ناوەندی هاوكاریی حیزبەكانی كوردستانی ئێران و ئەركەكانی

وتووێژی ئاسۆی ڕۆژهەڵات لەگەڵ ساڵح شەریفی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی كۆمەڵە

پرسیار: پێكهێنانی ناوەندی هاوكاریی حیزبەكانی كوردستانی ڕۆژهەڵات زادەی چ زەمینەیەكی مێژوویی و سیاسییه؟
وڵام: ئالوگۆرەكانی ناوچەكه و هەروەها ڕە‌وتی ڕووداوەكانی ئێران له چەند ساڵی ڕابردوودا ئەو ڕاستیەمان بۆ دەسەڵمێنن كه كۆماری ئیسلامی  هەم له ناوخۆ و هەم له دەر‌وەوی سنوورەكانی ئێران ڕووبەڕووی قۆناغێكی نوێ له دەسەڵاتداری و حەیاتی سیاسی بووتەوه كه دەتوانم بڵێم له ماوەی دەسەلاتی چواردەیە حوكمرانیی كۆماری ئیسلامیدا كەم وێنه بووه. ڕە‌وتی ئەم ڕووداوانه له بەفرانباری ساڵی ڕابردوەوه خێراتر بووتەوه و تا دێت شەپۆلی ناڕەزایەتیەكان له دژی هەر دووباڵی نێودەسەڵاتی كۆماری ئیسلامیی ئێران بەهێزتر و بەرفراوانتر دەبێتەوە. قەیرانی ئابووری ژیان و گوزەرانی ڕۆژانەی خەڵكی خستووته مەترسیی جیددیەوە، گرانی و هەڵاوسان بەردەوام له هەڵكشاندایە، بێكاری و هەژاری  ژیانی به میلیونها خەڵكی هەژار و كەم داهات تاڵكردووه و تا دێت زیاتر پەره دەستێنێت، ڕكود و كەسادیی بازاڕ كەرتی پیشەسازی و بەرهەمهێنان و هەروەها هەنارده كردنی تووشی ئیفلیجی و ڕاوەستان كردوتەوه .له ئاستی ناوچەیی ونێودەوڵەتیدا كۆماری ئیسلامی به پشتیوانی تاقم و گرووپه تیرۆریستەكان دەناسرێت و متمانه و ئێعتباری سیاسی و ئابووریی چووته ژێر پرسیار و ڕۆژ بەڕۆژ زیاتر له كۆمەڵگای نێودەوڵەتیدا تەرێك دەكەوێتەوه و هتد. ئەمانه و دەیان قەیرانی سیاسی و كۆمەڵایەتیی دیكەی لەم چەشنه بوونەته مۆتەكەی كۆماری ئیسلامی و چاكسازی و چارەسەریان ئەگەر نامومكن نەبێت، لانیكەم زۆر دژوار و ئەستەم. هەموو قەیرانه ئابووری و كۆمەڵایەتیەكان له ناوخۆ و دەرەوەی ئێراندا ئەو ڕاستیەمان پێ‌دەڵێت كه  كۆمەڵگای ئێران خەریكه به قۆناغێكی گرنگ و مێژوویدا تێپەڕ دەبێت و كۆماری ئیسلامی به هەر دوو باڵەكەیەوه وەك ڕژیمێكی ناكارامه و سەركوتگەر له نێو بیروڕایی گشتیدا  بێزراوە و  پێگەی جەماوەریی له دەستداوه و ڕووبەڕووی تەنگەژە و هەڕە‌شەی جیددی بووتەوه. قێن و تووڕەیی پەنگخواردووی دەیان ساڵەی خەڵك له دەسەڵاتداران و هەروەها هەژاری و بێ دەرەتانیی باری گوزەرانی زۆرێنەی دانیشتوانی ئێران، شەقڵی بێدەنگیەكانی شكاندووه و زەمینه وبەستێنی لەباری بۆدربرینی ئێعتیراز و ناڕە‌زایەتی كرێكاران، ناوەنده پیشەیەكان، بازاریان و خۆێندكاران و مامۆستایان و ژنان خوڵقاندوه، شەقام و مەیدانی شاره گەورەكان شاهیدی ئاكسیون و خۆپیشاندانی بەرفراوانی خەڵكی ناڕازین و دوور نییه له داهاتوودا تەقێنەوه و ئاخێزێكی سیاسی و سەرتاسەری لێ بكەوێتەوه و گشتێتیی ڕژیمی سەركوتگەر و سەرەرۆیی كۆمارێ ئیسلامیی ئێران بكاته ئامانج. 
