ژنان بۆ پێشەوە

ن:لالە حوسێن پور
و:لێمۆ بایەزیدزادە

ئێستا ئیتر تەنیا رۆژی هەشتی مارس رۆژی ژنان نییە،هەموو رۆژەكان بوون بە رۆژی ژنان.نەتەنیا لە بەشێك لە وڵاتانی جیهان بەڵكوو لە ئێرانیش  باس و خواستەكانی ژنان یەكێك لە تەوەرە سەرەكی و گرینگەكانی هەر دروشم و بزووتنەوەیێكە.ساڵی 2017 دەبێت وەكوو ساڵی یاخی بوونی ژنان دژی ئازاری رەگەزی بێتە ئەژمار. چالاكییە بەربڵاوەكان و نارەزایەتی بەرچاوی ژنان، لە ئاست سیاسەتی دژە ژنی سرۆك كۆماری ئامریكا (ترامپ)،بە پێوانە نێونەتەوەییەكان بێ وێنە بووە،بەشێك لە ژنانی ئێرانی بە لابردنی لێچكەكانیان توانیان داوای مافی ئازادی پۆشش بكەن بە دروشمێكی پر ئاوازە كە بە جۆرێك لە هەموو جیهان دەنگ بدانەوە. هەر چەند  تا ئەو كاتەی كە شەر لە بەشێك لەم جیهانە بوونی هەیە، زیاتر لە هەموو شتێك ژنان دەكات بە قوربانی خۆی.
ئازاری رەگەزی لە ئیدارەكان، شەقامەكان و ماڵەوە لە ئاستێكی بەرز دایە و ئەو نارەزایەتیانەی كە دەبیندرێن و بڵاو دەبنەوە تەنیا دووندێكی بچووكە لەم كێوە سەهۆڵینە گەورەیە بە ئێمە پێشان دەدات.
ئاماری توندوتیژی ژنان نە تەنیا لە ئێران،بەڵكوو لە هەموو جیهان و وێرای ئەوی كە بەشێكی زۆریش لەم توندوتیژییە بە شاراوەیی دەمێنێتەوە،هێشتا رێژەیەكی بەرچاوی بۆ خۆی تەرخان كردووە.باسی جیاوازی حەقدەستی ژنان و وپیاوان لە ئاست كاری یەكسان ، هێشتا لە پێشكەوتووترین وڵاتەكانیش چارەسەر نەكراوە.
جیاوازی رەگەزی لە وڵاتانێكی وەكوو ئێران،بە شێوەی یاسایی بەرێوە دەچێت و پشتیوانیشی لێ دەكرێت و ئازار و توندوتیژی رەگەرزی بە دژی ژنان كۆتایی نایە.
*مافی ئازادی پۆشش لە ئێران 
ئەم دروشمە كە بە شێوەی نمادین و چەندین ژن بە لابردنی لێچكەی سەری خۆیان خۆی دەرخست،بەڵام نەبوو بە دروشمێكی بەربڵاو لە بزووتنەوەی مانگی بەفرانباری ساڵی 96 كە لە بنەرەتدا لە سەر نەبوونی نان وبرسیەتی بوو و هەموو دەسەڵاتی هێنایە ژێر پرسیار،بەڵام وێرای ئەوەش بۆ جاری چەندەم باسێكی زۆر قایمی لە نێوان رۆشنبیرانی كۆمەڵگادا هێنا ئاراوە كە ئێستاش نایانهەوەێت گوێ بیسی ئەم باسە بن.هۆكاری جۆراجۆ  لە ناو ئۆپۆزیسۆنی رژیمی ئێراندا هەیە بۆ خۆلادان و بێ بایخ زانینی ئەم دروشمە،سەرەكیترین هۆكار ئەمەیە كە بەردەوامیش دووپات دەبێتەوە،ئەم داواكارییە نەبووە بە خواستی سەرەكی. دەبێ چاو لێبكەین كام خواست لە پلەی یەكەم دایە؟