشی كۆماری ئیسلامییان لەگەڵا سوپای پاسداران و ئەرتەش رەوانەی كوردستان كرد.
2. یارمەتی 17 میلیۆن دیناری لە دەرەوەی وڵات بۆ نائارامكردنی كورستان
یەكێكی دیكە لەو بیانووانە ئەوە بوو كە گۆیا لە دەرەوەی وڵات و لە لایەن لایەنە دەرەكییەكانەوە و لە رێگەی جەلال تاڵەبانی، یارمەتییەكی 17میلیۆن دیناری بۆ لایەنە سیاسییەكانی ئۆپۆزیسیۆن نێردراوە هەتا لە بەرانبەر حكوومەتی كۆماری ئیسلامیدا خۆیان پڕچەك بكەن. رۆرژنامەی ئیتلاعات ئەم هەواڵەی بە تیتری گەورە نووسی و گەلێك چەواشەكاری كرد.
3. پاش كۆتایی هاتنی یەكەم هەڵبژاردنی مەجلیسی خوبرەگانی رێبەری، خومەینی لە دیدارێكدا لەگەڵا نوێنەرامی مەجلیسی وتی: كوردستان نائەمن بووە، ئێمە ئازادیمان بە خەڵكدا، رۆژنامەكانمان ئازاد كرد، حیزبەكانمان ئازاد كرد، قەڵەمەكانمان ئازاد كرد، بەڵام ئەوان سەری پاسدارەكانیان بڕی، دەستدرێژییان كردە سەر ژن و منداڵەكان. سنورەكانیان بە رووی دوژمناندا كردەوە و لەگەڵیان هاودەست بوون. ئەوان مانای ئازادی نازانن و هەر بۆیە چیتر ئازادی بەوان نادەین و هێزەكانی ئینقلاب دەبێ‌ دەست بە جێ‌ ئەم دوژمنانە سەركوت بكەن و ئەمنییەت بگەڕێننەوە بۆ ئەو ناوچەیە.
4. یەكێكی دیكە لەو بیانووانە، شەڕی نێوان كورد و تورك یان شیعە و سوننی بوو لە شاری نەغەدە كە ئەم شەڕە لە لایەن داردەستی كۆنەپەرەستانەوە ساز كرا. خەڵخاڵی كە خۆی گەیاندبووە شاری نەغەدە، بە یارمەتی كۆمەڵێك بەكرێگیراو هێرشیان كردە سەر گەڕەكە كورد نشینەكان و دەیان كەسیان كوشت و دەیانی دیكەشیان بریندار كرد و سەروەت و سامانی زۆر كەسیان تاڵان كرد. سەرباری ئەوە لە رۆژنامەكانی ئیتلاعات و كەیهاندا هەموو راستییەكانیان چەواشە كرد و خەڵكی كوردی شاری نەغەدەیان بە تاوانباری ئەو رووداوە زانی. بەڵام لە راستیدا تاوانباری سەرەكی، نە خەڵكی كورد و نە خەڵكی توركی ئەو شارە، بەڵكوو كۆماری ئیسلامی بوو كە دەیهەویست بیانوویەك بە دەستەوە بگرێ‌ بۆ تەكمیلی لەشكركێشییەكەی بۆ هەموو ناوچەكانی كوردستان.
