راپۆرتی‌ سیاسی‌ كۆنگره‌ی‌ چوارده‌هه‌می‌ كۆمه‌ڵه‌

ئاسۆی رۆژهه‌ڵات راپۆرتی سیاسی كۆنگره‌ی چوارده‌هه‌می كۆمه‌ڵه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن هاورێ عه‌بدوڵڵا موهته‌دی سكرتێری گشتی كۆمه‌له‌ وه‌ پێشكه‌ش كرا ده‌خاته‌ به‌ر دیدی خوێنه‌ران:

راپۆرتی‌ سیاسی‌ كۆنگره‌ی‌ چوارده‌هه‌می‌ كۆمه‌ڵه‌

به‌شدار بووانی كۆنگره‌ی چوارده‌هه‌می كۆمه‌ڵه‌، هاوڕێیانی خۆشه‌ویست، 

گه‌رم و گه‌شترین سڵاوتان پێشكه‌ش. پڕ به‌ دڵ به‌خێرهاتنتان ده‌كه‌م و هیوادارم له‌ رۆژانی داهاتوو به‌ هه‌وڵ و هیمه‌تی ئێوه‌، به‌ ته‌گبیری ژیرانه‌ و راوێژی دۆستانه‌ و هه‌ڵوێستی به‌رپرسانه‌تان كۆنگره‌ی چارده‌ی‌ كۆمه‌ڵه‌ بكه‌ین به‌ یه‌كێك له‌ سه‌ركه‌وتووترین كۆنگره‌كانی كۆمه‌ڵه‌. 

هاوڕێیانی خۆشه‌ویست، گۆزارشی ئۆرگانه‌كان و بوواره‌ جۆربه‌جۆره‌كانی هه‌ڵسووڕانی كۆمه‌ڵه‌ به‌ نووسراو له‌ به‌ر ده‌ستتان دایه‌، هه‌ر بۆیه‌ش گۆزارشه‌كه‌ی من و مه‌به‌ست و بابه‌تی وته‌كانی من لێكدانه‌وه‌ و هه‌ڵسه‌نگاندنی كاری ئۆرگانه‌كان و بواره‌كانی هه‌ڵسووڕانی كۆمه‌ڵه‌ نییه‌، به‌ڵكوو لێكدانه‌وه‌یه‌كی سیاسییه‌ له‌ بارودۆخی كوردستان و ئێران و ناوچه‌كه‌ و هه‌روه‌ها ده‌ست نیشان كردنێكی كورته‌ له‌ گرینگترین ئه‌ركه‌كانی ده‌وره‌ی داهاتوومان له‌ روانگه‌ی خۆمه‌وه‌. 

ئه‌گه‌ر له‌ سه‌ر بارودۆخی سیاسی قسه‌ بكه‌ین و له‌ چوارچێوه‌یه‌كی به‌رفراوانتری سیاسیدا بڕوانینه‌ رووداوه‌كانی هه‌موو ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست، ده‌بینین كه‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌ دوو سێ‌ ساڵی رابردوودا یه‌كێك له‌ گه‌وره‌ترین گۆڕانكارییه‌كانی سه‌د ساڵه‌ی رابردووی خۆی تێپه‌ڕ كردووه‌ و تێپه‌ڕ ده‌كات. سه‌د ساڵ‌ پێش ئێستا، جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی‌ ته‌ئسیر و كاریگه‌رییه‌كی گه‌وره‌ی له‌ سه‌ر هه‌موو  جیهان و به‌ تایبه‌ت له‌سه‌ر رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست دانا، نه‌قشه‌ی سیاسی ئه‌م وڵاتانه‌ی گۆڕی، ئیمپراتۆرییه‌ گه‌وره‌كانی ئوروپا و رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی به‌ره‌و رووخان برد، حكوومه‌تگه‌لی تازه‌ و ده‌سه‌ڵاتگه‌لی تازه‌ی له‌م ناوچه‌یه‌ دامه‌زراند و ته‌وازونێكی نوێ و ئارایشێكی نوێی سیاسی له‌ ئه‌م ناوه‌چه‌یه‌ی هێنا ئاراوه‌. له‌و كاته‌وه‌ هه‌تا ئێستا، رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست گۆڕانكاریی‌ ئاوا گه‌وره‌ی‌ به‌خۆوه‌ نه‌بینیبوو. دیاره‌ هیچ وڵاتێك و هیچ سه‌رده‌مێك نییه‌ بێ گۆڕانكاری بێت، به‌ڵام رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست كه‌ قه‌واره‌ و چوارچێوه‌ گشتییه‌كه‌ی و قه‌واعیدی گه‌مه‌كه‌ی‌ بۆ ماوه‌ی سه‌د ساڵ وه‌كوو خۆی مابووه‌وه‌، ئێستا له‌ به‌رده‌م گۆڕانێكی گه‌وره‌ دایه‌ كه‌ ئاكامه‌كه‌ی‌ و داهاتووه‌كه‌شی‌ به‌ته‌واوی‌ روون نییه‌. 

به‌ خۆسووتاندنی لاوێكی بێكار له‌ وڵاتی تونس شۆڕشێكی گه‌وره‌ی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی بڵێسه‌ی سه‌ند كه‌ تێیدا مه‌سه‌له‌ گرنگه‌كانی ئه‌م ناوچه‌یه‌ وه‌كوو دیكتاتۆری، وه‌كوو گه‌نده‌ڵی سیاسی و ئیداری، وه‌كوو بێعداڵه‌تی و نه‌بوونی ئازادی و وه‌كوو دواكه‌وتوویی ئابووری و نه‌بوونی په‌ره‌سه‌ندنی كافی ئه‌وانه‌ هه‌موو هاتنه‌ روو. ده‌وڵه‌ته‌ دیكتاتۆرییه‌كان زۆریان چوونه‌ ژێر پرسیاره‌وه‌ و كه‌م تا زۆر كه‌وتنه‌ له‌رزین. 

له‌ یه‌كه‌م ته‌وژم و ته‌كاندا وا ده‌رده‌كه‌وت كه‌ ئیسلامی سیاسی خه‌ریكه‌ وه‌كوو ئاڵترناتیوێك جێ‌ ده‌گرێته‌وه‌، به‌ڵام دواتر و له‌ درێژه‌ی‌ رووداوه‌كاندا ده‌ركه‌وت كه‌ ئه‌گه‌رچی ئیسلامی سیاسی ئێستاش له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست هێزێكی گه‌وره‌یه‌ كه‌ ناكرێ حیسابی بۆ نه‌كه‌ی و بێگومان له‌ گۆڕانكارییه‌كانی داهاتووشدا ده‌ور و نه‌قشی خۆی ده‌بێت، به‌ڵام تازه‌ چی دیكه‌ ئیسلامی سیاسی هێزی تاقانه‌ و بڕیارده‌ر و بیلامونازیعی ئه‌م ناوچه‌یه‌ نییه‌. كۆمه‌ڵێك هێزی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ قووڵایی ئه‌م كۆمه‌ڵگایانه‌ سه‌ریان هه‌ڵدا و ورده‌ ورده‌ هاتنه‌ ده‌رێ: گه‌نجان، تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، ژنان، هێزه‌ سێكولاره‌كان، هێزه‌ پێشكه‌وتنخواز و مۆدێرنه‌كان، لیبڕاڵه‌كان، هه‌موو ئه‌وانه‌ی كه‌ خوازیار بوون دیكتاتۆری كۆنی ده‌سه‌ڵاته‌ دێرینه‌كان له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست هه‌ڵپێچرێ‌ به‌ڵام ئیسلامی سیاسیان به‌ ئاڵترناتیڤ نه‌ده‌زانی ئه‌وانیش سینگی خۆیان هێنا پێشێ‌ و ورده‌ ورده‌ نیشانیان دا كه‌ هێزێكی گه‌وره‌ن كه‌ ئه‌وانیش نابێ‌ حیسابیان بۆ نه‌كرێت. راسته‌ هێشتا ئه‌و هێزه‌ فره‌چه‌شنه‌ دێمۆكراسیخوازه‌ خاوه‌نی ئاڵترناتیڤێكی یه‌كگرتوو نین، ئه‌و جۆره‌ی‌ كه‌ هێزه‌ ئیسلامه‌ سیاسییه‌كان هه‌ن، به‌ڵام له‌ هه‌مان كاتدا بوونی خۆیان و كاریگه‌ری خۆیان له‌ سه‌ر شانۆی سیاسی ئه‌م وڵاتانه‌ به‌ ئیسبات گه‌یاندووه‌. 

دوو رووداوی گه‌وره‌ له‌م دواییه‌ و له‌ مانگه‌كانی رابردوودا ئه‌و راستییه‌یان زۆرتر سه‌لماند: یه‌كیان خۆپیشاندانه‌ مه‌ده‌نی و دێمۆكراسیخوازانه‌كه‌ی خه‌ڵكی ئه‌سته‌مبووڵ‌ بوو كه‌ له‌ سه‌ر رووخاندن و تێكدانی گه‌زی‌ پارك له‌و شاره‌ كه‌وته‌ رێ و دواتر له‌ ئانكارا و شاره‌كانی تری‌ توركیه‌ به‌ میلیۆنان نه‌فه‌ر به‌شداریان تێدا كرد. دووهه‌مینیان ئه‌و خۆپیشاندانه‌ گه‌وره‌ چه‌ند میلیۆنییه‌یه‌ كه‌ قاهیره‌ و شاره‌كانی دیكه‌ی میسری گرته‌ به‌ر و نیشانی دا خه‌ڵك نه‌ك هه‌ر له‌ دیكتاتۆرییه‌ پێشووه‌كان كه‌ رووكه‌شێكی سێكولاریان بوو ناڕازین، له‌ دیكتاتۆرییه‌ نیزامییه‌كان و له‌ فساد و گه‌نده‌ڵی ئه‌وان ناڕازین، به‌ڵكوو هه‌روه‌ها ئاماده‌ نین خۆشیان له‌ گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی ئیسلامی سیاسی كه‌ شه‌ریعه‌ت ده‌كاته‌ قانوون و مافی مرۆڤ پێشێل ده‌كا و ئازادییه‌كانی خه‌ڵكی به‌رته‌سك ده‌كاته‌وه‌ بگونجێنن. 

توركیه‌ ده‌ ساڵ بوو كه‌ به‌ ناوی ئیسلامی میانه‌ڕه‌و جێگه‌ی خۆی له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست كردبووه‌وه‌ و ئێسته‌ش ئه‌و جێگه‌یه‌ی هه‌یه‌. توركیه‌ وڵاتێك بوو كه‌ دوای ساڵه‌ها دیكتاتۆری كه‌مالیستی ورده‌ ورده‌ شنه‌بای ئازادی و دیمۆكراسی تێیدا هه‌ڵیكرد و كۆمه‌ڵێك ئیسڵاحاتی سیاسی و ئابووری و قانوونی له‌و وڵاته‌ هاته‌ ئاراوه‌. كرانه‌وه‌ی سیاسی ده‌یه‌ی‌ رابوردوو له‌و وڵاته‌ له‌ بواری رۆژنامه‌یی، فه‌رهه‌نگی، سیاسی و هه‌موو ئه‌وانه‌ روون و ئاشكرایه‌. هه‌روه‌ها توركیه‌ بوو به‌ مۆدێلێك بۆ په‌ره‌سه‌ندن و پێشكه‌وتنی ئابووری و وه‌كوو شانزده‌هه‌مین ئابووری‌ به‌هێزی‌ دنیا ناسرا و رۆژبه‌رۆژیش له‌ حاڵی په‌ره‌سه‌ندن دایه‌. توركیه‌ یه‌كێك له‌و چه‌ند وڵاته‌یه‌ كه‌ له‌ زاراوه‌ی‌ ئابووریناسی‌ ئه‌مڕۆی دنیادا به‌ ناوی "ئابوورییه‌ تازه‌ سه‌رهه‌ڵداوه‌كان" ناویان ده‌به‌ن، وه‌كوو چین و هیندوستان و برازیل و ئه‌فریقای باشوور. سه‌رنجڕاكێش ئه‌وه‌یه‌ له‌ حاڵێكدا زۆرێك له‌ وڵاتانی رۆژئاوایی كه‌وتنه‌ ناو ركوودی ئابوورییه‌وه‌، توركیه‌ تا ئێستا توانیویه‌تی به‌ رێژه‌یه‌كی باش گه‌شه‌ی ئابووری خۆی به‌رێته‌ پێشه‌وه‌. 