چ كەسێك ئەم پلەیە وكوو خواستی سەرەكی دیاری دەكا؟ كێ دەڵێت بۆ گەیشتن بە خواستەكانمان سەرەتا دەبێ بۆ خواستێكی تایبەتی دیكە دەبێ خەبات بكەین و خواستەكانی دیكە وەلا بنێن؟ئایا لە بنەرەتدا دەتوانین هەموومان بە یەك خواستی سەرەكی لە یەك ریزی تایبەتدا بە خواستەكانمان بگەین؟ئایا بە حەشیمەتێكی هەشتا میلۆنی و بە بوونی چین و توێژە جیاوازەكان لە كۆمەڵگادا، لە راستیدا ئیمكانی خەبات بۆ یەك خواستی سەرەكی بوونی هەیە یان پێك دێت؟ چ كەسێك مافی ئەوەی هەیە خواستی سەرەكی چین و توێژێكی كۆمەڵگا بە سەر خواستی چینێكی تردا بە ڕەواتر و سەرەكیتر بزانێ؟ئایا رێژەی زۆربوونی كەسانێك كە خواستێكی تایبەتیان هەیە،دیاری دەكات كە ئەم خواستە لە سەرووی هەموو خواستەكانی ترە؟یان ئیمكانی  توێژینەوە لە سەر خواستێك لە وەها دۆخێكدا، ئەو خواستە دەكاتە خواستی سەرەكی؟
ئەم جۆرە پرسیارانە دەتوانین درێژە پێ بدەین و وڵامدانەوە بە ئەم پرسیارانە دەریدەخات كە  ناتواندرێ بە سووك وئاسانی خواستی بەشێك لە كۆمەڵگا بە بیانووی ئەوەی كە ئەم خواستە سەرەكی نییە لە ریزی داواكارییەكانی خەڵك لە بەر چاوی نەگرێ و پاكی بكەیتەوە.
ئایا باس لە سەر ئەوەی كە خەبات دژی حیجابی زۆرەملێ لە خۆاستە سەرەكییەكان نییە،رێك لە بەر ئەوە نییە كە جارێكی دیكە ئەم داواكارییە بكەوێتە ژێر  فایل و پەروەندە كۆنەكان و خاك و تۆزی لە سەر بكەوێ؟
بۆچی؟ چوونكە دەسەڵاتی زاڵ بە سەر ئێراندا ئەم درووشمە بە لایەوە هەستیارە؟
لە بەر چی؟چوونكە ئیتر ناتواندرێ لە گەڵ فێمێنیستە ئیسلامێكان و بەشێك لە رووحانیەت و هەروەها لە گەڵ بەشێك لە رێفۆرمخوازانی دەوڵەتی بگاتە رێكەوتن و هاوئاهەنگی؟
بۆچی؟چوونكە ناتەبایی لە نێوان موحەجەبەكان و بێ حیجابەكان روو لە زیاد بوون دەكا.ئایا تاكوو ئێستا ئەو ناتەباییە بوونی نییە؟ئەم لێچكەی كە بە ناچاری خراوەتە سەر ژنان،لە رۆژی ئەوەلەوە ئەم ناتەباییەی لە نێوان ئەم دوو بەشە لە ژناندا پێكهێناوە كە پێشووتر بوونی نەبوو.ئەگەر مافی ئازادی پۆشش بە فەرمی بناسرێ مەحەجەبە و بێ حیجابەكان یەكتر قەبول دەكەن و ئیتر پێویست بە گێروگرفەتكانی سەر شەقام بۆ ژنان و ئەسید پرژاندن،دەسبەسەركردن، بەندیخانە و سزادان ناكا.