5. رووداوەكانی شاری پاوە، یەكێكی دیكە لە بیانووەكانی كۆماری ئیسلامی بوو بۆ هێرشی بۆ سەر كوردستان. لە چەند رۆژ بەر لە فەرمانی خومەینی بۆ هێرش بۆ سەر كوردستان، هێزەكانی ژاندارمری تەقەیان لە خۆپیشاندانی خەڵكی شاری پاوە كرد و ئەمە بووە هۆی قینی خەڵكی شاری پاوە. هەر لەو سەردەمەدا خەڵخالی لە شاری كرماشانەوە بەرەو شاری پاوە كەوتبوە رێ‌ و هەر كە گەیشتە ئەو شارە دەستی كرد بە ئیعدامی خەڵكی بێ‌تاوان. بە دەیان كەس لە شاری پاوە خەڵتانی خوێن كران و یان ئێعدام كران. لە ئاكامی تۆپباران كردنی ئەو شارە و تەقینەوە گوللە خۆمپارەكان نەخۆشخانەی ئەو شارە وێران بوو. رۆژانە كۆمەڵێك لە خەڵكی بێ‌تاوانیش دەبوونە قوربانی سیاسەتی داگیركاری رژیمی كۆماری ئیسلامی. رووداوەكانی شاری بانە، رۆژ بە رۆژ لە رۆژنامەكانی ئیتلاعات و كەیهاندا چاپ دەكرا، بەڵام بە شێوەیەكی چەواشەكارانە و بە دوور لە راستی. كاربەدەستانی رژیم و بە تایبەت خومەینی دەیانهەویست رووداوەكانی پاوە، بلكێنن بە بوونی هێزەكانی ئەو دیوی سنوور و بێگانە و لە زمان پاسدارانی بریندارەوە كە گەڕابوونەوە بۆ تاران دەیانگوت، كۆمەڵێك خەڵكی لێن كە بە عەڕەبی قسە دەكەن و رەحم بە هیچ كەس ناكەن. هێزەكانی كوردی عێراق لەگەڵا پاسدارەكان شەڕ دەكەن و لە ناو ئەو هێزانەدا كەسی خەڵكی كوردستانی ئێران نابیندرێ‌. ئەمە بیانوویەك بوو بۆ ئەوەی كە هێرش بكەنە سەر شاری پاوەش و بە خەیاڵی خۆیان هێزەكانی بێگانە لە خاكی كوردستان و دواتر لە ئێران وەدەر نێن و كوردستان ئارام بكەنەوە.
ئەگەرچی باسكردن لە هەموو لایەنەكانی هێرشی كۆماری ئیسلامی بۆ سەر كوردستان مومكین نییە و لەم نووسراوەیەدا جێی نابێتەوە، بەڵام هەوڵا دەدەین بە كورتی، رووداوە گرینگەكانی ئەو هێرشە و رێكەوتی روودانیان باس بكەین و دوان لە هەموو لایەنەكانی دیكەی هەڵدەگرین بۆ دەرفەتەكانی داهاتوو و نووسراوەی دیكە.