پێكهاته‌ی ئه‌م دوانه‌ یانی له‌لایه‌كه‌وه‌ گه‌شه‌یه‌كی ئابووریی به‌رده‌وام كه‌ ورده‌ ورده‌ خه‌ریكه‌ توركیه‌ له‌ چوارچێوه‌ی وڵاتێكی دواكه‌وتووی جیهانی سێهه‌مه‌وه‌ بێنێته‌ ده‌ره‌وه‌ و بیكاته‌ وڵاتێكی گه‌شه‌ سه‌ندووی‌ ئابووری‌ و له‌لایه‌كی‌ دیكه‌شه‌وه‌ كرانه‌وه‌یه‌كی لیبڕاڵی و دیمۆكڕاسی كه‌ ئه‌م وڵاته‌ ورده‌ورده‌ به‌خۆیه‌وه‌ ده‌بینێ‌ و ده‌رهاتنی‌ له‌ حاڵه‌تی‌ وڵاتێك كه‌ له‌لایه‌ن سوپاوه‌ كۆنتڕۆڵ‌ ده‌كرێت، ته‌ركیب و پێكهاته‌ی ئه‌م دووانه‌ توركیه‌ی‌ كردووه‌ به‌ مۆدێلێك كه‌ تا ئێستاش سه‌ركه‌وتووترین مۆدێلێكه‌ كه‌ له‌ نێو ده‌سه‌ڵاته‌كانی‌ ئه‌م ناوچه‌یه‌دا بوونی‌ هه‌یه‌. به‌ڵام رووداوه‌ جه‌ماوه‌رییه‌كانی‌ گه‌زی پارك و مه‌یدانی‌ ته‌قسیم نیشانی‌ دا كه‌ خه‌ڵكی توركیه‌ به‌وه‌نده‌ دێمۆكراسییه‌ ڕازی نابن، نیشانی دا كه‌ خه‌ڵكی توركیه‌ و جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی و چینی ناونجییه‌كه‌ی و گه‌نجه‌كانی و خوێنده‌وارانی و كرێكارانی‌ ئاماده‌ نین له‌به‌ر گه‌شه‌ی ئابووری یا ئه‌و راده‌یه‌ له‌ كرانه‌وه‌ی سیاسی كه‌ له‌ وڵاته‌كه‌یان هاتۆته‌ ئاراوه‌، ده‌ست له‌ مافی شارۆمه‌ندی خۆیان هه‌ڵگرن. ئه‌مجاره‌ خه‌ڵكی‌ توركیه‌ زۆرتر وه‌كوو شارۆمه‌ندانی‌ وڵاتێكی پێشكه‌وتووی گه‌شه‌سه‌ندوو هاتنه‌ مه‌یدان كه‌ ده‌توانن به‌ خۆپیشاندانی هێمنانه‌ و ئاشتیخوازانه‌ به‌ڵام جه‌ماوه‌ری و گه‌وره‌ و مافخوازانه‌ خواسته‌كانی خۆیان به‌ دنیا راگه‌یه‌نن و به‌ ده‌وڵه‌تیشی‌ بسه‌لمێنن. توانیشیان سه‌رئه‌نجام سه‌ركه‌ون. سه‌ره‌ڕای توندوتیژییه‌ك كه‌ هاته‌ ئاراوه‌، خۆپیشانده‌ران هه‌م هێمنایه‌تی خۆیان راگرت و هه‌م حكوومه‌تیان ناچار له‌ پاشه‌كشه‌ كرد. 

به‌ بڕوای من ئه‌م رووداوه‌ قۆناغێكی گه‌وره‌ی له‌ مێژووی توركیه‌دا تۆمار كرد، یانی دێمۆكراسی نوێ‌ و تازه‌پێگه‌یشتووی توركیه‌ی له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌زموونێكی گه‌وره‌ دانا كه‌ ئایا بۆ دواوه‌ و بۆ سه‌رده‌می دیكتاتۆری ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ یا باوه‌شی خۆی به‌ره‌و دێمۆكراسی و مافی شارۆمه‌ندی له‌و وڵاته‌ ده‌كاته‌وه‌. به‌ هه‌موو دنیاشی نیشاندا كه‌ مۆدێلی ئیسلامی سیاسی، ته‌نانه‌ت میانه‌ڕه‌وه‌كه‌شی، ئه‌گه‌ر نه‌توانێت له‌ به‌رانبه‌ر خواسته‌ دێمۆكراتیكه‌كانی خه‌ڵك وه‌ڵامی موسبه‌ت بداته‌وه‌، به‌و هاسانییه‌ وڵاتی بۆ ئیداره‌ ناكرێت. به‌م نه‌وعه‌ سێكولاریزم و ئازادیخوازی ده‌سكه‌وتێكی گه‌وره‌ی له‌وێ تۆمار كرد، به‌ دنیای ده‌ره‌وه‌ی‌ نیشان دا، به‌ ئه‌مریكا و دنیای رۆژئاواش كه‌ مۆدێلی توركیه‌یان وه‌كوو باشترین مۆدێل له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌ ده‌سته‌وه‌ گرتبوو و زێده‌رۆییه‌كانیشیان چاوپۆشی لێده‌كرد، به‌وانیشی نیشاندا كه‌ هه‌موو هێلكه‌كانیان نه‌خه‌نه‌ سه‌به‌ته‌ی ئیسلامی سیاسی میانه‌ڕه‌وه‌وه‌. دنیای رۆژئاوا زانی‌ هێزی سێكولار و دیمۆكراسیخواز له‌و وڵاتانه‌ غه‌یری قابیلی نادیده‌ گرتنه‌.

له‌ میسریش رووداوی‌ گه‌وره‌ روویدا، راسته‌ له‌وێ‌ حاڵه‌ته‌كه‌ وه‌ها بوو كه‌ بزووتنه‌وه‌ جه‌ماوه‌رییه‌كه‌ نه‌یده‌توانی به‌ته‌نیایی‌ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی بگۆڕێ و ئه‌گه‌ر ئه‌رته‌ش لێگه‌ڕابایه‌ له‌وانه‌ بوو قاهیره‌ و هه‌موو میسر ببێته‌ گۆمی خوێن، بۆیه‌ له‌ سه‌ر ویست و ئیراده‌ی خه‌ڵك ئه‌رته‌شی میسر دخاله‌تی كرد. به‌وته‌ی‌ هه‌واڵنێرییه‌كان ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌ی كه‌ به‌دژی‌ مورسی‌ هاتنه‌ مه‌یدان زۆر له‌ ژماره‌ی‌ ده‌نگده‌رانێك كه‌ ده‌نگیان دابوو به‌ ئه‌و زیاتر بوو. ره‌نگ بێ‌ ئه‌و ده‌خاله‌ته‌ نه‌كرابایه‌ و ئیراده‌ و ویستی‌ خه‌ڵك راسته‌وخۆ و له‌ رێگایه‌كی‌ هێمنانه‌وه‌ چووبایه‌ پێشێ‌، باشتر بوو، به‌ڵام وه‌زعی واقیعی و هاوكێشه‌ی‌ هێزه‌كان له‌و وڵاته‌ به‌چه‌شنێك بوو كه‌ یا ده‌بوو شه‌ڕی ناوخۆیی قبووڵ‌ بكرێت و بهێڵن كه‌ كۆمه‌ڵگا ببێته‌ دووبه‌شی‌ یه‌كتركوژ كه‌ میسر ده‌كه‌ن به‌ گۆمی خوێن یان سوپای‌ ئه‌و وڵاته‌ چووبایه‌ نێو كێشه‌كان. ئه‌م دیارده‌ی‌ دخاله‌تی ئه‌رته‌ش ئه‌وه‌ی‌ نیشان دا كه‌ هێشتا دێمۆكراسی له‌ میسر چه‌نده‌ سه‌ره‌تاییه‌ و چه‌نده‌ له‌ هه‌نگاوه‌ هه‌وه‌ڵییه‌كانی خۆیدایه‌، به‌ڵام  ئه‌م واقعیه‌تیه‌شی نیشان دا كه‌ میسر وه‌كوو پێته‌ختی‌ دنیای‌ عه‌ره‌ب به‌هاسانی‌ ناچێته‌ ژیر حوكمی‌ ئیسلامی‌ سیاسییه‌وه‌ و سه‌پاندنی‌ ئه‌و رێیازه‌ كاردانه‌وه‌ی‌ گه‌وره‌ی‌ لێده‌كه‌وێته‌وه‌.

به‌مجۆره‌ ده‌ركه‌وت كه‌ دووان له‌ ده‌وڵه‌ته‌ هه‌ره‌ گه‌وره‌كان و كۆمه‌ڵگا گه‌وره‌ و كاریگه‌ره‌كانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست یانی میسر و توركیه‌ هیچیان ئاماده‌ نین به‌ ئاسانی بچنه‌ ژێر باری قانوونی شه‌ریعه‌ت و ئیسلامی سیاسییه‌وه‌ و هێزی پێشكه‌وتنخواز و دێمۆكراسیخواز تا چ راده‌یه‌ك پێویسته‌ حیسابیان بۆ بكرێ.
من باسی‌ دوو وڵاتم كرد، به‌ڵام سێهه‌مین وڵاتی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست كه‌ به‌ داخه‌وه‌ هێشتا تووشی چه‌قبه‌ستوویی‌ و داخراوی سیاسییه‌، ئێرانه‌. دڵنیا بن ئه‌و رۆژه‌ی ئێران بێته‌ گۆڕان هه‌موو رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌ گه‌ڵ خۆی ده‌هێنێته‌ ئاڵوگۆڕ. دواتر دێینه‌وه‌ سه‌ر ئه‌و باسه‌. 

به‌ڵام بێجگه‌ له‌م لایه‌نه‌ گشتییانه‌ ده‌زانین كه‌ گۆڕانكارییه‌كانی دوو سێ ساڵی رابردووی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌ تایبه‌ت بۆ كوردیش ده‌رفه‌تێكی تازه‌ و له‌وانه‌یه‌ بڵێم هه‌ڕه‌شه‌ی تازه‌شی هێناوه‌ته‌ ئاراوه‌. ئه‌م گۆڕانكارییانه‌ رێك وه‌كوو سه‌د ساڵ له‌وه‌پێش، وه‌كوو كاتی دوای‌ جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی، جارێكی دیكه‌ پرسی نه‌ته‌وه‌كان و پێكهاته‌كانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و پێش هه‌موویان پرسی كوردی‌ هێناوه‌ته‌وه‌ ئاراوه‌. 

