شكستی خەونی ریفۆرمخوازانی كورد لە دەوڵەتەكەی رووحانیدا

ن: مستەفا زاهیدی

لە سەروتاری ژمارە سفری بڵاوكراوەی "گەلاوێژ"، بە قەڵەمی فەرهاد ئەمین پوور، بە توندی هێرش كرابووە سەر لایەنگرانی تەحریمی هەڵبژاردنەكانی ئێران و بە گوتارێكی سونەتی ناسیۆنالیزمی كوردی ناوی لێبرابوو. لە بەرامبەردا بانگەشەی بەشداری كردن لە هەڵبژاردنەكان كرابوو. 
مەبەستی نووسەریش لەو نووسینە بانگەشە كردن بوو بۆ باڵێكی ناو دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامی كە بە باڵی بە ناو ریفۆرمخواز یان میانەڕەو ناسراوەو لە ئێستادا رووحانی نوێنەرایەتی دەكات. 
ئەمین پوور لەو وتارەدا بەشداری كردن لە هەڵبژاردنەكانی وەك گوتارێكی نوێی ناسیۆنالیزمی كوردی پێناسە كردبوو بەرامبەر بەو گوتارەی خۆی بە گوتاری ناسیۆنالیزمی سوننەتی ناوی لێ بردبوو. 
ئەمین پوور و بەشێكی زۆر لە رەوتی بە ناو ریفۆرمخوازانی كورد! بە بانگەشە بۆ رووحانی كەوتنە بەرامبەر گوتاری تەحریمەوە. لە هەمانكاتدا كیسەیان بۆ ئەوە دووریبۆوە كە لە كابینەی نوێی رووحانیدا كەسانێك لەو باڵەی ئەوان وەك وەزیر بە ناوی نوێنەری كورد ! یان سوننە! بوونی هەبێت. وەك ئەوەی ئەوە دەستكەوتێكی گەورە بێت بۆ ئەو گوتارەی كە خۆیان بانگەشەیان بۆ دەكرد و بە گوتاری نوێی ناسیۆنالیزمی كورد پێناسەیان دەكرد. ئەمە لە حاڵێكدایە بوونی تەنانەت چەند وەزیریش لە كابینەی رووحانی هیچی لە مەشرووعیەتی سیاسەتی تەحریم كەم نەدەكردەوە، لە بەر ئەوەی سیاسەتی تەحریم خودی ماهیەتی كۆماری ئیسلامی كردبوە نیشانە كە ماهیەتێكی نادیمۆكراتیك و دژە ئینسانیە.
٢
رۆژی ١٤ی گەلاوێژ حەسەن رووحانی ، سەرۆك كۆماری كۆماری ئیسلامی، سوێندی یاسایی خوارد و خولی دووهەمی سەرۆك كۆماری رووحانی دەستی پێكرد. بۆ خولی دووهەمی رووحانی بە پێچەوانەی چاوەڕوانی رەوتی ریفۆرمخوازانی كورد هیچ كەس لە كابینە نوێكەیدا نییە، تەنانەت نە لە ریفۆرمخوازانی كورد و نە لە نوێنەرانی سوننە! كەسی بۆ رێ و رەسمی سوێند خواردنی خۆی بانگهێشت نەكردبوو. ئەمەش نیشانەیەكی روونە بەوەی ڕووحانی بە هیچكام لە بەڵێن و وەعدەكانی پێش هەڵبژاردنی پێبەند نییە و بە هەمانشێوەی سەردەمی خاتەمی یان خولی یەكەمی سەرۆك كۆماری خۆی، تەنها لە هەستی ناڕەزایەتی ناوچە كورد نشینەكان و سوننە نشینەكان كەڵكی وەرگرت بۆ كۆ كردنەوەی دەنگ. وەك چۆن دەوترێت رووحانی بە دەنگی سوننەكان و كوردەكان بوو بە سەرۆك كۆمار. بەڵام  ڕووحانی بە وەعدەكانی خۆی وەفادار نەمایەوەو ئەوەی كورد گوتەنی دەستی لە بن هەوانەوە دەرچوو ، ئەو رەوتە بوو كە خۆی بە نوێنەری كورد و سوننی دەزانی لە ناو كایەكانی دەسەڵاتدا! هەر چەند هیچكات ئیزنی پێنەدراوەو نادرێت لە دەسەڵاتدا بەشدار بێت.
٣