28ی گەلاوێژ

رۆژی 28ی گەلاوێژ، بە سوخەنڕانیی خومەینی لەسەر رادیۆی رەسمی ئێران و راگەیاندنی فەرمانەكە لەشكەركێشی بۆ كوردستان دەستی پێكرد. پێویستە بوترێ‌ كە بەر لەوە ژاندارمری و چەند پاسگایەكی ئەرتەش كە تاقە و لۆقە لە سنوورەكانی كوردستان مابوونەوە، خەڵكیان دەدایە بەر دەسترێژی چەك. هەر ئەم كردەوانەی هێزی ژاندارمری بوو كە لە پاوە بووە هۆی وەستانەوەی خەڵك و شەڕێكی قورسی لە پاوە هێنایە ئاراوە. بە دەستپێكردنی لەشكەركێشی، بە سەدان پاسدار رەوانەی شاری بانە كران و بێڕەحمانە دەستیان كرد بە كوشتاری خەڵك و تەنانەت لە تەقە كردن بەرەو منداڵان خۆیان نەدەبوارد. بۆ داپۆشینی ئەو جنایەتانەی كە پاسدارانی كۆماری ئیسلامی لە شاری پاوە كردیان، میدیاكانی كۆماری ئیسلامی و بە تایبەت رۆژنامەكانی ئیتتلاعات و كەیهان دەستیان كرد بە چەواشەكاری راستییەكان و پڕوپاگەندەی ژەهراوییان دژ بە خەڵكی كوردستان و بزووتنەوەكەیان و هێزی پێشمەرگە دەستپێكرد و بیروڕای گشتیی خەڵكی ئێرانیان بە دژی بزووتنەوە رزگاریخوازانەی كوردستان هەڵدەخڕاند. بۆ وێنە لە رۆژنامەی كەیهاندا لە زمان پاسدارە بریندارەكانی شەڕەكەی پاوەوە نووسرا، پاسدارە بەدیل گیراوەكان بە زیندوویی سەر دەبڕان و تەنانەت بەزەییان بە مردووەكانیشدا نەدەهات و ئەوانیشیان سەر دەبڕی و بریندارەكانیان لە سەر تەختی نەخۆشخانە دەكوشت.
پاش دەرچوونی فەرمانەكەی خومەینی، بە هەزاران سوپایی و هێزی ئەرتەش كە بە ئەنواعی چەك و چۆڵا تەیار كرابوون، بەرەو ناوچە جۆراوجۆرەكانی كوردستان وەڕێ‌ كەوتن. لە شارەكانی شیراز، خورمئاباد، قەزوین، زەنجان، ئەهواز، هەمەدان، تەورێز، ئیسفەهان و تارانەوە بە لێشاو هێزیان رژاندە كوردستان. خومەینی خلخاڵی جنایەتكاری وەك حاكمی شەرع ناردە كوردستان و دەستی بۆ هەموو كردەوەیەك ئاواڵا كرد و دەسەڵاتی بێ‌سنووری پێدا بۆ هەر كردەوەیەك كە ببێتە هۆی داگیر كردنی كوردستان و كوشت و بڕی خەڵك. خەڵخاڵی دەست بە جێ‌ گەیشتە كرماشان هەتا بە خەیاڵی خۆی كوردستان لە "ئەشڕار" پاك بكاتەوە.

29ی گەلاوێژ

هەر چەند سەعات پاش فەرمانەكەی خومەینی، هێزی یارمەتیدەر گەیشتە شاری پاوە. بەر لەوە ئەو ژمارە هێزەی كە لە پاوەدا بوون لە شەڕ لەگەڵا پێشمەرگە و خەڵكی تێكۆشەردا زۆربەی هەرە زۆریان كوژران. هێزەكانی كۆماری ئیسلامی شاری پاوەیان گەمارۆدا و گۆمی خوێنیان لەو شارە وەڕێ‌ خست. 9 كەس لە تێكۆشەرترین كەسانی شاری پاوە، بە بێ‌ هیچ دادگاییەك، حوكمی گوللەبارانكردنیان پێدان و بەمجۆرە گیانیان بەخت كرد. بەڵام موقاومەتی خەڵكی رزگاریخوازی ئەو شارە تێك نەشكا و خۆڕاگری لە بەرانبەر داگیركەراندا زۆر پتەوتر بوو.
هەر ئەو رۆژە بە دەیان كاروانی نیزامی كە بە زۆری پێكهاتبوون لە پاسدارەكانی كۆماری ئیسلامی بەرەو هەورامان حەرەكەتیان كرد و بەشێكی زۆر لە ناوچەی هەورامانیان داگیر كرد و دەستیان بە خوێنی ژمارەیەك لە خەڵكی ئەو ناوچەیە سوور كرد. فڕۆكە جەنگییەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ ئەوەی ئامادە كاری بكەن بۆ هێرشی هێزە چەكدارەكانی رژیم بۆ سەر شاری سنە و ترس و وەحشەت بخەنە ناو دڵی خەڵكی ئەو شارە كە خۆیان بۆ خۆڕاگرییەكی نەپساوە لە بەرانبەر داگیركەراندا ئامادە كردبوو، چەندین جار ئاسمانی شاری سنەیان بەزاند و دیواری سەوتییان لە سەر ئەو شارە شكاند.
رادەی جنایەتكاری و دڕەندەیی هێزەكانی كۆماری ئیسلامی ئەوەندە زۆر بوو كە 16 كەس لە دەرەجەداران و ئەفسەرانی ئەرتەش و چەند سوپاییەك، چیتر نەیانویست لە ریزەكانی خۆیاندا بمێننەوە و بە كۆمەڵ ئیستعفایان دا و شوێنی كارەكەیان بەجێ‌ هێشت، بەڵام خلخاڵی لە دادگاییەكی خێرا و چەند دەقیقەییدا هەموویان بە ئێعدام مەحكووم كرد و دەستبەجێ‌ هەموویان گوللەباران كردن.