له‌ساڵی 1916، له‌ گه‌رمه‌ی جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی‌، له‌ كاتێكدا ئیمپراتۆری عوسمانی كه‌ وه‌كوو هاوپه‌یمانی ئاڵمان و به‌دژی ئینگلیس و فه‌ڕانسه‌ و ده‌وڵه‌ته‌ هاوپیمانه‌كان هاتبووه‌ مه‌یدان، ورده‌ ورده‌ به‌ره‌و شكان ده‌چوو و روون ده‌بووه‌وه‌ كه‌ چی دیكه‌ به‌رگه‌ی ئه‌و شه‌ڕه‌ ناگرێ، ده‌وڵه‌ته‌ گه‌وره‌كان یان زلهێزه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ یانی‌ دوو هێزی ئیستیعماری ئینگلیس و فه‌ڕانسه‌ كه‌ نه‌ك هه‌ر بۆ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌ڵكوو بۆ هه‌موو دنیا بڕیاریان ده‌دا و به‌ خه‌تكێش سنووری وڵاته‌كانیان دیاری ده‌كرد، نوێنه‌رانی ئه‌و دوو هێزه‌ گه‌وره‌یه‌ یانی‌ فه‌ڕانسه‌ و بریتانیا دانیشتنێكیان كرد و رێككه‌وتننامه‌یه‌كی نهێنیان مۆر كرد كه‌ له‌ مێژوودا به‌ ناوی رێككه‌وتننامه‌ی سایكس پیكۆ ناسراوه‌. له‌و رێككه‌وتننامه‌یه‌دا بوو كه‌ به‌ زاراوه‌ی‌ ئه‌و كات مه‌نته‌قه‌ی نفووزی‌ به‌ینی بریتانیا و فه‌ڕانسه‌یان دوای شكانی عوسمانی  و پارچه‌ پارچه‌ بوونی‌ دیاری كرد. هه‌ڵبه‌ت تۆو و گه‌رای ئه‌و پارچه‌ پارچه‌ بوونه‌ له‌ خودی ئیمپراتووری عوسمانیدا هه‌بوو و ئه‌م پارچه‌ پارچه‌ بوونه‌ش ته‌نیا بۆ ئیمپراتۆری عوسمانی نه‌بوو، به‌ڵكوو پاشماوه‌ی‌ ئیمپراتۆرییه‌ گه‌وره‌كانی ئورووپاش تووشی هه‌مان پارچه‌ پارچه‌یی و له‌ت و په‌ت بوونه‌ هاتن. ئاخرین كیانێكی‌ ئورووپایی‌ كه‌ نه‌ك وه‌كوو ده‌وڵه‌ت نه‌ته‌وه‌ به‌ڵكوو وه‌كوو ئیمپراتۆری له‌ ئورووپادا مابووه‌وه‌، ئیمپراتۆری ئوتریش- مه‌جارستان بوو كه‌ له‌ پێكهاته‌ی چه‌ندین نه‌ته‌وه‌ی پێگه‌یشتوو و خه‌مڵیوی‌ مێژوویی‌ شكڵی گرتبوو و ئه‌ویش به‌ دوای جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانیدا له‌به‌ر یه‌ك هه‌ڵوه‌شا. ئوتریش و مه‌جارستان و چه‌كوسڵواكی هه‌ر كامه‌یان به‌شێك له‌و وڵاته‌ بوون كه‌ لێی‌ جیا بوونه‌وه‌. ئه‌گه‌رچی نه‌ته‌وه‌كانی ئیمپراتۆری عۆسمانی هه‌موویان به‌و راده‌یه‌ له‌ باری ئابووری و سیاسی‌ و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ پێگه‌یشتوو نه‌بوون، به‌ڵام مه‌یلێكی‌ گه‌وره‌ی‌ رزگاری‌ و سه‌ربه‌خۆیی‌¬خوازی‌ له‌ناویاندا چه‌كه‌ره‌ی‌ دابوو و له‌م رووه‌شه‌وه‌ گه‌رای ئه‌م پارچه‌ پارچه‌ بوونه‌ی تێدا به‌دی‌ هاتبوو. بۆیه‌ بریتانیا و فه‌رانسه‌ له‌و قۆناغه‌دا توانیان رێك بكه‌ون له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی سه‌رزه‌مینه‌ جیاوازه‌كانی‌ عوسمانی دابه‌ش بكرێ‌ و له‌و دابه‌شكردنه‌شدا كێ‌ چ پشكێكی‌ به‌ركه‌وێت. وڵاتێك به‌ ناوی عێراق له‌وێ پێشبینی كرا، ده‌وڵه‌تێك به‌و قه‌واره‌ جوغرافیاییه‌وه‌ پێشتر نه‌بوو. شام وه‌كوو هه‌رێمێكی‌ مێژوویی هه‌بوو، به‌ڵام ده‌وڵه‌تێك به‌م قه‌واره‌ و به‌م جۆغرافیا تایبه‌ته‌وه‌ به‌نێوی سووریه‌ بوونی نه‌بوو، حیجاز هه‌بوو به‌ڵام شتێك به‌ ناوی عه‌ره‌بستانی سعوودی نه‌بوو. ماوه‌رای ئۆردۆن هه‌بوو، به‌ڵام وڵاتی پاشایه‌تی‌ ئۆردۆن نه‌بوو، ژماره‌یه‌كی‌ دیكه‌ش له‌و بابه‌ته‌. لوبنان و سووریه‌ و توونس و هه‌ندێك جێگای دیكه‌ به‌ فه‌ڕانسه‌ بڕا. عێراق و عه‌ربه‌ستان و ماوه‌رای ئۆردۆن و فه‌له‌ستین به‌ بریتانیا بڕا كه‌ هێزی گه‌وره‌تر بوو. مه‌به‌ستم وتنه‌وه‌ی ده‌رسی مێژوو نییه‌، ته‌مامه‌ بڵێم ئه‌و دابه‌ش بوونه‌ی كوردستان به‌ دوو به‌ش كه‌ له‌ ساڵی 1514وه‌ دوای شه‌ڕی‌ چاڵدران و شكستی شا ئیسماعیلی سه‌فه‌وی له‌ سۆڵتان سه‌لیمی عوسمانی پێك هاتبوو، به‌دوای‌ جه‌نگی‌ یه‌كه‌می‌ جیهانی‌ و به‌دوای رێككه‌وتننامه‌ی سایكس پیكۆدا بوو به‌ چوار به‌ش و چوار پارچه‌. تا ئه‌و كات شتێك به‌ نێوی كوردستانی عێراق و شتێك به‌ نێوی كوردستانی سووریه‌ له‌ ئارادا نه‌بوو، به‌ڵكوو هه‌مووی‌ كوردستانی‌ توركیه‌ی‌ عوسمانی‌ بوو. 

دیاره‌ ئه‌م كێشه‌یه‌ به‌و شێوه‌یه‌ ئێرانی‌ نه‌گرته‌وه‌ و ئه‌م دابه‌ش كردنه‌ ته‌نیا وڵاتی‌ عوسمانی‌ گرته‌وه‌ كه‌ كوردستانه‌كه‌ی‌ كرد به‌ سێ‌ پارچه‌.
ئه‌م قه‌واره‌ سیاسییه‌ی كه‌ بۆ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست درووست كرا، ماوه‌ی سه‌د ساڵه‌ وه‌كوو خۆی‌ ماوه‌ته‌وه‌ به‌ڵام بووشه‌ به‌ هۆی سه‌رهه‌ڵدانی بزووتنه‌وه‌ی كوردی چ به‌ سكاڵا و تۆمار و عه‌رزوحاڵ بۆ به‌رده‌م كۆمه‌ڵگای نێونه‌ته‌وه‌یی چ به‌ خه‌باتی سیاسی و مه‌ده‌نی و نووسین و سه‌رهه‌ڵدانی فه‌رهه‌نگی‌ و سه‌رئه‌نجام له‌ به‌عزێك له‌ ساڵه‌كاندا به‌ خه‌باتی چه‌كداری و شۆڕشی گه‌وره‌ی جه‌ماوه‌ری. ساڵه‌كانی به‌ینی جه‌نگی یه‌كه‌م و دووهه‌می جیهانی ساڵانی سه‌رهه‌ڵدانی یه‌كه‌م ئه‌حزابی سیاسین له‌ هه‌موو پارچه‌كانی كوردستان و ئێمه‌ی كوردی رۆژهه‌ڵات به‌خته‌وه‌رین كه‌ یه‌كێك له‌ پڕده‌ستكه‌وتترین و پێشكه‌وتووترینی‌ ئه‌و ئه‌زموونانه‌مان پێ‌ بڕاوه‌ كه‌ كۆمه‌ڵه‌ی ژێ‌.كاف یان كۆمه‌ڵه‌ی‌ ژیانه‌وه‌ی كوردستانه‌ كه‌ دوایه‌ به‌رهه‌مه‌كه‌شی كۆماری كوردستان و هه‌موو ئاكامه‌كانی دووایی بوو. 

به‌هه‌رحاڵ‌، ئێستا به‌هۆی‌ گۆڕانكاری گه‌وره‌ له‌ هه‌موو ناوچه‌كه‌دا جارێكی دیكه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا پرسی‌ كورد هاتۆته‌وه‌ ئارا. پرسی كورد نه‌ك ته‌نیا وه‌كوو كێشه‌یه‌كی مافی مرۆڤی، نه‌ك ته‌نیا وه‌كوو كێشه‌یه‌كی كولتووری و فه‌رهه‌نگی، به‌ڵكوو وه‌كوو كێشه‌یه‌كی سیاسی نه‌ته‌وه‌یه‌كی بنده‌ست هاتۆته‌وه‌ ئاراوه‌، رۆژنامه‌كانی پڕ كردووه‌، سیاسه‌تمه‌دارانی هێناوه‌ته‌ ده‌نگ، ئه‌وه‌ی ناوی كوردی نه‌بیستبوو ئێستا بیستوویه‌تی‌. 

له‌م راپۆرته‌دا ئاماژه‌یه‌كی كورت به‌ هه‌ركام له‌ پارچه‌كانی كوردستان ده‌كه‌ین، جا دوای ئه‌وانه‌ دێینه‌ سه‌ر ئێران و به‌تایبه‌تی‌ كوردستانی رۆژهه‌ڵات و قسه‌یه‌كی له‌ سه‌ر ده‌كه‌ین. 

له‌ كوردستانی توركیه‌ ده‌یان ساڵ ئیدئۆلۆژی كه‌مالیستی و ده‌سه‌ڵاتی كه‌مالیستی رێگر بوو له‌ سه‌ر هه‌ڵدانی هه‌ر دیارده‌یه‌كی كه‌ پێناسه‌ی كوردی پێوه‌ دیار بێت، كورد به‌ توركه‌ كێویله‌ ده‌ناسرا، ته‌نانه‌ت ژماره‌یه‌ك له‌ گه‌وره‌ سیاسه‌تمه‌دارانی توركیه‌ كه‌ به‌ ره‌گه‌ز و به‌ دایك و باوك كورد بوون، زۆریان ئینكاری پێناسه‌ی خۆیان ده‌كرد. ئه‌م ئاسیمیلاسیۆن و تواندنه‌وه‌ی زۆره‌ملی‌ و ژێنۆسایده‌ فه‌رهه‌نگییه‌ی‌ كورد ترس و خۆفێكی‌ پێكهێنابوو كه‌ هه‌مووان خۆیان له‌وه‌ ده‌بوارد كه‌ بڵێن كوردین. كێ ده‌زانێ ئه‌گه‌ر 50 ساڵی دیكه‌ ئه‌و سیاسه‌ته‌ درێژه‌ی بوایه‌ كورد چی‌ به‌سه‌ر ده‌هات. به‌ڵام چه‌رخی مێژوو ئاوا نه‌چووه‌ پێشه‌وه‌ كه‌ ئه‌وان پێشبێنیان ده‌كرد. نه‌ كورد له‌ جێگه‌ی خۆی كڕ كه‌وت و بێ‌خه‌بات مایه‌وه‌ و نه‌ گۆڕانكارییه‌ ئابووری‌ و كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسییه‌كانی توركیه‌ش چی دیكه‌ ئه‌و ئیجازه‌ی دا راستییه‌كان بشاردرێنه‌وه‌ و پێشی ئه‌و خۆره‌ به‌ بێژنگ بگیرێ‌. كۆمه‌ڵێك خه‌باتی یه‌ك به‌دوای‌ یه‌ك، هه‌ندێك جار هێمنانه‌ و زۆر جاریش خوێناوی‌ هه‌ڵگیرسان و سه‌ركوت كران، به‌ڵام سه‌رئه‌نجام پرسی‌ كورد له‌ توركیه‌ هاته‌ سه‌ر شانۆی‌ سیاسی‌، به‌ تایبه‌ت به‌دوای كرانه‌وه‌ی سیاسی له‌ ساڵی 2003 به‌م لاوه‌ به‌هێزتریش بوو. له‌م كرانه‌وه‌ سیاسییه‌ نوێیه‌دا فرسه‌ت و ده‌رفه‌تی تازه‌ بۆ گه‌لی كورد له‌ كوردستانی توركیه‌ش خوڵقا. 

ئاخرین دیارده‌یه‌كی كه‌ ئێمه‌ له‌و وڵاته‌ ده‌یبینین ده‌ستپێكرانی پرۆسه‌یه‌كی ئاشتییه‌ له‌ توركیه‌. ئێمه‌ وه‌كوو كۆمه‌ڵه‌ ئه‌و پرۆسه‌ی ئاشتییه‌ بۆ توركیه‌ و بۆ هه‌لومه‌رجی كوردی‌ ئه‌و وڵاته‌ به‌ شتێكی گونجاو ده‌زانین و هه‌ر وه‌ك رامانگه‌یاندووه‌ له‌ باری سیاسییه‌وه‌ پشتگیری‌ لێده‌كه‌ین. ئێمه‌ پێمان وایه‌ سه‌رجه‌می بارودۆخی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی توركیه‌ چی دیكه‌ خه‌باتی چه‌كداری هه‌ڵناگرێ و بۆ هه‌موو چین و توێژه‌كان و پێكهاته‌كانی ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ و له‌وانه‌ به‌ تایبه‌تی كورد رێگه‌ی خه‌باتی سیاسی و مه‌ده‌نی و حیزبی و فه‌رهه‌نگی كراوه‌ته‌وه‌ و كورد له‌م رێگایه‌وه‌ ده‌توانێت ئیسباتی بوونی‌ خۆی بكا و به‌ باشترین شێوه‌ مافه‌كانی خۆی ده‌سته‌به‌ر بكا. به‌ سه‌رگرتنی‌ پروسه‌ی‌ ئاشتی‌، هه‌روه‌ها كه‌یسی كورد ده‌توانێ‌ به‌ شێوه‌یه‌كی مه‌قبووڵتر و دنیا په‌سه‌ندتر و ره‌واتر بێته‌ ئاراوه‌ كه‌ له‌ ناوه‌ڕۆكی خۆیدا به‌ راستیش ئاوایه‌. 

له‌ لایه‌كی دیكه‌شه‌وه‌ ئه‌م ئاشتییه‌ ده‌توانێ‌ پاڵپشتی چه‌سپاندن و قووڵكردنه‌وه‌ی دێمۆكراسی بێ‌ له‌ كۆمه‌ڵگای توركیه‌دا. با هه‌ر لێره‌دا ئه‌وه‌ش بڵێین كه‌ سه‌رگرتنی پرۆسه‌ی ئاشتی ده‌بێته‌ هۆی كرانه‌وه‌یه‌كی ناوخۆیی سیاسیش له‌ كۆمه‌ڵگای كوردستانی توركیه‌ و پلوِالیزم و فره‌چه‌شنییه‌كی زۆرتر له‌ناو ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌دا دێنێته‌ ئاراوه‌، كه‌ ئه‌وه‌ش له‌ درێژخایه‌ندا بێگۆمان به‌ قازانجی گه‌شه‌ی‌ سیاسی‌ و مه‌ده‌نی‌ كۆمه‌ڵگای‌ كوردییه‌ له‌ توركیه‌.