پرسیار: ئایا ناوەندی هاوكاری هەموو ئامانجی حیزبەكانی كوردستانی ئێرانه یان هەوڵێكه بۆ بەرفراوانتركردنەوەی ئەم پێوەندی و هاوكارییانه بۆ فورمێكی بەربڵاوتر، بۆ نموونه له باری سیاسیەوه بەرەی كوردستانی، له باری میدیاییەوه میدیایەكی هاوبەش له باری سەربازی، ئەمنییەتی و دیپلۆماتیك...؟ 
وڵام: سەركیترین ئەركی ناوەندی هاوكاری پێكهێنانی هاوئاهەنگی و هاودەنگی هەرچی زیاتری حێزب و لایەنه  سیاسیەكانی ڕۆژهەڵاته له چوارچێوەی زەرف و مكانیزمێكی گشتگیری سیاسیدا. جێگەی ئاماژە‌یه ناوەندی هاوكاری ئاڵترناتیڤی بەرەی كوردستانی نییه بەڵام تا پێكهێنانی وەها بەرەیەك به نوێنەرایەتی پێنج لایەنی ئەندام له ناوەندەكە، به كردەوه له بەرانبەر پرسە سیاسی و كۆمەڵایەتیەكانی پێوەندیدار به بزووتنەوەی گەڵی كورد چ ناوخۆ چ له دەروەی كوردستانی ئێران، بەرپرس و ساحێب بڕیاره .ئەزموونی ڕابردوو ئەو ڕاستییەی سەڵماندوه هەركات حیزب و لایەنه سیاسیەكانی كوردستان هاوكاری و یەكگرتوویان له خۆ نیشان دابێت خەباتی جەماوەری زیاتر پەرەی سەندوه و تێكۆشەرانی سیاسی زۆرتر هاتوونەته مەیدان و ئەركی زیاتریان له ئەستۆ گرتووه و هەست و هێواكان بوژاونەتەوە بەڵام به داخەوه تا ئێستا له بەر زۆر هۆكاری سیاسی و تەشكیلاتی حیزب و لایەنه سیاسیەكانی كوردستانی ئێران  به ڕادەی پێویست  نەیانتوانیوه هێز و و پوتەنانسیەلی شۆڕشگێڕانەی بزووتنەوەی كورد له كوردستانی ئێران له پرژوبڵاوی ڕزگار بكەن و له پێكهاتەیەكی گشتگیر و یەكگرتوودا ڕێكی بخات  .
كۆمەڵگای كوردستانی ئێران كۆمەڵگایەكی پلۆڕاڵ و فرەچەشنه و هیچكام له  حیزب و لایەنه سیاسیەكانی كوردستانی ئێران ناتوانن به تەنیا نۆێنەرا‌یەتیی هەموو چێن و تۆێژ و بێر و بۆچوونی  كۆمەڵگای كوردستان بكات یاخود به تەنیا بەدیهێنەری ئامانج و ئاواتەكانی بزوتنەوەی نەتەوەیی له كوردستانی ئێران بێت؛ مەرجی سەكەوتن له هەموو بزووتنەوەیەكی دێمۆكراتیك و نەتەوەیدا پێكهێنانی مكانیزمێكی سیاسیی یەكگرتووە. له وەها پێكهاته و مكانێزمێكدا هاوكاری و هاوپەیمانی هێزه بەشدارەكان زەروری و حاشاهەڵنەگرە، دامەزراندن و دەستبەكاربوونی ناوەندی هاوكاری وڵامێكه بەم زەرورەتە. چارەنووسی بزووتنەوەی كورد به تەنها له جوغرافیایی نە‌تەویی كوردا دیاری ناكرێت بەڵكوو پێوەندی به زۆر فاكتەری دیكەی ناوخۆیی و ناوچەیی و نێودەوڵەتیەوه  هەیە و هەر كام لەو فاكتەرانه دەتوانێت مەوقعییەت و دەرفەتی تازه بۆ بزووتنەوەی كورد له كوردستانی ئێران بڕە‌خسێنێت. به پشتبەستن به ئەزموون و تاقیكردنەوەی چەند دەیەی ڕابردووی خەباتی گەڵی كورد و هەروەها رسالەتی هیز و لایەنه سیاسەكان، ئەگەر ڕێك‌نەخرێت مەرج نییه ئاڵوگۆڕەكان له بەرژە‌وەندیی خەڵكی ئازادیخوازدا بێت بۆیه بێ‌گردوكۆ كردنەوەی هەموو هێز و وتوانا‌كان و دەستنیشانكردن  و داڕشتنی نەخشه ڕێگه بۆ جۆشدان و لەیەك هەڵپێكانی خەباتی چین و توێژە جیاوازەكانی  كۆمەڵگای كوردستانی ئێران و هەروەها كۆدەنگی  و هاوپەیمانیی حیزب و لایەنه سیاسیەكانی  بزووتنەوەی كورد ناتوانێت له ئاڵوگۆڕە‌كان كەڵكی پێویست وەربگرێت .