30ی گەلاوێژ

لەم رۆژەدا 7 كەسی دیكە لە نیزامییەكانی كۆماری ئیسلامی بە هۆی سەرپێچی لە بڕیارات ئێعدام كران و كۆماری ئیسلامی بەمجۆرە هێزەكانی خۆی چاوترسێن كرد هەتا بە تەواوەتی ملكەچی بڕیارەكان بن و لە كوشتنی خەڵك و تێكۆشەرانی كوردستاندا سڵا نەكەن. لادان لە بڕیارات سزاكەی مەرگ بوو. هەر لەم رۆژەدا بە هەزاران پاسدار و ئەرتەشی لە دەیان شاری ئێرانەوە رەوانەی كوردستان كران و بە لەشكری 28ی كوردستان پەیوەست بوون هەتا بۆ هێرش بۆ سەر شاری سنە و تێكشكاندنی خۆڕاگری خەڵك ئامادە كاری بكەن. ئەو هێزانە بە ئەنواعی چەكی قورس تەیار كرابوون و خۆیان بۆ هێرشێكی بەربڵاو ئامادە دەكرد. بەشێكی زۆر لەو هێزانە بەرەو شاری سەقز وەڕێ‌ كەوتن و لە سەر رێگەی پێشڕەوییان لە جادەكانی سنە-دیواندەرە و دیواندەرە-سەقز ئەگەرچی لەگەڵا بەرپەرچدانەوەی خەڵكی تێكۆشەری كوردستان بەرەوڕوو بوون، بەڵام بە هۆی ژمارەی زۆری ئەو هێزە و تەیار بوونیان بە ئەنواعی چەك و چۆڵا تا نزیك شاری سەقز پێشڕەوییان كرد و ئیتر لەگەڵا موقاومەتی سەرسەختانەی خەڵك و هێزی پێشمەرگە بەرەوڕوو بوون.
رۆژانی 31ی گەلاوێژ هەتا 3ی خەرمانان كوردستان شاهیدی خۆڕاگری خەڵك لە بەرانبەر پێشڕەوییەكانی ئەرتەش و پاسدارەكانی كۆماری ئیسلامی و داگیركارییەكانیان بوون. لە مەسیری میاندواو بەرەو مەهاباد و بۆكان و هەروەها لە هەورامان و لە دەوروبەری شاری پاوە گەلێك مەیدانی شەڕ خوڵقا و هێزەكانی كۆماری ئیسلامی زیانی گیانی و ماددی بەرچاوی لێكەوت. هێزەكانی كۆماری ئیسلامی هەتا قوربانییان زۆرتر دەدا لە حاست خەڵكی رزگاریخوازی كوردستان دڕەندەتر دەبوون و بە بەرینی دەستیان كرد بە كاولكاری و كوشتاری خەڵك و بە دەیان مووچە و مەزرایان ئاگر تێبەردا و خەساری گەورەی ماددیان لە خەڵكی كوردستاندا و بە دەیان رۆڵەی ئازادیخوازی كوردستانیان خەڵتانی خوێن كرد.