به‌ڵام هه‌مووی ئه‌وانه‌ به‌م مانایه‌ نییه‌ كه‌ ئه‌و مۆدێله‌ به‌م شێوه‌یه‌ له‌ ئێران قابیلی پیاده‌ كردنه‌ یان ئه‌و مۆدێله‌ ئۆلگوویه‌كه‌ بۆ ئێمه‌. بارودۆخی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی توركیه‌ له‌ گه‌ڵ ئێران زۆر جیاوازه‌. گه‌رچی‌ ئێستاش ناتوانین ده‌وڵه‌تی توركیه‌ وه‌كوو ده‌وڵه‌تێكی ته‌واو دێمۆكراتیكی ئورووپایی‌ نێو به‌رین، به‌ڵام جیاوازییه‌كه‌ی‌ له‌ بوواری دیمۆكراسی له‌ گه‌ڵ ئێراندا عه‌رز و ئاسمانه‌. بۆیه‌ به‌ هه‌موو حیسابێك ئه‌و ده‌رفه‌تانه‌ی له‌ باری‌ میدیا و نووسین و رۆژنامه‌گه‌رییه‌وه‌، له‌ باری كاری‌ سیاسی‌ و حیزبایه‌تییه‌وه‌، له‌باری خۆ رێكخستنی‌ جه‌ماوه‌ری‌ و ئیتحادییه‌ كرێكارییه‌كانه‌وه‌، له‌باری كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نییه‌وه‌، له‌باری گه‌شه‌ی ئابوورییه‌وه‌ كه‌ له‌ كۆمه‌ڵگای توركیه‌ هه‌یه‌ كه‌ رێگه‌ ده‌كاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌ خه‌باتی سیاسی و مه‌ده‌نی ئامانجه‌كان په‌یگیری بكرێن، ئه‌مانه‌ هیچیان له‌ ئێران بوونیان نییه‌. بۆیه‌ ئه‌وانه‌ی كه‌ ئامۆژگاری خه‌باتی‌ هێمنانه‌ ده‌كه‌ن نابێ‌ ئامۆژگاری هێزه‌ كوردییه‌كان بكه‌ن بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌، به‌ڵكوو ده‌بێت په‌نجه‌ی تاوان بۆ لای كۆماری ئیسلامی رابكێشن كه‌ سی و چه‌ند ساڵه‌ به‌ توندوتیژترین شێوه‌ سه‌ركوتی خوێناوی گه‌لی‌ كورد و هه‌موو نه‌ته‌وه‌كانی دیكه‌ی ئێران ده‌كا. له‌ ئێران بۆ ده‌ست هه‌ڵگرتن له‌ توندوتیژی‌ ده‌بێ‌ فشار له‌ سه‌ر ده‌وڵه‌تی دیكتاتۆری كۆماری ئیسلامی ئێران چڕ بێته‌وه‌. 

ئه‌گه‌ر بچینه‌ پرسی كورد له‌ كوردستانی سووریه‌ با پێشه‌كی‌ ئه‌وه‌ بڵێین كه‌ ئێمه‌ هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ به‌دروست پشتیوانیمان له‌ خه‌باتی سیاسی گه‌لی‌ كورد له‌ كوردستانی‌ رۆژاوا كردووه‌ و ئێستاش ده‌یكه‌ین. گه‌لی‌ كورد له‌ سوریه‌ ده‌یان ساڵه‌ به‌ده‌ست سه‌ركوت و هه‌ڵاواردن و بێ‌مافی‌ و ته‌نانه‌ت بێ‌پێناسه‌یی‌ له‌لایه‌ن رژیمی‌ ئه‌سه‌ده‌كانه‌وه‌ ده‌ناڵێنێ‌ و كراوه‌ به‌ شارۆمه‌ندی‌ پله‌ دوو. ئێمه‌ هه‌ر وه‌ها له‌ سێ‌ ساڵ‌ له‌وه‌پێشه‌وه‌ له‌ خه‌باتی‌ مه‌ده‌نی و ئازادیخوازانه‌ی خه‌ڵكی سووریه‌ به‌ دژی رژیمی دیكتاتۆری به‌شار ئه‌سه‌د پشتیوانیمان كردووه‌ و ده‌یكه‌ین. به‌ كۆمه‌ڵێك هۆكار كه‌ پێش هه‌موویان و سه‌رووی هه‌موویان سه‌ركوتی‌ خوێناوی‌ و هه‌روه‌ها سیاسه‌تی تائیفی‌ و سێكتاریستی و ته‌بعیزئامێزی‌ به‌شار ئه‌سه‌ده‌ كه‌ به‌ ئه‌نقه‌ست وای كردوه‌ دوژمنایه‌تی عه‌له‌وی و سونی و لایه‌نه‌كانی‌ دیكه‌ له‌ گه‌ڵ یه‌كتری پێك بێت، دوایه‌ش به‌هۆی‌ ده‌خاله‌تی هێزه‌ توندڕه‌و و كۆنه‌په‌رسته‌كان و هه‌روه‌ها به‌هۆی  ده‌سته‌وه‌ستانی‌ و بێ‌كرده‌وه‌یی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی كه‌ هێشتوویه‌ سێ‌ ساڵ ئه‌م قه‌تلگایه‌ له‌ سووریه‌ درێژه‌ی هه‌بێ‌، له‌به‌ری‌ هه‌موو ئه‌و هۆكارانه‌ ئێستا تا راده‌یه‌كی زۆر شۆڕش له‌ سووریه‌ ئاڵۆز كراوه‌ و به‌ لارێدا چووه‌. ئێمه‌ ئێستاش لایه‌نگری خه‌باتی ئازادیخوازانه‌ی جه‌ماوه‌ری خه‌ڵكی سوورییه‌ین بۆ لابردنی رژیمی به‌شار ئه‌سه‌د و هێنانه‌ سه‌ر كاری  نیزامێكی دێمۆكراتیكی سێكولاری فره‌چه‌شنی‌ دادپه‌روه‌رانه‌ كه‌ تێیدا كورد و هه‌موو نه‌ته‌وه‌كان و پێكهاته‌كانی دیكه‌ی كۆمه‌ڵگای سووریه‌ به‌ مافی ره‌وای خۆیان بگه‌ن. ئێمه‌ دژی دخاڵه‌ته‌كانی حیزبوڵڵاین كه‌ به‌ ده‌ستووری‌ ئێران ده‌یكا، دژی ئه‌و دخاڵه‌تانه‌ین كه‌ ئێران راسته‌وخۆ له‌ سووریه‌ ده‌یكا. ده‌وڵه‌تی كۆماری‌ ئیسلامی ئێران رێك و راسته‌وخۆ كاریگه‌ری‌ هه‌یه‌ له‌ درێژكردنه‌وه‌ی ئه‌م كاره‌ساته‌ خوێناوی‌ و پڕ له‌ ئێش و ئازاره‌ی كه‌ له‌ سووریه‌دا له‌ئارا دایه‌ و راسته‌وخۆ ده‌ستی به‌ خوێنی تێكۆشه‌رانی سووریه‌ سووره‌ و له‌ چه‌واشه‌ كردنی ئه‌م شۆڕشه‌ ره‌وا و به‌رهه‌قه‌ و به‌ لاڕێدا بردنی به‌ره‌و كێشه‌یه‌كی‌ تائیفی‌ و فیرقه‌یی و مه‌زهه‌بی و كۆنه‌په‌رستانه‌ تاوانباره‌. هه‌روه‌ها ئێمه‌ دژی‌ ده‌خاله‌تی‌ هێزه‌ ئیسلامییه‌ توندڕه‌وه‌كان و تاوانكارییه‌كانی‌ ئه‌وانین.

به‌كورتی‌، ئێمه‌ خوازیارین كه‌ رژیمی به‌شار ئه‌سه‌د هه‌ڵپێچرێ‌، ده‌خاڵه‌تی ئێران و حیزبوڵڵا و هێزه‌ توندڕه‌وه‌ تێرۆریستییه‌كان تێیدا كۆتایی بێت و خه‌ڵكی سووریه‌ به‌ ئازادانه‌ چاره‌نووسی خۆیان دیاری بكه‌ن و له‌و دیاری كردنی چاره‌نووسه‌دا گه‌لی كوردیش به‌ مافی‌ ره‌وای‌ خۆی‌ بگا. جارێكی‌ دیكه‌ سڵاو ده‌نێرین بۆ گه‌لی كورد له‌ سووریه‌ و بۆ حیزبه‌ تێكۆشه‌ره‌كانی‌ كه‌ به‌ دۆست و هاوپه‌یمانی خۆمانیان ده‌زانین، پشتیوانی خه‌باته‌كه‌یان ده‌كه‌ین و هیوادارین و دڵنیاشین تازه‌ كوردی سووریه‌ ناگه‌ڕێته‌وه‌ ئه‌و شارۆمه‌ندی پله‌ دوو كه‌ په‌نجا ساڵه‌ پێی مه‌حكووم كراوه‌ و به‌ ئازادی‌ و مافه‌كانی‌ خۆی‌ شاد ده‌بێت. 

كوردستانی عێراق له‌ چاو هه‌موو پارچه‌كانی دیكه‌ی كوردستان جیاوازی و تایبه‌تمه‌ندی خۆی هه‌یه‌. بێجگه‌ له‌ خه‌باتی دوور و درێژ و شۆڕشی‌ خوێناوی‌ و سه‌خت و دانی‌ سه‌دان هه‌زار قوربانی، كۆمه‌ڵێك هۆكاری‌ تریش كه‌ ره‌نگ بێ‌ گرێنگترینیان شه‌ڕی دووهه‌می كه‌نداو و پاشانیش هێرشی ئه‌مریكا و هاوپه‌یمانان بۆ عێراق و رووخانی سه‌دام بێت، ده‌رفه‌تێكی مێژوویی‌ گه‌وره‌ی بۆ كورد له‌م پارچه‌یه‌ی كوردستان كرده‌وه‌. هه‌رێمێكی كوردستان پێكهات كه‌ ئێستا به‌ هه‌موو كه‌م و كۆڕییه‌كانه‌وه‌ و به‌ هه‌موو رخنه‌كانیشه‌وه‌ كه‌ له‌ سه‌ری‌ هه‌یه‌، به‌ڵام دیسانیش نوخته‌ ئومێدێكه‌ و پاڵپشتێكه‌ بۆ خه‌باتی كورد له‌ هه‌موو پارچه‌كانی دیكه‌ی كوردستان و بێگومان چقڵێكه‌ له‌ چاوی ناحه‌زانی گه‌لی كورددا. بۆیه‌ ئێمه‌ وه‌كوو هه‌میشه‌ به‌ ئه‌ركی سه‌رشانی خۆمانی ده‌زانین كه‌ له‌و ده‌سكه‌وته‌ پشتیوانی بكه‌ین. له‌ هه‌مان كاتیشدا له‌ ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان ئێمه‌ خوازیاری به‌رین كردنی دیمۆكراسین، خوازیاری نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵین، خوازیاری ئیداره‌یه‌كی خزمه‌تگۆزار و خوازیاری عه‌داڵه‌تێكی كۆمه‌ڵایه‌تی زۆرترین. 

كه‌ باسی هه‌موو پارچه‌كانی كوردستان كرا جێی‌ خۆیه‌تی سیاسه‌تێكی له‌ مێژینه‌ی كۆمه‌ڵه‌ش ته‌ئكید بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ ئێستا له‌ هه‌میشه‌ پڕبه‌پێستتر و ره‌چاو كردنی‌ له‌هه‌میشه‌ پێویستتره‌. كورد به‌ گشتی نه‌ته‌وه‌یه‌كی‌ دابه‌ش كراوه‌ كه‌ له‌ مافی دیاری كردنی چاره‌نووسی خۆی بێبه‌ش كراوه‌. گومان له‌و راستییه‌دا نییه‌، به‌ڵام ئه‌مه‌ هه‌موو راستییه‌كه‌ نییه‌. ئێمه‌ بڕوامان به‌ مافی‌ دیاری‌ كردنی‌ چاره‌نووس بۆ هه‌ركام له‌ پارچه‌كانی‌ كوردستانیش هه‌یه‌. واتا، ته‌نیا كۆمه‌ڵانی‌ خه‌ڵكی‌ هه‌ر به‌شێك له‌ كوردستانن كه‌ خۆیان به‌ئازادانه‌ له‌سه‌ر چاره‌نووسی‌ خۆیان، له‌سه‌ر داخوازییه‌كانیان، له‌سه‌ر شێوازی‌ خه‌باتیان و له‌سه‌ر داهاتوویان بڕیار ده‌ده‌ن. ئێمه‌ بڕوامان به‌ تایبه‌تمه‌ندی هه‌ر كام له‌ پارچه‌كانی كوردستان و به‌ رێزگرتن له‌ ویست و ئیراده‌ و خه‌باتی هه‌ر كام له‌و پارچانه‌ی كوردستان هه‌یه‌. 