بۆچی؟چوونكە بەشێك وا هەست دەكەن،داواكای ئازادی پۆشش،هێنانە خواری ئاستی داخوازییەكانی ژنانە و بەردەوام تێدەكۆشن ئەم خەبات و تێكۆشانە لە پەیوەنەد لە گەڵ زۆرێك لە خواستەكانی دیكە كە بە بیری ئەوان گرینگترە، پێشان بدەن. كە گۆیا خواستی نەمانی حیجابی زۆرە ملێ تەنیا خواستێكی دڵخوازانە و سەلیقەییە و پێوەندی بە ئازادی و وەدەستخستنی مافی ژنان نییە. لە حالێكدا مافی ئازادی پۆشش یەكێك لە سەرەكیترین  و بنەرەتی ترین مافی ئینسانە لە كۆمەڵگادا.
دەوترێت بە نەمانی حجابی "سەلیقەیی"،زۆرێك لەو جیاوازییانەی  كە بە یاسا دژی ژنان بوونیان هەیە،وەكوو دەسەڵاتی مێرد بە سەر ژن ومناڵدا و... بەردەوام لە سەر جێگەی خۆی دەمێنێتەوە و ناتواندرێ و نابێت تەنیا بۆ نەمانی حیجاب خەبات بكردرێ. مەگەر قەرار نییە كە ژنان بۆ هەموو مافەكانییان خەبات بكەن و لە كاتی وەدەست خستنی یەكێك لە مافەكان ئەوی تر نەكن بە قوربانی مافێكی دیكەیان ؟مەگەر قەرار نییە بە خەباتێكی بەردەوام و نەپساوە لە رێگەی وەدەستخستنی دانە بەدانەی مافەكانیان بەرەو پێش بچن؟ ئایا مەگەر قرار نییە لەو خواستانەی كە وەدەستینان هێناوە بە تەواوی هێزەوە بەرگری لێ بكەن، بە پێچەوانەی ئەوە هەر مافێك و خواستێكی كە وەدەستی دەخەن دەتوانن بە ئاسانی لە دەستی بدەن. دەوترێ، دروشمی ئازادی پۆشش، تەنیا بۆ لابردن و نەمانی حیجاب نییە، بەڵكوو خەباتێكە گشتی بۆ تێكشكاندنی لەمەپەری كۆنەپەرەستی و ئیرتجاعی.
ئەوانەی ئاوا دەلێن،لە راستیدا نایانهەوەێ ئەم دروشمە بە جیدی وەربگرن و وزەو بۆدانانی تەنیا دەبەستنەوە بە خەباتێكی گشتیتر. بۆ ئەوان گرینگ نییە كە توێژێكی گەورەی ژنان،39ساڵ بە سەركۆنەكردن ژیانی بردۆتە سەرەوە و لە سەرەتاییترین مافی ئینسانی خۆی بێ بەش بووە و لە تەواوی ئەم 39 ساڵەدا بە بەردەوامی و ماندوویی نەناسانە،لە سەرخۆ و ڕاوەستاو،ئەم یاسا كۆنەپەرەستانەی كە زۆر جار لە تاقیكردنەوە ئیسلامێكانیشدا وەكوو بەڵگە بوونیان نییە، هەنگاو بە هەنگاو تا بە ئەمرۆ، بۆ دوا پالیدەنێن و لەم رێگەیەشدا تووشی خەساری قەرەبوو نەكراوەش بوون.
دەوترێ ئامانج تەنیا هەڵگرتنی لێچكی سەریان نییە،بەڵكوو نارەزایەتی دەربرینە بەو یاسا جیاوازی ئامێزانەی لە ئاست ژناندا هەیە. وەرن و بە ڕاشكاوی بیلێن،خەبات بۆ لابردنی لێچكەكانتان لێ قەبول ناكەن و ئەوە كاتێك بە بەرحەق دەزانن كە بۆ لەناوچوونی جیاوازی بێت.هەرچەند لابردنی برە پارچەیەك لە سەر سەرمان زۆر جاڵ گرێدراوە بە حەقیقەتی رژیمێك و خەبات بۆ ئەو خواستە بۆ درێژەی دەسەڵاتدرای كۆنەپەرستی بە تەواوی لە ناتەبایی و ناكۆكی دایە. 