3ی خەرمانان

3ی خەرمانانی 1358ی هەتاوی، پاش خۆڕاگرییەكی زۆری خەڵكی شاری سەقز و هێزی پێشمەرگە لە بەرانبەر داگیركەراندا، سەرەنجام هێزەكانی كۆماری ئیسلامی رژانە ناو شاری سەقز و شەڕێكی خوێناوی لە نێوان خەڵكی شاری سەقز و داگیركەران لە نێو شاری سەقزدا روویدا و زۆرتر لە 30ی كەس لە هێزە داگیركەرەكان كوژران و نزیكەی 40 كەسی دیكەشیان بە توندی لێ بریندار بوو و ورەی داگیركەرانی لە بەرانبەر بزووتنەوەی خۆڕاگرانەی خەڵكدا هێنایە ئاراوە. سبەینێی ئەو رۆژە رۆژنامەی كەیهان نووسی: شاری سەقز بە تەواوەتی كەوتە دەست هێزەكانی ئینقلابی ئیسلامی. بەڵام لە راستیدا خۆڕاگری و خەبات بە دژی داگیركەران لەوپەڕی خۆیدا بوو و خەڵكی تێكۆشەری شاری سەقز لە بەرانبەر داگیركەراندا خۆڕاگرانە وەستانەوە. هێزەكانی رژیمی كە لە سەقز و دەوروبەری ئەو شارە تەنگیان پێ‌ هەڵچنرابوو، داوای هێزی یارمەتیدەریان كرد.

رۆژانی 4 هەتا 8ی خەرمانان

بە مەبەستی یارمەتیدانی تیپی سەقز لە بەرانبەر خەڵك و هێزی پێشمەرگەدا، سەدان كەس لە لەشكری سنە بەرەو شاری سەقز نێردران. هەر ئەو رۆژە خەڵخاڵی، حاكمی شەرع لە كوردستان گەیشتە شاری سەقز و لە یەكەم هەنگاودا 20 كەسی لە ئەندامانی ئەرتەش كە شوێنی كارەكەیان بە جێ‌ هێشتبوو، لە ماوەی چەند دەقیقەدا دادگایی كرد و گوللەبارانیان كردن.
رۆژنامەكانی ئیتلاعات و كەیهان لە ژمارەی رۆژی 7ی خەرماناندا نووسیان، ژاندارمری شاری بانە كەوتە بەر هێرش و چەك كران. ئەو هەواڵە بۆ رژیم زۆر قورس و تاڵا بوو. رادەی زیانە گیانییەكانی هێزەكانی كۆماری ئیسلامی تا دەهات دەچووە سەر و هەواڵی شكستە یەك لە دوای یەكەكانی هێزە داگیركەرەكان گەیشتە دەسەڵاتدارانی تاران.