ئەو رەوتەی كە خۆی بە رەوتی ریفۆرمخوازی كورد ناو دەبات، رەوتێك نییە سەربەخۆ بێت و خاوەنی گوتاری تایبەتی خۆی بێت. ئەم رەوتە هەر لە ناوەكەیەوە دیارە گرێ دراو و شوێنكەوتی رەوتی ناوەند و ناوەندگەرایە كە خۆی بە رەوتی ریفۆرمخواز ناساندوە لە كایەكانی دەسەڵات لە ئێران. خودی ناوی ئەم ڕەوتە پاڕادۆكسی تێدایە یان جۆرێك بێمانایی تێدایە. ریفۆرمخوازانی كورد! ڕیفۆرم لە چ شتێكی كورددا؟ كامە گەڵاڵە و پلانی دیاریكراویان بووە بەرامبەر دەسەڵات!؟ 
ئایا دەخوازن ریفۆرم لە جۆری روانینی كورد بكەن بۆ دەسەڵاتی تاران یان روانینی تاران بۆ كورد بگۆڕن؟ ئەوەندەی بە هەوڵی ئەوانەوە دیارە ، هەوڵیان ئەوەیە جۆری روانینی كورد بۆ تاران بگۆڕن ، بەڵكوو لە بەرامبەردا تاران بە دەمیانەوە پێبكەنێ و بزەیەكیان بۆ بكات و وەزیرێكیان بداتێ. بەڵام تاران بە دەم كەسەوە پێناكەنێ!
ئایا ئەوەندەی ئەوان هەوڵیانداوە بۆ ڕاكێشانی خەڵك بۆ سەر سندووقەكان، ئەوەندە هەوڵیانداوە روانینی دەسەڵات بۆ كورد بگۆڕن؟ لە بەرامبەر هەموو خزمەتییان بە تاران چ دەستكەوتێكیان بووە؟ ماشێنی مەرگی رژیم لە كوردستان وەستاوە یان خێراییەكەی خاو بۆتەوە؟ 
ریفۆرمخوازانی كورد، خاوەنی گوتار و تاكتیكی تایبەت بە خۆیان نین كە ئەوان لە رەوتی ناوەند جیا بكاتەوە، گەورەترین نمایش و دەركەوتنی ئەم رەوتە لە سەردەمی هەڵبژاردنەكاندا و بۆ راكێشانی خەڵك دەبێت بۆ سەر سندووقەكانی دەنگدان. لە ناوخۆی دەسەڵاتیشدا هیچ قورساییەكیان نییە، تەنانەت كەسە دیارەكانیشیان لە ناو رەوتی ریفۆرمخوازانی ئێرانیدا خاوەنی شوێنگەیەكی كاریگەر نین. 
ڕیفۆرمخوازانی كوردستان، وەك بەشێك لە كایەی دەسەڵات لە ئێران، رۆژێك لایەنگری خاتەمین، پاشان دەبن بە لاینگری موعین، تەنانەت بە پێی پاشەكشەكانی ریفۆرمخوازی ناوەند بەرامبەر بە باڵی پاوانخواز، پاشەكشەكانی ئەمانیش دەر ئەكەوێت. كاتێك رەفسەنجانی یان رووحانی، كە لە دەرەوەی رەوتی ریفۆرمخوازەكانەوە بوون و زیاتر بە باڵی میانەڕەو دەناسران نەك ریفۆرمخواز، لە لایەن ناوەندەوە پشتیوانیان لێدەكرێت، لە كوردستانیش بە بێ هیچ پرسیارێك، هەمان سناریۆ دووبارە ئەبێتەوە. 
سەرجەم پاشەكشەكانی رەوتی ریفۆرمخوازی ناوەند، رەوتی ریفۆرمخوازی كوردیشی گرتۆتەوە، ئەم رەوتە نەیتوانیوەو ناتوانێت لە شوێنێكدا ببێت بە خاوەنی گوتاری خۆی. گوتاری ناوەند تەوەر یان گوتارێك كە لە ناوەندەوە دەگوازرێتەوە بۆ ئەوان، لە سەر بەرژەوەندییاكانی ناوەند (تاران)ە ، تارانیش قەت بە دەمی كەسەوە پێناكەنێ.
گوتارێك لە كوردستان دەتوانێت كاریگەر بێت كە هەڵقوڵاوی خواستی كوردستان بێت و لە دڵی خواستەكانی میلەتەوە سەرچاوەی گرتبێت نەك كۆپی كردنی خواستی ناوەند بێت لە كوردستان. مێژووی چەندین ساڵەی دەسەڵاتداری رژیم و كار كردنی رەوتی بە ناو ئیسلاح خوازانی كورد نیشانی داوە ئەم ڕەتە لە ناو خودی خۆشیاندا ناتوانن كاریگەر بن و لە بەرامبەریشدا دەسەڵات ئامادە نییە گوێ لە كەمترین خواستی ئەوان بگرێت. ئەوانەشی دڵیان بە گوتاری ریفۆرمخوازی خۆشە لە دوو حاڵەت بەدەر نییە.
A: لە باری سیاسییەوە كاڵفامن 
B: كۆمەڵێك ئۆپۆرتۆنیستن كە بەرژەوەندییە مادییەكانی خۆیان لەو دیسكۆرسەدا دەبیننەوە.