ئێمه‌ پێمان وایه‌ هه‌ر پارچه‌یه‌كی كوردستان به‌ شۆڕشه‌كه‌ی و به‌ حیزبه‌كانییه‌وه‌ له‌ سه‌ریانه‌ كه‌ پشتگیری له‌ خه‌بات و تێكۆشانی پارچه‌كانی تر و مافه‌ ره‌واكانیان بكه‌ن. ئه‌وه‌ ئه‌ركی سه‌رشانه‌، به‌ڵام به‌ لای ئێمه‌وه‌ نه‌ ره‌وایه‌، نه‌ له‌گه‌ڵ‌ سه‌ره‌تاكانی‌ دێمۆكراسی‌ دێته‌وه‌ و نه‌ قبووڵیشی‌ ده‌كه‌ین كه‌ پارچه‌یه‌ك یان حیزب و لایه‌نێك خۆی بكاته‌ كوێخای پارچه‌یه‌كی دیكه‌ و به‌بێ‌ رێزگرتن له‌ خه‌باتی له‌ مێژینه‌ی ئه‌و خه‌ڵكه‌، به‌بێ‌ رێزگرتن له‌ قوربانیانی، به‌بێ‌ رێزگرتن له‌ ئیراده‌ و هه‌ڵبژاردنی‌ خه‌ڵكی ئه‌و پارچه‌یه‌ خۆی به‌سه‌ردا بسه‌پێنێ و ئیراده‌ی خۆی ته‌حمیل بكا. ئه‌مه‌ هه‌ر وه‌كوو مێژووی ئه‌خیریش نیشانی داوه‌ هیچ ئاكامێكی دیكه‌ی بێجگه‌ له‌ ناكۆكی و ناخۆشی و دردۆنگی و به‌عزێك جار شه‌ڕی ناوخۆییش لێناكه‌وێته‌وه‌. 
ئێمه‌ وه‌كوو حیزبێكی‌ ره‌سه‌نی‌ شۆڕشگێری‌ خاوه‌ن ئه‌زموونی‌ كوردستانی رۆژهه‌ڵات، وه‌كوو حیزبێك كه‌ ستراتژییه‌كه‌مان و خه‌باته‌كه‌مان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر ئه‌و پارچه‌یه‌ی كوردستان و خۆمان به‌ نوێنه‌ری ئاوات و ئاره‌زوو و خه‌بات و داخوازییه‌كانی ئه‌و گه‌له‌ له‌ كوردستانی ئێران ده‌زانین و هه‌زاران قوربانیمان له‌و پێناوه‌دا داوه‌، له‌ سه‌رمانه‌ كه‌ به‌رپرسانه‌ به‌م راسپارده‌ مێژووییه‌ی خۆمان عه‌مه‌ل بكه‌ین. ئێمه‌ له‌ دێرزه‌مانه‌وه‌، له‌ سه‌ره‌تای پێكهاتنمانه‌وه‌ وه‌كوو رێكخراوێكی‌ نهێنی ژێرزه‌مینی له‌ ئێران تاكوو ئێستا هه‌میشه‌ مافی دیاریكردنی چاره‌نووسمان وه‌كوو پره‌نسیپێك بۆ گه‌لی كورد داوا كردووه‌ و ئه‌ڕۆ لێره‌ دووپاتی ده‌كه‌ینه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌شی لێ زیاد ده‌كه‌ین كه‌ به‌رنامه‌ی سیاسی ئێمه‌ جیا بوونه‌وه‌ له‌ ئێران نییه‌، به‌ڵكوو به‌رنامه‌مان ئێرانێكی فێدڕاڵ و  سێكولار و دێمۆكرات و ئازادیخوازه‌ كه‌ تێیدا كورد به‌ پانتایی هه‌موو كوردستانی رۆژهه‌ڵات بتوانێ‌ وه‌كوو كیانێكی سیاسی و فه‌رهه‌نگی و ئیداری ئه‌ركه‌كان و ئیشه‌كانی خۆی به‌ڕێوه‌ به‌رێ، له‌ هه‌موو چه‌شنه‌ ئازادییه‌كی سیاسی و مه‌ده‌نی له‌ نێوخۆیدا به‌رخۆردار بێ‌ و له‌هه‌مان حاڵدا ده‌ستیشی له‌ ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی مه‌ركه‌زی‌ و ئیداره‌ی گشتی ئێراندا هه‌بێ‌. كوردستان له‌ داهاتووی ئێرانێكی دێمۆكرات و ئازاددا ده‌بێ‌ پارله‌مانی خۆی و حكوومه‌تی خۆی و زمانی ره‌سمی خۆی و ماڵیاتی خۆی و هێزی ئینتزامی خۆی و زۆر شتی دیكه‌ی‌ له‌و بابه‌تانه‌ی هه‌بێ‌ كه‌ ئێستا ناچمه‌ ناو ورده‌كارییه‌كه‌ی و هه‌موومان پێ ئاشناین و ساڵه‌هایه‌ خه‌باتمان بۆ كردووه‌.

با بێینه‌ سه‌روكاری‌ ئێران و به‌كورتی‌ چاوێك به‌سه‌ر بارودۆخی‌ ئێران و سیاسه‌ته‌كانی‌ خۆمان له‌و ئاسته‌دا بخشێنین. سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران یه‌كێك له‌ هۆكاره‌ گه‌وره‌كانی ئه‌و مه‌ینه‌تییه‌ زۆره‌یه‌ به‌سه‌ر كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی ئێراندا داسه‌پاوه‌. سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران له‌ سی و چه‌ند ساڵی رابردووی خۆیدا سیاسه‌تێكی ئاژاوه‌گێری و تێكده‌ری‌ و داڵده‌دانی‌ تێرۆریزم له‌ ناوچه‌كه‌دا بووه‌. یه‌كه‌م، سیاسه‌تێك بووه‌ به‌ دژی هه‌موو وڵاتانی عه‌ره‌بی و بێ‌ ئه‌وه‌ی هیچ پێویست بێ‌ یان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵكی‌ ئێراندا بێ‌، سیاسه‌تێكی دژی وڵاتانی عه‌ره‌بی ره‌چاو كراوه‌. دووهه‌م، به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی هیچ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵكی‌ ئێران و داهاتووه‌كه‌یاندا بێت سیاسه‌تێكی دژایه‌تی‌ و فه‌وتاندنی ئیسرائیل له‌ ئێران ره‌چاو كراوه‌. سێهه‌م، سیاسه‌تی پشتگیری و داڵده‌دان و ته‌قویه‌ت كردن و به‌ گژداكردنی تێرۆریزم له‌ هه‌موو ناوچه‌كه‌ و ته‌نانه‌ت بڕۆ بۆ ئاسیای‌ دوور و بڕۆ بۆ ئامریكا و ئورووپاش له‌لایه‌ن ئێرانه‌وه‌ ره‌چاو كراوه‌. ئه‌مانه‌ هه‌مووی‌ كاردانه‌وه‌ی‌ دژ به‌ كۆماری‌ ئیسلامیی‌ ئێرانیان لێكه‌وتۆته‌وه‌. تێرۆریزم و ئاژاوه‌گێڕی ئێران كه‌ زۆر جار ته‌نانه‌ت قودره‌ته‌ گه‌وره‌كانی دنیاشی‌ مه‌جبوور به‌ سازش و بێده‌نگی‌ ده‌كرد، چیتر ته‌حه‌مول ناكرێ.
 
سه‌رباری هه‌موو ئه‌وانه‌، سیاسه‌تی ناوكی و ئه‌تۆمی ئێران كه‌ سیاسه‌تێكی مه‌زنخوازانه‌ و له‌ روانگه‌ی‌ به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵكی ئێرانه‌وه‌ ناپێویسته‌، بۆته‌ هۆی ئه‌وه‌ی نه‌ك هه‌ر ئه‌مریكا و ئورووپا، نه‌ك هه‌ر ئیسرائیل، به‌ڵكوو رووسیه‌، توركیه‌ و وڵاتانی عه‌ره‌بیش لێی‌ وه‌ده‌نگ بێن. راسته‌ كه‌ له‌ به‌ر هه‌ندێ‌ مه‌سله‌حه‌ت له‌ به‌ر ئه‌و ململانێ‌ و ره‌قابه‌ته‌ی‌ كه‌ رووسیه‌ و چین له‌گه‌ڵ‌ ئه‌مریكا هه‌یانه‌، هه‌وڵ‌ ده‌ده‌ن هاسانتری بگرن له‌ ئێران، به‌ڵام هیچ یه‌ك له‌وانه‌ له‌ گه‌ڵ سیاسه‌تی ناوكی ئێراندا نین. 

ماوه‌ی زیاتر له‌ پازده‌ ساڵ ده‌وڵه‌تی كۆماری‌ ئیسلامیی ئێران درۆی له‌گه‌ڵ ئاژانسی نێونه‌ته‌وه‌یی‌ وزه‌ی ئه‌تۆمی كرد و سایته‌كانی خۆی لێ شارده‌وه‌ تا سه‌رئه‌نجام لێی‌ ئاشكرا بوو. سیاسه‌تی‌ ناوكی‌ ئێران، ئه‌و جۆره‌ی كه‌ هه‌موو كارناسانی ئێنێرژی له‌ دنیا ده‌لێن، هیچ سوودێكی بۆ به‌رهه‌می‌ ئێنێرژی‌ ئێران نییه‌ و هیچ خێرێكی بۆ ئه‌م وڵاته‌ تێدا نییه‌. ته‌نیا ئیستفاده‌یه‌كی كه‌ ده‌توانێ‌ بیبێت دروست كردنی بۆمبی ئه‌تۆمییه‌. ئێمه‌مانان زانیاری ئه‌وه‌مان نییه‌ كه‌ بڕیار بده‌ین به‌راستی شتێكی وا هه‌یه‌ یان نا، به‌ڵام به‌و زانیارانه‌ی كه‌ له‌ دنیادا بڵاو بۆته‌وه‌ و ئاژانسی‌ وزه‌ی‌ ئه‌تۆمی‌ و رێكخراوه‌ هه‌واڵگرییه‌كان باسی‌ ده‌كه‌ن و به‌ ته‌حلیلی خۆمان هه‌موو شتێك نیشان ده‌دا رژیمی كۆماری ئیسلامی ئێران به‌ راستی به‌ شوێن شتێكی ئاواوه‌یه‌. ئه‌وه‌ش ده‌توانێ‌ ته‌رازوی هێزه‌كان له‌ هه‌موو رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست بگۆرێ‌  و هه‌موو رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست تووشی كاره‌ساتی گه‌وره‌ی ئینسانی بكا. بۆیه‌ ئێمه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی هه‌ندێك لایه‌نی سازشكاری ناسیۆناڵیست كه‌ خۆشبه‌ختانه‌ ژماره‌شیان زۆر كه‌م بۆته‌وه‌ و به‌رنامه‌ی‌ ناوكی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ به‌ مایه‌ی‌ شانازی‌ له‌ قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن، ئه‌و به‌رنامه‌ و سیاسه‌ته‌ به‌ مایه‌ی چاره‌ڕه‌شی و مه‌ینه‌تی خه‌ڵك ئێران ده‌زانین و دژی ده‌وه‌ستینه‌وه‌ و پێمان وایه‌ وایه‌ پێویسته‌ ئۆپۆزیسیۆنی دێمكراسیخوازی ئێران هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ به‌ سه‌راحه‌ت دژی ئه‌م سیاسه‌ته‌ی كۆماری ئیسلامی هه‌ڵویست وه‌ربگرێ. 

به‌ڵام بێجگه‌له‌ ئه‌و لایه‌نانه‌ هه‌ر وه‌كوو ده‌بینین ئێران دووژمنایه‌تی خۆی له‌ گه‌ڵ هه‌موو ناوچه‌كه‌ زیاتر كردووه‌ و كه‌متری نه‌كردووه‌، له‌ گه‌ڵ توركیه‌، له‌گه‌ڵ ئیسرائیل، له‌گه‌ڵ دنیای عه‌ره‌ب، له‌گه‌ڵ سوننی، له‌گه‌ڵ رۆژاوا و ئورووپا، هه‌موو ئه‌وسیاسه‌تانه‌ ئێرانی به‌ره‌و دابرانێكی زۆرتر بردووه‌. 