لەم قوناغەدا كه كۆمارێ ئیسلامی له نێو دەریایەك قەیران و ناڕەزایەتی جەماوەریدا پەلەقاژێیەتی و نفرەت و بێزاریی بەرێنی خەڵك  لەم  دەسەڵاته گەیشتووته لووتكه، له هەمانكاتدا بەستێنێكی نوێی ناوچەیی و جیهانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوه  و پاڵپێوەنانی دیكتاتۆریەتی كۆماری ئیسلامی  دۆخ و دەرفەتی تازەی خوڵقاندوە، دامەزراندنی ناوەندی هاوكاریی حیزبەكانی كوردستانی ئێران تا پێكهێنانی بەرەیەكی كوردستانی ڕۆڵ و دەوری خەباتكارانه بگێرێت و هەوێنی هاوپەیمانی و هاوكاری بەر فراوانتری حیزب و لایەنه سیاسیەكان  بێت  بۆ  خەباتێكی گشتگیرتر له ناوخۆی كوردستانی ئێران.
پرسیار: هەموو ناوند یان ئۆرگانێك سەرەتا پێویستی به یاسا و بنەمایەكی حقووقییه و دەبێت خاوەن ئەساسنامە، پێڕە‌وی ناوخۆ و پرۆگرامی دیاریكراو بێت چونكوو بەو بنەما یاسایی و حقووقییەدا دەردەكەوێت كه ئامانجه ستراتیژیەكانی ئەم ناوەنده چییە، ناوەندی هاوكاری خاوەن ئەم پێڕەو و پرۆگرامەیە؟ 
وڵام: بەڵێ، ناوەندی هاوكاری به دوای دامەزراندن و دەست بەكاربوونی له چەندین دانیشتن و كۆبوونەی خوێدا لەسەر زۆر بابەتی پێوەندیداربه كار و چالاكیی هاوبەشی حیزب و لایەنەكان گفتوگۆكراوه، پێڕە‌و پرۆگرام و ئاییننامەی ناوخۆیی ناوەند یەكێك لەو باسانەیه كه هەموو ئەندامان گەڵالەی خۆیانیان پێشنیار و پێشكەش كردووه، كۆبەندی گەڵاڵه و پێشنیارەكان لە دوو بەڵگەنامەی جێاوازدا (هێڵەگشتیەكان وپێڕە‌وی ناوخۆ) ئاماده كراون و لەو دوو بەڵگەنامەیه  ئامانج و پرۆگرامی سیاسی  و هەروەها یاسا و ڕێسا حقووقیەكانی ناوەند به ڕوونی  دەستنیشانكراون.
پرسیار: ئەو كارانەی كه تا ئێستا ئەم ناوەندەكردوویەتی چین و چۆنی هەڵدەسەنگێنن؟ 
وڵام: ناوەند دوای دامەزراندی وەك پێكهاتەیەكی یەكگرتوو نۆێنەرایەتیی هەر پێنچ لایەنی ئەندامی كردووه و زمانحاڵی ئەوان بووه له وڵامدانەوه و‌ هەڵوێست وەرگرتندا، ساڵی ڕابردوو له ‌هەموو بۆنه نەتەوەیی و جێهانیەكان هەروەها  ڕووداو و پرسه سیاسی و كۆمەڵایەتیەكاندا  به شێوازی جۆربهجۆر ئەركی به ئەنجام گەیاندوه هەر له مەحكوومكردنی سزای ئێعدامی ڕامین حسێن‌پەناهی_ یەوه بگره تا دیفاع و پشتیوانی له دەروێشه گونابادیەكان، پشتیوانی له مانگرتنی شارەكانی بانە و جوانڕۆ و پیرانشارەوه تا  دەركردنی بەیاننامه یاخود پەیام و ڕاگەیاندن به بۆنەی ڕۆژی زمانی دایكی، ڕۆژی جێهانیی ژنان و نەورۆز و ساڵی تازه  و هەروەها گرتنی چەندین پریس كونفرانس  و گرتنی سیمینار له سەر كردەوه ترۆریستیەكانی كۆماری ئیسلامی و... دەوری  چاڵاك و ئاكتیڤی گێراوه.  