٤
هەڵبژاردنی كابینە نوێكەی رووحانی، وەڵامدانەوەی (نا) دانەوە بوو بە لانیكەمی داخوازییەكانی ئەم ڕەوتە. ڕیفۆرمخوازانی كورد هەم دەیانهەوێت لە هەستی كورد بوونی خەڵك و هەم لە هەستی سوننە بوونی ژمارەیەكی زۆر لە كوردەكان كەڵك وەربگرن. لە لایەن دەسەڵاتیشەوە ئەمە بە دەرفەتێك دەزانرێت ئارام كردنەوەی خەڵك، بەرگرتن بە رادیكاڵ بوونەوەی خواستەكان، یان دەركەوتنی ئەم رەوتە وەك ئەڵترناتیڤی بزووتنەوەی كوردستان بناسرێت كە لە ٣٨ ساڵی رابردوودا سوورە لە سەر خواستە رەواكانی و ئامادە نییە پشت لە خواستەكانی بكات كە هەمان مافە رەواكانی گەلی كوردە. سەروتاری ژمارە (سفر)ی بڵاوكراوەی گەلاوێژ، هەوڵدانە بۆ خود بە ئەڵترناتیڤ كردنی رەوتی ریفۆرمخواز بەرامبەر بە بزووتنەوەی كورد كە وەك ئۆپۆزیسیۆنی دەرەوەی دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامی دەركەوتووەو ئامادە نییە پشت لە بەرژوەندییەكانی خەڵك بكات. لە هەمانكاتدا هەڵوێست بوو بەرامبەر بە كۆدەنگییەك كە لە ناو حیزبەكاندا هەبوو بۆ تەحریمی هەڵبژاردنەكانی سەرۆك كۆماری.
سیاسەتی تەحریم، بە تایبەت لەم دەورەیەدا دروستترین سیاسەت بوو كە حیزبە كوردییەكان بە  كۆدەنگ لە سەری رێ كەوتن. ئەوەی كە تا چەند چۆتە پێش ئەو سیاسەتە و دوای چەند مانگ لەو هەڵبژاردنە خەسار ناسی بكرێت خۆی جێگەی باسە. بەڵام تەنانەت ئەگەر ٩٠٪ خەڵكی كوردستانیش دەنگیان دابا، هیچ شتێكی لە دروستبوون و مەشرووعیەتی ئەو سیاسەتە كەم نەدەكردەوە. بوونی هەنگاوی لەو چەشنە و هاوكاریكردنی بەردەوام لە داهاتووشدا زەروورەتێكی سیاسیە و پێویستە ئەم كارە درێژەی هەبێت. هاوكاری و هاوئاهەنگی حیزب و لایەنەكان لە سەر رووداوە سیاسییەكان، هەڵوێست گرتنە بەرامبە ئەو هێزە كۆنسێرڤات و ئۆپۆرتۆنیستانەی كە دەیانهەوێت خۆیان وەك ئەڵتەرناتیڤی سیاسی حیزبەكان نیشان بدەن.

AM:11:00:17/08/2017




ئه‌م بابه‌ته 417 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


زۆرترین خوێنراو‌