له‌ ناوخۆی ئێران سه‌رده‌مانێك زۆرێك له‌ بزووتنه‌وه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان سه‌ریان هه‌ڵداوه‌ به‌ڵام حاڵی‌ حازر  بزووتنه‌وه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی زیندووی هه‌نووكه‌یی‌ به‌رچاو كه‌ هه‌ستابێ‌ و له‌ مه‌یداندا بێ‌  بوونی نییه‌. به‌ڵام هه‌موان ده‌زانن وه‌زعی ئێران وه‌كوو ئاگری ژێر خۆڵه‌مێشه‌. هه‌موان ده‌زانن خه‌ڵكی ئێران به‌شوێن ده‌رفه‌تێك و ده‌رووی روونێكه‌وه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن داخوازی قووڵی‌ خۆیان بۆ گۆڕانی ئه‌و نیزامه‌ بهێننه‌ ئاراوه‌. چوار پێنج ساڵ له‌وه‌ پێش به‌ كه‌مترین فرسه‌تێك كه‌ هه‌ڵكه‌وت و بچووكترین راده‌یه‌كی‌ كراوه‌یی‌ سیاسی كه‌ له‌ ده‌وره‌ی هه‌ڵبژاردنی‌ ساڵی 1388 فه‌راهه‌م بوو، خه‌ڵكی ئێران نیشانی‌ دا كه‌ ئاوات و ئامانجه‌كانی چییه‌. ته‌نانه‌ت هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌م دواییه‌ كه‌ تێیدا ئاغای حه‌سه‌نی رووحانی هاتۆته‌ سه‌ر كار به‌ بروای من ئه‌گه‌ر لێك داوه‌نه‌وه‌یكی چاكی بۆ بكه‌ین نیشانه‌ی هه‌ستی گۆڕانخوازی خه‌ڵكی ئێرانه‌. به‌شێكی به‌رچاو له‌و خه‌ڵكه‌ی له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا به‌شدارییان نه‌كرد، خوازیاری گۆرانكارییه‌كی قووڵن و هیچ بڕوایه‌كیان به‌ كۆماری ئیسلامی نه‌ماوه‌. به‌شێكی هه‌ره‌ زۆری‌ ئه‌وانه‌ش كه‌ به‌شدارییان كرد به‌ ته‌مای ئه‌وه‌ بوون ته‌نانه‌ت له‌ ده‌ربیجه‌یه‌كی چكۆڵه‌وه‌ كه‌ له‌ رۆژانی ئاخری ئینتخابات پێیان وابوو بۆیان كراوه‌ته‌وه‌، ده‌نگی خۆیان به‌ دژی ویڵایه‌تی فه‌قیه‌ و به‌ دژی سیاسه‌ته‌كانی و به‌تایبه‌تی به‌دژی‌ سیاسه‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ و سیاسه‌تی‌ ئابووری‌ كه‌ له‌ هه‌شت ساڵی رابردوو له‌ ده‌وره‌ی ئه‌حمه‌دی نژاد به‌ سه‌ر ئێراندا سه‌پابوو ده‌رببڕن. ئه‌وانه‌ی مونازه‌ره‌ی ته‌له‌ڤیزیۆنی‌ كاندیداكانیان دیبێ‌ ده‌زانن كه‌ دووانی‌ هه‌وه‌ڵیان زۆر بێ ناوه‌رۆك و گاڵته‌جاڕ  بوون. به‌ڵام مونازه‌ره‌ی‌ سێهه‌م كه‌ له‌ سه‌ر سیاسه‌تی ئه‌تۆمی ئێران به‌ڕێوه‌ چوو، ئه‌و هه‌سته‌ی‌ به‌ هه‌مووان دا كه‌ ناره‌زایه‌تی له‌و سیاسه‌تانه‌ی ویڵایه‌تی فه‌قیه‌ كه‌ ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد به‌ ده‌ستوری ئه‌و له‌ هه‌شت ساڵی رابردوودا به‌رێوه‌ی بردووه‌، تا چ راده‌یه‌ك جێی‌ نیگه‌رانی و ناڕه‌زایی‌ خه‌ڵكه‌ و دژی ده‌وه‌ستنه‌وه‌ و ته‌نانه‌ت كاندیداكانیش بێجگه‌ له‌ یه‌كیان یانی‌ سه‌عیدی‌ جه‌لیلی‌ نه‌بێت، ئه‌وانی‌ دی‌ هه‌موو خۆی‌ لێ‌ ده‌بوێرن. بۆیه‌ ئه‌گه‌ر چی ناتوانین ره‌فتاری‌ خه‌ڵك له‌ هه‌ڵبژاردندا وه‌كوو بزووتنه‌وه‌یه‌كی گه‌وره‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی ناو به‌رین، به‌ڵام به‌بڕوای من له‌ هه‌ر لێكدانه‌وه‌یه‌كی كۆمه‌ڵناسانه‌ی‌ ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌دا ده‌توانی ببینی مه‌یلی گۆڕانخوازی‌ مه‌یلی سه‌ره‌كییه‌. ئه‌وانه‌ی بایكۆتیان كرد و ئه‌وانه‌ی له‌و ده‌ربیجه‌ چكۆله‌وه‌ ده‌نگی خۆیان بۆ گۆڕان خسته‌ ناو سه‌ندووقه‌كانی ده‌نگدانه‌وه‌ ئه‌گه‌ر له‌ سه‌ر یه‌كیان كۆ بكه‌یه‌وه‌ زۆرایه‌تی هه‌ره‌ زۆری كۆمه‌ڵگای ئێرانن.

به‌ڵام ئه‌م هاتنه‌ سه‌ر كاری رووحانی كه‌ ده‌كرێ‌ به‌ ورده‌كاری زۆرتریش قسه‌ی له‌ سه‌ر بكرێ‌،  شتێكی دیكه‌ش دێنیته‌ ئاراوه‌، ئه‌ویش ئومێدێكه‌ كه‌ زۆر كه‌س پێیان وایه‌ ئومێدێكی درۆیینه‌ به‌ڵام هیوا ته‌نانه‌ت هیوای‌ درۆیینیش ده‌توانێ‌ ببێته‌ هێزێكی‌ ماددی. نه‌ختۆكه‌یه‌ك هیوا، نه‌ك به‌ قه‌ده‌ر سه‌رده‌می سه‌ره‌تای ئیسڵاحات كه‌ خه‌ڵك ئومێدیان زۆر بوو، به‌ڵام نیمچه‌ ئومێدێك له‌ كۆمه‌ڵگای ئێران هاتۆته‌ ئاراوه‌. خه‌ڵك به‌ ته‌مای ئه‌وه‌ن له‌ ژێر باری دیكتاتۆریدا نیوه‌ نه‌فه‌سێك تازه‌ كه‌نه‌وه‌. ئه‌م ئومێد و هیوایه‌ له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و هه‌موو كێشه‌ گه‌وره‌ ئاوبووری و سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ گه‌وره‌ په‌نگ خواردووانه‌ ده‌توانن ببن به‌ هه‌وێنی بزووتنه‌وه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌ ئێران. بۆیه‌ یه‌كێك له‌ كاره‌ هه‌ره‌گه‌وره‌كانی ده‌وره‌ی داهاتوو كه‌ ده‌بێ‌ له‌به‌ر چاو بگیرێ كار له‌ سه‌ر بزووتنه‌وه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌، كار له‌سه‌ر بزووتنه‌وه‌ مه‌ده‌نییه‌كانه‌، كار له‌ سه‌ر هه‌ر حه‌ره‌كه‌تێكی چكۆڵه‌ی جه‌ماوه‌رییه‌. خه‌مڵاندن و ده‌ست پێوه‌گرتن و موازه‌به‌ت لێ كردنیه‌تی بۆ ئه‌وه‌ی بگوورێ و بڕوێ و سێبه‌ر بخاته‌ سه‌ر كۆمه‌ڵگای ئێران.

كۆمه‌ڵگای ئێران له‌ ئاره‌زووی گۆِرانێكی گه‌وره‌ دایه‌، بۆیه‌ به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی جارێ‌ كه‌س بتوانێ‌ پێشبینی بكا كه‌ كه‌ی و چۆن ئه‌و شته‌ روو ده‌دا به‌ڵام ئه‌گه‌ری بزووتنه‌وه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌ زیاد بوون دایه‌. ئه‌و داخوازییانه‌ی كه‌ له‌سه‌ر وه‌عده‌ و به‌ڵێنه‌ ئیتخاباتییه‌كانی‌ رووحانی دێنه‌ ئاراوه‌ ده‌توانن ببن به‌ هێزێك بۆ بزووتنه‌وه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ داخوازیكاره‌كان. بزووتنه‌وه‌ داخوازیكاره‌كان له‌ ئێران سه‌ر هه‌ڵده‌ده‌ن كه‌ له‌وانه‌یه‌ له‌ هه‌وه‌ڵه‌وه‌ به‌ته‌واوی‌ رواڵه‌تی‌ ئیسڵاحخوازانه‌ و سازشكارانه‌شیان هه‌بێ‌. به‌ڵام بارودۆخی‌ ئێران جۆرێكه‌ كه‌ ئیسڵاحخوازانه‌ترین و سازشكارانه‌ترین بزووتنه‌وه‌كانیش بمانه‌وێ‌ و نه‌مانه‌وێ‌ دره‌نگ یان زوو ده‌بنه‌ بزووتنه‌وه‌یه‌كی گۆڕانخوازی‌ راسته‌قینه‌. بۆیه‌ ئێمه‌ ده‌بێ‌ له‌گه‌ڵیان بین، ده‌ستیان بگرین، په‌ره‌یان پێبده‌ین و بیانبه‌ینه‌ پێشه‌وه‌ و به‌رێنوێنی و به‌ حوزووری خۆمان هه‌ر چه‌نده‌ بۆمان ده‌كرێ به‌ره‌و سه‌ركه‌وتنیان به‌رین. 

یه‌كێك له‌و كارانه‌ی كه‌ له‌ ده‌وره‌ی داهاتوودا پێویسته‌ بكرێ بریتیه‌ له‌وه‌ی كه‌ ئێمه‌ له‌ كوردستان جارێكی دیكه‌ هه‌وڵی خۆمان بۆ پێكهێنانی به‌ره‌یه‌ك یان هیچ نه‌بێ‌ ئیئتیلافێكی‌ فراوانی‌ كوردستانی ئێران بخه‌ینه‌ گه‌ڕ. هه‌موان ده‌زانن كه‌ ئێمه‌ وه‌كوو كۆمه‌ڵه‌ی شۆرشگێر له‌ ساڵه‌ها له‌وه‌ پێشه‌وه‌ هه‌م پێشه‌نگ بووین و  هه‌م په‌یگیر بووین له‌و داخوازییه‌دا. چه‌ندین هه‌وڵ دراو و له‌ رێگه‌ی چه‌ندین مۆدێل و سێنیاریۆشه‌وه‌ بۆ ئه‌و كاره‌ چووین. گه‌رچی‌ به‌ره‌ تا ئێستا سه‌ری نه‌گرتووه‌، به‌ڵام به‌راستی بێ‌ده‌ستكه‌وتیش نه‌بووین. رێكه‌وتننامه‌ی دوو قۆڵی نێوان ئیمه‌ و حیزبی دێمۆكراتی‌ كوردستانی‌ ئێران كه‌ پاره‌كه‌ مۆر كرا ده‌ستكه‌وتێكی گه‌وره‌یه‌ پێش هه‌موو كه‌س بۆ گه‌ڵی كورد له‌ كوردستانی ئێران، دوایه‌ بۆ حیزبه‌ سیاسییه‌كان و هه‌روه‌ها بۆ بزووتنه‌وه‌ی دێموكراسیخوازی له‌ ئێرانیش. جا ئه‌مرۆ پێ‌بزانن یان پێ‌نه‌زانن. 

بزووتنه‌وه‌ی‌ كورد له‌ كوردستانی ئێران له‌ مێژووی سی و چه‌ند ساڵه‌ی رابردووی خوێدا وێرای ئه‌وه‌ی كه‌ بزووتنه‌وه‌یه‌كی نه‌ته‌وه‌یی حه‌قخوازانه‌ بووه‌ و داوای‌ مافه‌ ره‌واكانی‌ خۆی‌ كردووه‌، كۆڵه‌كه‌یه‌كی گه‌وره‌ی بزووتنه‌وی دێموكراسیخوازی‌ و ئازادیخوازانه‌ی دژی دیكتاتۆری له‌ ئێرانیش بووه‌. لاواز كردنی بزووتنه‌وه‌ی‌ كورد لاواز كردنی‌ دێمۆكراسیشه‌ له‌ ئێران و به‌هێز كردنی‌ كورد و بزووتنه‌وه‌كه‌ی بێگومان به‌هێز كردنی‌ كۆڵه‌كه‌یه‌كی گه‌وره‌ی ئازادیخوازی و بزووتنه‌وه‌ی‌ دژی‌  دیكتاتۆرییه‌ له‌ ئێران. 

