رووشنھۆر بی دەردد و رووشنھۆر دەرددار

نویسان: شیان


رووشنھۆری جەریانیگەلە دریژی کات و پەیتاپەیتا وەدی تیەید و ھەوەجە وە چەن خاڵ ئڕا دەرخسن ھازەمەنییەیلی دیرید. ئیجوورە بۆشیمن ک مکانیزمەیل رووشنھۆری بەردەوام لە یەی پیکھاتەی دیاری و قەمقاز ناسریاییگ نیە، بەڵکم ھەم خاڵ کوومەڵگە سازیدەی و ھەم خاڵ(خوەد)ئاسەوار تیەریدە سەری. فاکتوورەیل سەرەکییگ وەک: خوەنەواری، ئامرازەیل راگەیاندن، پەرتووک، رووژنامە، سینەما و بزاڤەیل شارستانییەتی و... بنەوانەر ئی بابەتەنە و ئجازە دەنە تاکەکەس تا وە کووکردن ئاوەز واقەئییەت دەرەوەیی کڕ ھۆرییەیگ ئڕا خوەی بنەقشینید و وە پایەی ئەو کڕ ھۆرییەوەل کوومەڵگەوە ھەڵسوکەوت بکەید. رووشنھۆری دەرزی نیە ک وە کوتانی مروڤ رووشنھۆرا بوود، رەوتیگەوە چەرچوبەرچەیل کوومەڵایەتییگ بەسیاس ک مروڤەیل لەناو جەھان زەینی خوەیان ئەوزینن و ئمجا چۆ وەرویستیگ لەگەرد جەھان واقەئییا ھەڵسەنگنینی. لە زانست کوومەڵناسی تئورییگ وە ناو ئەنجام بەرەڕوویی نومادین ھەس ک لە دەق رووشنھۆر یئیجوورە باس کەید: سازین کەسایەت تاکەکەس نەتەنیا لە خود(کرداری)بەڵکم لەخود(بەرکاری)سەرچاوە گرید و وەی تەور لە جەریان دیالکتیکییگ خود(کرداری)ک ھەبۆن سەردەم مناڵی مروڤە و خود(بەرکاری)ک ھەبۆن رەولگریاو لەھۆر رەسیاو بڕیارگر سەردەم پوختەبۆن ماریەت مروڤە،کەس سازن و کەس ئامادەکریا لە کوومەڵگا وەیە رەسید ک تەنیا بوونەوەر سازریای کوومەڵگە و پیکھاتەی سیستمی نیە، بەڵکوو سازینەی خود زەین تاکەکەسیشە و جوور یاریکەریگ قاپاخ و چووارچیوەی کوومەڵگە نەیدە وەر ئاسەوار خوەی. ھەر ئیجوورە وەتریا رووشنھۆری تەنیا رەشتارەیی نیە، یەی رەوت ھۆریە ک کەس بایەد میشک و ھۆریەت خوەی دایم برەوزنید و لە فرە وەقتەیل جاوەری بکەید چۆنک چەتریان کوومەڵایەتی وەل کوومەڵگەوا لەجاوولورەیل ھۆرد ئڕا کەش رووشنھۆری حەتمی نیە ک بنەڕەتەن کەس رووشنھۆر لە وەراوەر ناکووکییەیل کوومەڵگە چ ژستیگ گرید و خوەی وەرپرس چارەسەری قەیرانەیل زانید یا تەنیا ژست زانستی لەئی بارەوەملاک زانید. تەرەختی ھۆری ھەر ئەو جوورە ک وەتریا قووناخی و لە سەر فاکتوورەو خەتیشەیل کوومەڵایەتی لە بار ھۆری ئارغەیگ لە ھۆردە

فەرھەنگەیل جیاواز ئڕا تاکەکەس وەئەرزش کەن و بوونە ھوو قاپاخگرتن ماریەت مروڤ وە ھەر رۆ شیواز رووشنھۆری و رەول کەسایەت رەولگر لەکوومەڵگە فورم ئەژمگرتنی١- یا رخنەگر ئەنگەمەیل کوومەڵایەتیە و مدیدار گووڕانکاری پیکھاتەیل ناچەتریاس٢-یا جوور رووشنھۆر زانستی تئوریسازی کەید و لە دونیای زەینی شیکاری واقەئییەتەیل کوومەڵایەتی وە وەر گرید٣-یا رووشنھۆر سیستمییەک ھۆری، پیکگرتن کەس وەل پیکھاتەی سیاسی وڵاتە. پشوودان م لە رووشنھۆر دەرددار، کەس ئەژمگریای کوومەڵگەی خوەیە ک ئیوەتکریای پانل کاتی لە نیوان زانستی وشوپییە. ئیجوور کاراکتر ئاگایگ، زانست ناکووکییەیل کوومەڵایەتی پیا کەید و یازایی تایبەتیگ ئڕا دەربازکردن ئەو ئسکووەلەکەش رووشنھۆری نەیدەمرەخشەتا کەش گشتی کوومەڵگا وەل یەکەو وەپی بنووڕن و وارەیل کوومەڵایەتی رەول شاروەند ئاگا و فامیدە نەھادینەوە بکەید. وەی تەور، خپ ھاتن ھۆری لە سەر واقەئییەت کوومەڵگە و کوتران لە پاخاشەی تئوریکی تەنیا ریباز ئڕا تەوەرەی ترازیان وەرەو چارەسەری ئەنگەمەیل کوومەڵایەتی نیە و تەنیا لە ناو زەین ئەنجامیە و لە جەھان واقئی نیەگونجید. رووشنھۆرەیل ئیمەیش بایەد ئیسفا بکەن و پیشگری لە ناوھات ئافتەیل دەرەوەیی نەکەن و لە ناسین ھۆروڕایل جووراوجوور بساوەیل خوەیان واز بیلن تا لە چەوچەوەکی وەل کیشەیل کوومەڵایەتی خرشتیی ھۆر و ئەنجام ئەنگەمەیل کوومەڵایەتی دەرباز بکەید. رووشنھۆر دەرددار وەل کوومەڵگەی خوەیا ژیەید و دەزگای دەوڵەتی سارووکی لە بان وژدانی نیەنید و تەقەلای بەرابەری مروڤی و ئازادی ھۆری مروفیە، ک یە لە بەرنامەسازی و گریبەست کوومەڵایەتی ھشار درارید و لە کەش گشتی خەڵک جوور شاروەند شارستانییەتیدار لە سەر ئدارەی کوومەڵگا وە ھاوھۆری رەسنید.

ئاوەز واقئییەت دەرەوەیی: درک واقعیت بیرونی
ئەوزینە:رشدو نمو یافتن
وەرویست:واکنش
ئەنجام بەرەروویی نومادین:کنش متقابل نمادین
چەتریان کومەلایەتی:سازگاری اجتماعی
تەرەختی ھۆری:ترقی فکری
خەتیشەیل کومەلایەتی:عادات اجتماعی
ئارغە:تجمع
پشوودان:تعریف
زانستی و شوپی:علمی و مکتبی
یازایی تایبەت:اولویت ویژە
ئسکوو:پدیدە
وارەیل کومەلایەتی:تبادلھای اجتماعی
خپ:بی حرکتی
پاخاشەی تئوریکی:پیروی نڤری


PM:04:31:06/03/2014




ئه‌م بابه‌ته 1092 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


زۆرترین خوێنراو‌