9ی خەرمانان

گیانبەختكردنی هاوڕێی رابەر كاك فواد مستەفا سوڵتانی

بەرجەستەترین رووداوی ئەو چەند رۆژە، گیانبەختكردنی هاوڕێی رابەر، كاك فوادی مستەفا سوڵتانی، یەكێ‌ لە رێبەرە بە تواناكانی كۆمەڵە و كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان و خۆشەویستی خەڵكی شاری مەریوان، رێكخەری كۆچی مێژوویی خەڵكی شاری مەریوان بوو. رۆژی 9ی خەرمانانی ساڵی 58 كاك فوادی مستەفا سوڵتانی وێڕای چەند هاوڕێ‌ و هاوسەنگەری دیكە لە ناوچەی مەریوان و لە ئاوایی بەستام تووشی شەڕێكی سەخت و نابەرابەر لەگەڵا هێزەكانی كۆماری ئیسلامی هاتن و گیانیان بەخت كرد. رۆژنامەی كەیهان لە ژمارەی سبەێنێی خۆیدا بە تیتری گەورە هەواڵی مەرگی كاك فوادی مستەفا سوڵتانیان بڵاو كردەوە و چەندین كاربەدەستی باڵای كۆماری ئیسلامی لە سوخەنڕانییەكانی خۆیاندا ئاماژەیان پێدا و ئەوەیان بە سەركەوتنێكی گەورە بۆ هێزە چەكدار و داگیركەرەكانیان لە كوردستان زانی.
كاك فوادی مستەفا سوڵتانی بە حەقیقەت یەكێ‌ لە بەرجەستەترین كەسایەتییە ناسراوەكانی دەیەی 50ی هەتاوی لە كوردستانی رۆژهەڵات بوو. كاریگەرییەكانی ئەم رێبەرە بە توانایە لە زۆر رووداوی كوردستاندا دیارە. كاك فواد یەكێ‌ لە دامەزرێنەران و رێبەرانی كۆمەڵە و یەكێ‌ لە جێی متمانەترین سیماكانی كوردستان و بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانەی كوردستان بوو. یەكێتی جوتیاران كە پێكهاتەیەكی زەحمەتكێشانی كوردستان لە بەرانبەر مالیكان و كۆنە دەرەبەگ و ئاغاكان بوو و بە بەرهەمی خەباتی سیاسیی كۆمەڵە دەناسڕێتەوە، بە هەوڵا و هیممەتی كاك فوادی رابەر پێك هات و توانی سەركەوتنی زۆر بەرچاو بە دەست بێنێ‌ و چۆك بە زۆردارانی فیئۆدال دابدات. هەروەها كۆچی مێژوویی خەڵكی شاری مەریوان كە ئاماژەمان پێكرد، بە رێبەرایەتی كاك فوادی رابەر سازدرا و ئەم كۆچە مێژووییە لەو دەورەیەدا توانی كێشی بزووتنەوەی رزگاریخوازانەی كوردستان لە بەرانبەر دەوڵەتی ناوەندیدا قورستر بكات. هەر بۆیە گیانبەختكردنی ئەم كەسایەتییە ناسراوە، خەسارێكی گەورەی لە كۆمەڵە و كۆمەڵانی خەڵكی كوردستاندا كە بەرانبەر بە هێرشی داگیركەراندا وەستابوونەوە.

رۆژانی 10 هەتا 12ی خەرمانان

خومەینی و كاربەدەستانی كۆماری ئیسلامی هێزی پێشمەرگە و خەڵكی نەبەزی كوردستانیان بە داردەستی ئەمپریالیزم و سەهیونیزم وفاسد ناو لێبرد و خوازیاری بەرەوپێشبردنی خێرای تەرحە نیزامییەكان بوون بۆ پاك كردنەوەی كوردستان لە دەست ئەو هێزانەی كە پێیان دەوتن "دوژمن و زیددی ئینقلاب". خومەینی كە چاوەڕوانی ئەوە بوو كوردستان بە خێرایی بكەوێتە دەست هێزەكانی، ناڕەزایەتی خۆی لە بارەوە دەربڕی و وتی: ئەگەر دوژمن سەركەوت نەكرێ‌ لەگەڵا تاڵەقانی دەچن بۆ كوردستان. رۆژی 10ی خەرمانان شەڕێكی قورس و خوێناوی لە نێوان هێزی پێشمەرگەی كۆمەڵە و خەڵكی تێكۆشەری مەریوان و دەوروبەری لەگەڵا هێزە داگیركەرەكانی كۆماری ئیسلامی روویدا و هێزەكانی كۆماری ئیسلامی شكستێكی تاڵیان تەجرەبە كرد. هەر ئەو رۆژە شاری مەهاباد لە لایەن هێزەكانی كۆماری ئیسلامییەوە گەمارۆ درا و چەندین شەڕی گەورە و بچووك لە دەوروبەری شاری مەهاباد لە نێوان هێزی جەماوەر و هێزە داگیركەرەكاندا روویدا. خەڵكی شاری مەهاباد قارەمانانە لە بەرانبەر پێشڕەوی هێزەكانی كۆماری ئیسلامیدا راوەستان و قارەمانەتی كەم وێنەیان خوڵقاند. رۆژی 11ی خەرمانان، هێزەكانی كۆماری ئیسلامی لە میاندواوەوە بەرەو بۆكان پێشڕەوییان كرد و لەو لاشەوە شەڕ لە مەهاباد و دەوروبەی گەیشتە ئەوپەڕی خۆی و هێزەكانی كۆماری ئیسلامی تەلەفاتی گەورەیان دا و ژمارەیەكیش لە خەڵكی شاری مەهاباد شەهید بوون.