هەر ئێستا لابردنی لێچكە لە سەر و چوونەسەرەوەی ئاستی خەبات لە شیوازی بەد حیجابی بۆ بێ حیجابی، بۆتە كردەوەیەكی دەژە ئەمنیەتی و ئەو كچانەی ئەم كارە دەكەن، بە كەسانی فاسد دێنە ئەژمار و سزای زۆر قورس چاوەروانیانە.ئێتر هیچ بایخێكی نییە كە كەسانێك ئەوە بە خواستی سەرەكی بزانن یان نا، خەباتێكی ئارام و جوان و بیرلێكراوەیە،ئەوەی كە دەست و پێوەندەكانی رژیم بتوانن بە سەركوت،ئەم ئاگرە بلێسەدارە بكوژێنەوە،ئەوە باسی ئێمە نییە، شایەد بتوانن.بەڵام هەر جووڵانەوەیەك كاریگەری قوڵی خۆی لەسەر توێژەكانی كۆمەڵگا بەجێدێلێ و سەركوت تەنیا ئەم كاریگەرییە قوڵتردەكات و ناهێلێت لە بیری خەڵك بچێتەوە. لەڕاستیدا بۆ دەبێ داواكاری توێژە جیاوازەكانی خەڵك پلەبەندی بكەن و نرخی بۆ دابنێن، و بە ناگرینگ بوون و ناپێویست زانینی بەشێك لە خواستەكان، بەشێكی دیكە گرینگ لە قەلەم بدەین و بە بیانووی سەرەكی نەبوونی خواستەكە، لە داواكارییەكەی بوگزەرێن؟ خواستە سەرەكییەكان خودی خەڵك دیاری دەكەن،نەك چەند كەس كە لەژوورەكانی خۆیان بە خوێندنەوی كتێبەكان بە ئاكامێكی وەكوو یەك دەگەن و خواستێك وەكوو خواستی سەرەكی دێنە ئاراوە كە لە ئاكامدا بەرهەمەكەی تەنیا لە ناو ژوورەكی خۆیاندا دەبیندرێ.
تەنیا لە كاتێكدا بزووتنەوەیەكی ڕاستەقینە و جەماوەری پێك دێت كە هەر بەشێك لە كۆمەڵگا و هەر چین و توێژێك بە داواكاری و خواستەكانی خۆی بێتە مەیدان و هەلیان بۆ برەخسێ بۆ باسكردن هێنانەگۆری خواست و داواكارییەكانیان. كاتێك ژنان پەیوەست دەبن بە بزووتنەوەیەكی راستەقینە،  كە ئەم بزووتنەوەیە بتوانێ خواستی تایبەت بە خۆی تێدا باس بكات،چ ئازادی پۆشش بێت و چ ئازادی بە تەنیا سەفەركردن و چ ئازادی خوێندن و .......
تا كاتێك كە ژنان لە خواستی خۆیان، بە هۆی ئەوەی خواستی سەرەكی نییە،لێ دەگوزەرێن و باسی لێوە ناكەن و لە سەر خواستی كەسانی دیكە، بێدەنگ دەبن و هیچكات دەرفەتی باس كردنی ئەویان بۆ نارەخسێ، ناتوانین قسە لە سەر هاودڵی و هاوئاهەنگی و هاورێ بوون بكەین. ئەلێرەدایە كە (هەموو بە یەكەوە) مانای راستەقیەنەی خۆی لە دەست دەدات و دەبێت بە پیكێك و سەری ژنان دەپێكێت

AM:01:00:09/03/2018




ئه‌م بابه‌ته 399 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


زۆرترین خوێنراو‌