له‌ په‌یماننامه‌ دوو قۆڵییه‌كه‌دا نووسراوه‌ و ئێمه‌ش و دۆستانی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێرانیش چه‌ندین جار ئه‌وه‌مان ده‌ست نیشان كردووه‌ كه‌ ئه‌م رێكه‌وتننامه‌ دووقۆلییه‌ ته‌نیا به‌رده‌بازێكه‌ بۆ هه‌ڵگرتنی هه‌نگاوی دیكه‌، بۆ ئه‌وه‌ی سه‌رئه‌نجام هه‌موو حیزبه‌كان و گروپه‌كان و لایه‌نه‌كان و كه‌سایه‌تییه‌كانی كوردستانی ئێران له‌ به‌ره‌یه‌كی گه‌وره‌ی یه‌كگرتووی ئازادی خوازدا له‌ كوردستانی روژهه‌ڵات پێك بێن. ئه‌و ده‌سكه‌وته‌ بۆخۆی ده‌توانێ یه‌كێك له‌ هۆكاره‌كانی‌ هانده‌ری بزووتنه‌وه‌ جه‌ماوه‌رییه‌كان بێ‌ له‌ كوردستان، وره‌به‌خش و هیوابه‌خش بێ‌ به‌ كۆمه‌ڵانی‌ خه‌ڵك و هه‌روه‌ها جارێكی دیكه‌ به‌حه‌ق ئه‌م حیزبانه‌ بێنێته‌وه‌ نێوه‌ڕاستی‌ شانۆی سیاسی كوردستان و هه‌لپه‌ره‌ستانێكیش كه‌ به‌خه‌یاڵی‌ خۆیان پێیان وابێ به‌ هه‌ڵبژاردنی‌ رووحانی تازه‌ ده‌ور ده‌بێته‌ ده‌وری خۆیان ده‌م له‌ پووش بكا. 

بێجگه‌ له‌ كاری چر و پرتر له‌ پێناو به‌ره‌ی كوردستانیدا، ده‌بێ‌ درێژه‌پێدان و په‌ره‌پێدانمان به‌ په‌یوه‌ندی‌ و هاوكاری‌ له‌گه‌ڵ ئوپۆزسیۆنی دێمۆكراسیخوازی ئێرانی فراونتر و زیاتر بكه‌ین، به‌ دوو مه‌به‌ست: یه‌كه‌مینیان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كۆمه‌ڵه‌ له‌ هه‌ر بۆنه‌یه‌ك و كۆبوونه‌وه‌یه‌ك و رێككه‌وتنێكی‌ ئاوادا نزیكی و به‌شدارییه‌كه‌ی ده‌بێته‌ گارانتی و زه‌مانه‌تێك بۆ ئه‌وه‌ی گیانی دێمۆكراسی و پێشكه‌وتنخوازی و سێكولاریزم و مافی ژنان و هه‌موو ئه‌و به‌ها خۆشه‌ویست و گرانمایانه‌ له‌ خودی ئه‌و كۆبوونه‌وه‌ و رێكخراوه‌ و بزووتنه‌وانه‌دا ره‌نگ بداته‌وه‌. دووهه‌م بۆ ئه‌وه‌ی جێگه‌ و پێگه‌ی كورد چ به‌ عه‌مه‌لی و چ له‌ رێگه‌ی گوتار و داخوازییه‌كانه‌وه‌ خاڵی و چۆل نه‌مێنێته‌وه‌. بۆیه‌ وێڕای هه‌موو پێداگرییه‌ك كه‌ له‌ سه‌ر پرسی‌ كورد هه‌مانه‌ و رێك بو چه‌سپاندن و پێشبردنی ئه‌و پێداگرییانه‌، ده‌بێ‌ ئێمه‌ له‌گه‌ڵ‌ لایه‌نه‌ جۆر به‌ جۆره‌كانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی نێوانمان هه‌بێ‌، جا ئه‌وانه‌ كۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌كان بێ‌ كه‌ تێیدا چاڵاك بووین، له‌ دامه‌زرێنه‌رانی بووین و ئێستاش تێیدا چاڵاكین و كاری چاكمان كردووه‌ و نفوزی چاكمان تێیدا هه‌یه‌ تا شه‌به‌كه‌ی سێكولارهای سه‌وز ، تا ئیتیحاد بۆ دێمۆكراسی و تا ده‌گاته‌ چوار یا شه‌ش جه‌ره‌یانی سیاسی تا هه‌ر لایه‌نێكی دیكه‌. 

كارێكی دیكه‌ كه‌ ده‌بێ‌ له‌ ده‌وره‌ی داهاتوودا بیكه‌ین په‌ره‌ پێدان به‌ كاری په‌یوه‌ندییه‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كانه‌. زۆر جار ئێوه‌ ئه‌وه‌تان له‌ من بیستووه‌ كه‌ له‌ناو هه‌موو پارچه‌كانی كوردستان ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌نگی كه‌متر به‌ دنیا راگه‌یشتووه‌ كوردستانی ئێرانه‌. ئه‌و به‌جێماوییه‌، ئه‌و هه‌ق خوراوییه‌ ده‌بی قه‌ره‌بوو بكرێته‌وه‌ و ئه‌وه‌ش به‌ هه‌وڵ و چاڵاكییه‌كی زۆر ده‌كرێ. چه‌ندی كرا به‌ هاوكاری و هاوپه‌یمانی ودوستایه‌تی له‌ گه‌ڵ هه‌موو دوست و هاوپیمانه‌كانمان له‌ كوردستان به‌ ڵام له‌ هه‌مان كاتدا وه‌كوو فه‌عالیه‌تی راسته‌وخۆ و سه‌ربه‌خۆی خۆشمان. 

ئێمه‌ ده‌بێ‌ له‌ گه‌ڵ ئێنترناسیۆنالی سۆسیالیست تێهه‌ڵچینه‌وه‌. كاتی‌ خۆی‌ به‌كه‌تبی بۆیان نووسیبووین كه‌ هیچ گرێ‌ و گۆڵێك له‌ رێگه‌ی‌ ئه‌ندامه‌تی ئێمه‌دا نه‌ماوه‌ته‌وه‌ و گۆیا ته‌نیا له‌به‌ر كێشه‌ی‌ نێوخۆیان مه‌سه‌ڵه‌ی ره‌سمیه‌ت پێدان به‌ ئه‌ندامه‌تی ئێمه‌ و زۆر حیزبی دیكه‌ش كه‌وته‌ په‌راوێزه‌. به‌هه‌ر حاڵ‌ ده‌بێ‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌وان درێژه‌ی پێبده‌ین. ئه‌نتیرناسۆنال ئێستا تووشی دووبه‌ره‌كایه‌تییه‌ك بووه‌ له‌نێو خۆیدا و به‌ره‌یه‌ك به‌ناوی‌ ئیئتیلافی پێشكه‌وتنخواز له‌ نێویاندا پێك هاتووه‌، له‌ گه‌ڵ‌ ئه‌وانیش ئێمه‌ پێوه‌ندیمان گرتووه‌ و ده‌بێ‌  له‌گه‌ڵ ئه‌وانیش پێوه‌ندییه‌كانمان پته‌وتر بكه‌ین. له‌گه‌ڵ ئورووپاییه‌كان ده‌بێ‌ كاری چڕوپڕ بكه‌ین، له‌ گه‌ڵ ئه‌مریكا ده‌بێ نێوانێكی پته‌وتر و چڕوپڕترمان هه‌بێ‌. 

یه‌كێك له‌و لایه‌نانه‌ی كه‌ به‌تایبه‌تی له‌ ده‌وره‌ی داهاتوودا ده‌بێ‌ كاری له‌سه‌ر بكه‌ین دنیای عه‌ره‌به‌. به‌عزێك هه‌وڵ دراوه‌ به‌ڵام ئه‌وانه‌ سه‌ره‌تایین. سیاسه‌تی ئاژاوه‌ گێڕی و سیاسه‌تی دروست كردنی ئیمپراتوریه‌تێكی شیعه‌ و دروست كردنی ئه‌و دووبه‌ره‌كایه‌تییه‌ له‌ نێو شیعه‌ و سونیدا له‌ روانگه‌ی‌ ئێمه‌وه‌ سیاسه‌تێكی مه‌ردوود و مه‌حكوومه‌. ئێمه‌ دژی هه‌ر چه‌شنه‌ هه‌ڵاواردنێكی مه‌زهه‌بی و ئاینی و دژی هه‌ر چه‌شنه‌ شه‌ر و ئاژاوه‌یه‌ك یان دابه‌شكردنی‌ وڵاتان له‌ سه‌ر بنه‌مای‌ ئائینین و ئه‌وه‌ رێك سیاسه‌تێكه‌ كه‌ ئێران ده‌یباته‌ پێشه‌وه‌ و له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌شدا توندڕه‌وانی نه‌یاری‌ ئێرانیش جوابی ده‌ده‌نه‌وه‌ و ئه‌وه‌ هه‌موو ناوچه‌كه‌ و له‌وانه‌ كوردستانیشی‌ خستۆته‌ ژێر هه‌ڕه‌شه‌وه‌. هه‌ر له‌ لوبناوه‌نه‌ تا فه‌له‌ستین تا یه‌مه‌ن تا عه‌ره‌بستانی سعودی تا سورییه‌ و تا ئه‌و عێراقه‌ی كه‌ ئێستا ئێمه‌ تێیدا ده‌ژین هه‌موویان به‌ ده‌ست ده‌خاڵه‌تی نابه‌جێ‌ و به‌ده‌ست سیاسه‌تی خراپه‌كاری و تێرۆریزم و ده‌ست تێوه‌ردانی‌ كۆماری‌ ئیسلامیی‌ ئێرانه‌وه‌ ده‌نالێنن. ده‌بێ‌ ده‌نگێكی دیكه‌ به‌رز بێته‌وه‌ و دنیای عه‌ره‌ب، رۆشنبیرانی، پێشكه‌وتنخوازانی، جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی پێبزانن كه‌ ئێمه‌ وه‌كوو كورد و و ئێمه‌ وه‌كوو كۆمه‌ڵه‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌و سیاسه‌تانه‌ نین و دژی ده‌وه‌ستین و ئێمه‌ بۆ داهاتووی ناوچه‌كه‌ی خۆمان سیاسه‌تی دۆستایه‌تی له‌گه‌ڵ دنیای عه‌ره‌بیش ده‌گرینه‌ پێش.

وه‌كوو ئاماژه‌یه‌ك به‌ سه‌رخه‌تی‌ ئه‌ركه‌كانی‌ ده‌وره‌ی‌ داهاتوو، دووپاتی‌ ده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌ دوای‌ كاری‌ چڕوپڕتر له‌ سه‌ر به‌ره‌ی‌ كوردستانی‌، په‌ره‌پێدان  به‌ په‌یوه‌ندی‌ له‌ گه‌ڵ ئۆپۆزسیۆنی‌ دێمۆكراسیخوازی‌ ئێرانی‌، په‌ره‌ پێدان به‌ كاری‌ په‌یوه‌ندییه‌ نێو نه‌ته‌وه‌ییه‌كان، په‌ره‌پێدان به‌ په‌یوه‌ندییه‌ كوردستانیه‌كان به‌گشتیش ده‌بێ‌ له‌به‌ر چاومان بێت. ده‌بێ‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌حزابی‌ كورد له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان، له‌ گه‌ڵ كه‌سایه‌تییه‌كان، په‌یوه‌ندی‌ و دۆستایه‌تیمان چڕو پڕتر كه‌ین . له‌ گه‌ڵ ئه‌حزابی‌ كوردی‌ سوریه‌ و خه‌باته‌كه‌یان، له‌ گه‌ڵ ئه‌حزابی‌ كورد له‌ توركیه‌ و خه‌باته‌كه‌یان په‌یوه‌ندی‌ و دۆستایه‌تیمان به‌هێزتر و گه‌رم و گوڕتر بگه‌ین.

یه‌كێكی‌ تر له‌و ئه‌ركانه‌ی‌ كه‌ له‌ ده‌وره‌ی‌ داهاتودا هه‌مانه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌ستپێشخه‌رییه‌ك بكه‌ین له‌ پێوه‌ند له‌ گه‌ڵ  ئه‌و لایه‌نانه‌ی‌ كه‌ به‌ ناوی‌ كۆمه‌ڵه‌وه‌ كار ده‌كه‌ن. سیاسه‌تی‌ تا ئێستامان كه‌ ره‌چاو كراوه‌، ئه‌گه‌رچی‌ نه‌ك له‌ سه‌دا سه‌د به‌لاَم تا راده‌یه‌كی‌ زۆر سه‌ركه‌وتوو بووه‌. له‌ درێژه‌ی‌ ئه‌م سیاسه‌ته‌دا كاتی‌ ئه‌وه‌ هاتووه‌ به‌بێ‌ نێوبژیوان دوای‌ ئه‌م كۆنگره‌یه‌ كۆمیته‌ی‌ ناوه‌ندیی‌ تازه‌ ده‌ستپێشخه‌رییه‌كی‌ سه‌ر له‌نوێ‌ بكا بۆ یه‌كگرتنه‌وه‌. ئه‌گه‌ر كرا یه‌كگرتنه‌وه‌یه‌ك شكڵ بگرێ‌ و ئه‌گه‌ریش نه‌كرا، هیچ نه‌بێ‌ له‌ به‌ر چاوی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان با ئێمه‌ خه‌تابار نه‌بین.