فڕۆكە جەنگییەكانی كۆماری ئیسلامی بە پشتیوانی لە هێزە زەمینیەكانی رژیم شەڕێكی نابەرابەریان لەگەڵ خەڵكی كوردستان دەستپێكرد و شەڕێكی گەورەی زەمینی و هەوایی لە ناوچەكانی بۆكان، مەهاباد، نەغەدە، سەردەشت و پیرانشار دەستی پێكرد. هێزەكانی كۆماری ئیسلامی كە ورەیان لە بەرانبەر ئەو هەموو خۆڕاگرییەی خەڵكی كوردستاندا لە دەست دابوو، بۆ جارێكی دیكە داوای هێزی یارمەتیدەریان كرد و چەندین ستونی دیكە لە هێزەكانی كۆماری ئیسلامی لە ئوستانەكانی دیكەوە بەرەو شارەكانی بۆكان، مەهاباد، پیرانشار، بانە، سەردەشت و مەریوان كەوتنە رێ‌. بەشێك لەو هێزانەی كە لە شار و ئوستانەكانی دیكەوە رەوانەی مەیدانەكانی شەڕ لە كوردستان كرابوون و بەرەو مەهاباد كەوتبوونە رێ‌ گەیشنە پادگانی شاری مەهاباد و لەوێ‌ جێگیر بوون.
رۆژنامەكانی كەیهان و ئیتلاعات لە ژمارەی رۆژی 12ی خۆیاندا نووسیان، شارەكانی بۆكان و بانە و مەهاباد و پیرانشار لە كۆنتڕۆڵی ئەرتەش و پاسدارەكاندایە و لە شاری بانە هێزەكانی رژیم ماڵا بە ماڵا دەگەڕێن بۆ كۆكردنەوەی ئەو چەك و چۆڵانەی لە دەست خەڵكدان.

هەروەها رۆژی 11ی خەرمانان، یەكێ‌ لە گەورەترین جنایەتەكانی كۆماری ئیسلامی دژ بە خەڵكی كوردستان روویدا. هێزەكانی كۆماری ئیسلامی كە بەردەوام لە مەیدانەكانی شەڕدا لەگەڵا خەڵكی كوردستان و هێزی پێشمەرگە قوربانیان دەدا، بۆ تۆڵە سەندنەوە و بۆ ترساندنی خەڵك، خەڵكی ئاوایی قارنێ‌ و قەڵاتانیان بە تێكڕا، بە ژن و منداڵا و پیر و لاوەوە قەتڵی عام كرد و بەمجۆرە یەكەمین جینۆسایدی گەلی كورد لە دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامیدا روویدا.