پرسیار: ئایا بەستێنی چالاكییەكانی ناوەندی هاوكاری مەحدووده به ڕووداو گۆڕانكارییەكانی ناوخۆی كوردستان یان له ئاستی سەراسەریشدا هەر ئەو چالاكیانه درێژە‌ دەدات بەپێی توانای خۆی؟ 
وڵام: هەلومەرجی تازه و ڕە‌وتی گۆڕانكارییەكان وادەخوازێت كه بزووتنەوەی كورد له كوردستانی ئێران له هەر كات زیاتر به خەباتی مەدەنی، میدیایی، دیپلۆماتێك و سیاسی و كۆمەڵایەتی  هەم له ناوخۆ و هەم له ئاستی  نێودەوڵەتیدا گرنگی بدات. ئاستی پێوەندییەكانی كورد لەگەڵ دەوڵەتانی ناوچەكه و جیهان بەهێز بكات، زیاتر سەرنج و رای كۆمەڵگای نێودەوڵەتی بۆ دیفاع و پشتیوانی له بزووتنەوەی كورد ڕابكێشێت و به دانانی هەیئەتی هاوبەشی دیپلۆماتیك سەردانی پارلمانی وڵاتان بكات و خواست و داواكاریەكانی بزووتنەوەی گەڵی كورد له كوردستانی ئێران بگەێنیته گوێی شوێن و ناوەنده بڕیاردەرەكانی جیهان. بەم چالاكیانەیه بزووتنەوەی كورد دەتوانێت ڕۆڵی بزووتنەوەیەكی پێشكەوتنخوازانە و سەركەوتووانه له داهاتوودا بگێڕێت. وەكیتر، حیزب و لایەنه سیاسیەكانی  كورد له كوردستانی ئێران له كاری هاوبەشدا بێ ئەزموون نین ئەگەرچی ئەو هاوكارییانه بەردەوام  و جێگێر نەبوون  بەڵام بێ بەرهەم و بێ دەستكەوتیش  نەبووه. پێكهێنانی هەیئەتی نوێنەرایەتی گەڵی كورد بۆ وتووێژ لەگەڵ دەوڵەتی كاتی له ساڵی 1358ی هەتاویی، بایكوتی ڕێفراندۆمی"ێ‌ری یا نە"  لەلایەن خەڵك و حیزبه سیاسیەكانی كوردستانی ئێران، وڵامدانەوه و بەرنگاریی چەكدارانه له بەرانبەر هێرشەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ سەر كوردستان، هاوكاریی نێوان كومیته ئەمنییەتیەكانی له هەرێمی كوردستان نموونەگەڵێك له كاری هاوبەشی نێوان حیزبەكانی كوردستانی ئێرانن. بێگومان هەموو بزووتنەوه كۆمەڵایەتیەتیەكان پێویستی بە بەستێن و زەمێنەی تایبەت و لهباری خۆی هەیه بەڵام ئەمه  تەنها  فاكتەر بۆ پێشوەچوون و سەركەوتن نییه. لێرەدا زەرورەتی هاوكاری له نێوان حیزبه سیاسیەكان له بزووتنەوەیەكی حەقخوازانه و دێمۆكراتیكدا دەبێته زەرورەتێكی مێژوویی، بزووتنەوەی كورد له كوردستانی ئێران لەم قاعیده بەردەر نییه و حیزب و لایەنه سیاسیەكانی بەشدار لەم بزووتنە‌وەدا زوو یا درەنگ پێویسته بەم زەرورەته مێژووییه وڵام بداتەوه.

PM:03:09:05/07/2018




ئه‌م بابه‌ته 477 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