هاوڕێیان، له‌ روانگه‌ی‌ منه‌وه‌ ئه‌م كۆنگره‌ كۆنگره‌ی‌ ساغكردنه‌وه‌ی‌ ته‌شكیلاتی‌ و حیزبیی‌ كۆمه‌ڵه‌یه‌. ئێمه‌ له‌ كۆتایی‌ هاوینی‌ ساڵی‌ 2000 دا كۆنفرانسی‌ ساغكردنه‌وه‌ی‌ كۆمه‌ڵه‌مان به‌ست. سه‌ركه‌وتنێكی‌ گه‌وره‌ و هه‌نگاوێكی‌ گه‌وره‌ بوو له‌ رێگای‌ رزگار كردنی‌ كۆمه‌ڵه‌ له‌ قه‌تیسی‌ و په‌راوێز كه‌وتنی‌ پێشوو، وه‌ جارێكی‌ تر كۆمه‌ڵه‌ی‌ كرده‌وه‌ به‌ حیزبێكی‌ گه‌رم و گوڕی‌ مه‌یدانی‌ خه‌باتی‌ سیاسی‌ و كۆمه‌لاَیه‌تی‌ كوردستان.

پرۆژه‌ی‌ ساغكردنه‌وه‌ی‌ كۆمه‌ڵه‌، پێش خۆشی‌ چه‌ندین ساڵ كاری‌ تیۆری‌ و فیكری‌ و سیاسی‌ له‌گه‌ڵ خۆی‌ هه‌ڵگرتبوو. له‌ داهاتوی‌ خۆشیدا به‌ره‌ به‌ره‌ ته‌كامولی‌ فیكری‌ و سیاسی‌ خۆمان سه‌ره‌نجام به‌رهه‌می‌ خۆی‌ له‌ كۆنگره‌ی‌ سێزده‌هه‌می‌ كۆمه‌ڵه‌ و له‌ سه‌نه‌دی‌ پێناسه‌ و ئامانجه‌كاندا بینییه‌وه‌ كه‌ زیاتر له‌ 95%ی‌ به‌شدار بووانی‌ كۆنگره‌ ده‌نگیان پێدا و په‌سه‌ند كرا. بۆیه‌ قۆناغی‌ ساغكردنه‌وه‌ی‌ سیاسی‌ ئێمه‌ ته‌واو بووه‌. به‌لاَم هه‌موومان ده‌زانین كه‌ رێكخستن و ته‌شكیلاتی‌ ئێمه‌ هێشتا نه‌ له‌ قه‌ده‌ر وه‌زنی‌ سیاسیمان و پێگه‌ و خۆشه‌ویستیمانه‌  و نه‌گوێره‌ی‌ ئه‌ركه‌ سیاسییه‌كانمان به‌هێزه‌. ئه‌م كۆنگره‌ی‌ چوارده‌یه‌ جێگه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ هه‌یه‌ و هه‌نگاوێكی‌ گه‌وره‌یه‌ له‌ ساغكردنه‌وه‌ی‌ حیزبی‌ و ته‌شكیلاتیماندا و پێڕه‌وی‌ ناوخۆی‌ نوێمان به‌و مه‌به‌سته‌ پێشكه‌ش كراوه‌. 

ئێمه‌ ده‌بێ‌ ساختار و قه‌واره‌ و میكانیزمی‌ حیزبی‌، شێوه‌ی‌ هه‌ڵبژاردن، شێوه‌ی‌ كاری‌ ره‌هبه‌ری‌ كۆمه‌ڵه‌ بگۆرین. ده‌بێ‌ كاركرده‌ حیزبییه‌كانمان یاسامه‌ند تر كرێن، لێپرسینه‌وه‌مان زۆرتر بێت، به‌رپرسایه‌تی‌ بۆ هه‌موان بێت. قابیلی‌ لێپرسینه‌وه‌ كردنی‌ هه‌موو كه‌س له‌ سكرتێری‌ گشتی‌ كۆمه‌ڵه‌وه‌  تا هه‌موو ئه‌ندام و پێشمه‌رگه‌یه‌ك ده‌بێ‌ ببێته‌ یاسا و نۆرم. نوێكردنه‌وه‌ و سه‌رده‌میانه‌تركردنی‌ یاسا و رێسای‌ كاركردی‌ حیزبیمان و نزیكتر كردنه‌وه‌ی‌ شێوازی‌ حیزبیمان له‌ حیزبه‌ پێشكه‌وتووه‌كان و به‌ تایبه‌ت سۆسیال دێمۆكراته‌كان بگرینه‌ پێش. ده‌بێ‌ ته‌بایی‌ و یه‌كریزی‌ و یه‌كده‌نگی‌ و هاوپشتی‌ له‌ ناو كۆمه‌ڵه‌دا زیاتر بكه‌ین. ئه‌وانه‌ ئه‌و هه‌وێنه‌ن كه‌ ئه‌گه‌ر هه‌بێ‌ ده‌توانێ‌ هه‌موو زه‌رفی‌ گه‌وره‌ی‌ كۆمه‌ڵه‌ له‌ گه‌ڵ خۆیدا بمه‌یه‌نێت و له‌ نه‌بوونی‌ ئه‌مه‌شدا هیچ كام له‌و به‌رنامانه‌ به‌ باشی‌ به‌رێوه‌ ناچن. ده‌بێ‌ كوێر كردنه‌وه‌ی‌ ئه‌گه‌ری‌ هه‌ر ته‌كان و شه‌كانێكی‌ نه‌خوازراو له‌ كۆمه‌ڵه‌دا به‌ ئه‌ركێكی‌ سه‌ره‌كی‌ خۆمان بزانین و پته‌وی‌ و یه‌كریزییه‌كی‌ له‌ شكان نه‌هاتوو بكه‌ین به‌ دروشمی‌ خۆمان و سه‌ر له‌وحه‌ی‌ كاره‌كانمان.

خۆ ته‌یار كردن و خۆ به‌هێز كردن بۆ داهاتوو، چ ئه‌گه‌ر به‌ره‌و كرانه‌وه‌ و سه‌رهه‌ڵدانی‌ بزووتنه‌وه‌ جه‌ماوه‌رییه‌كان، به‌ره‌و كزبوون و سه‌ره‌نجام رووخانی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌  بچین،  چ ئه‌گه‌ر بۆ ماوه‌یه‌كی‌ تر  دیكتاتۆری‌ زاڵ بێت و داخرانی‌ سیاسی‌ وه‌ك خۆی‌ بمێنێته‌وه‌، ئه‌ركێكی‌ سه‌ره‌كی‌ ئێمه‌یه‌.

من له‌وه‌ زیاتر كاتتان ناگرم به‌لاَم وته‌كانم به‌ ناردنی‌ سڵاو بۆ گیانی‌ هه‌موو پێشمه‌رگه‌ و تێكۆشه‌ره‌كانی‌ كۆمه‌ڵه‌ كه‌ له‌ ده‌ورانی‌ خه‌باتی‌ نهێنی‌ و پێشمه‌رگایه‌تیدا گیانیان له‌ ده‌ست داوه‌ ده‌ڕازێنمه‌وه‌. ئێمه‌ له‌م كۆنگره‌یه‌دا ده‌بێ‌ جاریكی‌ تر به‌ڵێن تازه‌ بكه‌ینه‌وه‌ له‌ سه‌ر ڕێبازی‌ ئه‌و شه‌هیدانه‌ ده‌رۆین. هه‌موو خه‌ڵكی‌ كوردستان و دۆستان و دڵسۆزانی‌ كۆمه‌ڵه‌ دڵخۆش كه‌ین به‌وه‌ی‌ له‌ ده‌وری‌ به‌رنامه‌ی‌ كۆمه‌ڵه‌ گه‌رم و گورتر رێبازی‌ ئه‌و ئازیزانه‌ درێژه‌ ده‌ده‌ین. 

سه‌ری‌ رێز داده‌نه‌وێنم بۆ خانه‌واده‌ی‌ هه‌موو شه‌هیدانی‌ كۆمه‌ڵه‌، ئاواته‌خوازی‌ ئه‌و رۆژه‌م كه‌ دانه‌ دانه‌مان و خۆشم وه‌كو پێشمه‌رگه‌یه‌كی‌ دێرینی‌ كۆمه‌ڵه‌، به‌ ماڵی‌ یه‌كه‌یه‌كه‌ی‌ ئه‌و شه‌هیدانه‌دا بگه‌ڕێم، ده‌ستی‌ بنه‌ماڵه‌كانیان ماچ كه‌م و سه‌ری‌ رێز له‌ به‌رده‌م ده‌رگای‌ ماڵه‌كانیان دابنه‌وێنم.

سڵاو ده‌نێرم بۆ زیندانیانی‌ سیاسی‌ و بنه‌ماڵه‌كانیان، ئه‌وانه‌ی‌ كه‌ قه‌لاَی‌ خۆراگری‌ بوون به‌رامبه‌ر به‌ دیكتاتۆری‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ و مایه‌ی‌ رووسووری‌ كۆمه‌ڵه‌ بوون. 

سڵاو ده‌نێرم بۆ هه‌موو پێشمه‌رگه‌ دێرینه‌كانی‌ كۆمه‌ڵه‌ له‌ ناوخۆی‌ ولاَت و له‌ ده‌روه‌ی‌ ولاَت و له‌ هه‌ر شوێنێك هه‌ن. به‌ تایبه‌ت  ئه‌وانه‌ی‌ ئێستا له‌ بارودۆخی‌ دیكتاتۆری‌ كۆماری‌ ئیسلامیدا له‌ ناو خاكی‌ ولاَت ژیان به‌ سه‌ر ده‌به‌ن. هیوای‌ دوا رۆژی‌ ئێمه‌ به‌وانه‌یه‌. سه‌ربه‌رزین به‌وه‌ی‌ ئاوا خۆیان پاك و خاوێن و شه‌رافه‌تمه‌ند راگرتووه‌. سپاس بۆ ئه‌وان كه‌ ئه‌و یه‌كریزی‌ و هاوپشتییه‌ له‌ بن نه‌هاتووه‌ی‌ كه‌ له‌ كۆمه‌ڵه‌دا فێری‌ بوون هه‌ر وه‌ك خۆی‌ ماوه‌ و تێك نه‌شكاوه‌. كوردستان چاوی‌ له‌وانیشه‌. 

هاوڕێیانم، دنیا به‌ رۆژانی‌ تاریكی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ كۆتایی‌ پێنایه‌ت. ده‌وری‌ ئێمه‌ دێته‌وه‌ رۆژانی‌ سه‌رو دڵخۆشی‌ گه‌لی‌ كورد و هه‌موو نه‌ته‌وه‌ بنده‌سته‌كانی‌ ئێران، رۆژانی‌ به‌زم و شایی‌ چینه‌ چه‌وساوه‌كان دێته‌وه‌ ئارا له‌ ئێران. بۆ ئه‌و  رۆژه‌ هه‌موو ئه‌و بنه‌ماڵانه‌، ئه‌و تێكۆشه‌رانه‌، ده‌ور و نه‌قش و كاریگه‌ری‌ گه‌وره‌یان ده‌بێت. سڵاو ده‌نێرم بۆ هه‌موویان و داوایان لێده‌كه‌م نه‌ك ته‌نها ده‌وری‌ كۆمه‌ڵه‌ و رێبازه‌كه‌ی‌ چۆڵ نه‌كه‌ن به‌ڵكوو له‌ هه‌میشه‌ زیاتر له‌ ده‌وری‌ كۆبنه‌وه‌، له‌ هه‌میشه‌ پته‌وتر و بوێرانه‌تر دیفاع له‌ كۆمه‌ڵه‌ بكه‌ن و بیسه‌لمێنن كه‌ بیر و باوه‌ری‌ كۆمه‌ڵه‌، یه‌كریزی‌ و هاوپشتی‌  و پته‌وی‌ كۆمه‌ڵه‌ زۆر زۆر له‌ ڕه‌شترین دیكتاتۆریه‌تی‌ سه‌ده‌ی‌ بیسته‌میش به‌هێزتره‌. 

هیوا ده‌خوازم كه‌ ئه‌م كۆنگره‌یه‌ كۆنگره‌ی‌ سه‌ر و دڵخۆشی‌ و سه‌ركه‌توویی‌ بێ‌ بۆ هه‌مووان. په‌یامی‌ ئه‌م كۆنگره‌یه‌ش بۆ كوردستان، په‌یامی‌ هه‌ستانه‌وه‌یه‌كی‌ نوێ‌ و گه‌شانه‌وه‌یه‌كی‌ نوێیه‌ به‌پانتایی‌ هه‌موو كوردستان له‌ ڕووباری‌ ئاراسه‌وه‌ تا لوڕستان.

هه‌ر شاد و سه‌ركه‌وتوو بن.

PM:04:57:30/09/2013




ئه‌م بابه‌ته 1195 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


زۆرترین خوێنراو‌