14 هەتا 20ی خەرمانان

رۆژی 14ی خەرمانان، لەشكری 64ی ورمێ‌ بەرەو شاری مەهاباد وەڕێ‌ كەوت و بە هێزەكانی دیكەی كۆماری ئیسلامی پەیوەست بوو و دواتر بەشێك لەو هێزانە بەرەو شاری سەردەشت پێشڕەوییان كرد. بەرپرسی ستادی هاوبەشی ئەرتەش رۆژی 17ی خەرمانان لە سوخەنڕانییەكدا وتی: هەتا سەركوتی نیهایی دوژمنان لە كوردستان و سەركەوتنی نیهایی، هێزەكانیان لە كوردستاندا دەمێننەوە و سبەینێ‌ ئەو رۆژە رۆژنامەكانی سەر بە كۆماری ئیسلامی هەواڵی داگیركرانی سەرجەم شاركانی ئوستانی ئازەبایجانی رۆژئاوایان بڵاو كردەوە. لە لایەكی دیكەوە رۆژی 20ی خەرمانان، ستوونێكی گەورە لە هێزەكانی كۆماری ئیسلامی لە كرماشانەوە و هەروەها لە چەند ئوستانی دیكەوە بەرەو شاری سەرپێل زەهاو كەتنە رێ‌.

لە رۆژانی پاش 20ی خەرمانانەوە هەتا كۆتایی ئەم مانگە هێزەكانی كۆماری ئیسلامی لە زۆربەی هەرە زۆری ناوچەكانی كوردستان جێگیر بوون و كوردستانیان بە مانای واقعی داگیر كرد. بەڵام ئەم دەورەیە لە داگیركاری زۆری نەخایاند كە بە خرۆشانی خەڵكی سەرجەم كوردستان بە دژی حوزوری هێزەكانی رژیم و پەرەسەندنی خەباتی چەكدارانە و خۆڕاگری خەڵكی قارەمانی كوردستان، دەوری یەكەمی داگیركاری و هێرش بۆ سەر كوردستان كۆتایی پێهات و هێزە داگیركەرەكانی كۆماری ئیسلامی لە كوردستان وەدەرنران و لە مانگی خەزەڵوەری هەمان ساڵدا، خومەینی، هەر ئەوە كەسەی خەڵكی كوردستان و رێبەرانی خەڵكی بە فاسد و داردەستی ئەمپریالیزم و سەهیونیزم ناودەبرد، پەیامی ئاشتی نارد بۆ خەڵكی كوردستان و هێزەكانی رژیمی بۆ چەندین مانگ دەسەڵاتیان لە كوردستان كورتكرایەوە. بەڵام كۆمەڵە و زۆر لایەنی دیكە ژیرانە بە پلانی كۆماری ئیسلامییان زانی و دەیانزانی پەیامی سوڵح و ئاشتی خومەینی بۆ راگرتنی شەڕ، بێجگەلە پشوودانی هێزە شكست خواردووەكانی و خۆ تەیار كردن بۆ هێرشێكی بەڕبڵاوی دیكە هیچی دیكە نییە و نییەتی باش و ئاشتیخوازانەی تێدا نییە.

ئێستاكە و پاش 33 ساڵ لە داگیركاری كۆماری ئیسلامی، پاش 33 ساڵ جینایەت و سەرەڕۆیی ئەم رژیمە، خەڵكی كوردستان سەرەڕای دانی هەزاران قوربانی و چەرمەسەری و ماڵوێرانی و دەیان نەهامەتی دیكە كۆڵیان نەداوە و خەبات بۆ رزگاری لە دەستی داگیركەران هەر لە جەریاندایە و پەرە دەستێنێ‌. لە كۆتاییدا رێز دەگرین لە یادی هەموو ئەو كەسانە لە هەموو ئەو ساڵانەدا و بە تایبەت لە ساڵەكانی 58 و 59 لە بەرانبەر رژیمی كۆماری ئیسلامیدا وەستاونەتەوە و قارەمانەتییان خوڵقاندووە. خەبات و خۆڕاگری خەڵكی كوردستان لەو ساڵانەدا بۆ هەمیشە دەتوانێ‌ ئاوێنەی باڵانوێن و سەرمەشقێك بێت لە خۆراگری و كۆڵنەدان و هەر دەم دەرسی خەبات و تێكۆشانی لێ وەردەگیرێ‌.

PM:04:09:05/09/2012




ئه‌م بابه‌ته 1608 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


زۆرترین خوێنراو‌