ژیانەوەی ڕەنگەكان

دەربارەی بەرهەمە شێوەكاریەكانی حاجی خانم

سەعیدە سائێب

من لێرە تەنیا نیوەی نوێنەرانی خەڵكی میسر دەبینم، ئەكرێ پێم بڵێن نیوەكەی ترتان لە كوێن؟
كوڕان و كچانی میسر لە كوێن؟ دایكان و خوشكان، هاوسەرەكان و كچەكانتان لە كوێن؟
بهیكاجی كامای هیندستانی لە كۆبوونەوەی كۆنگرەی نەتەوەیی میسر لە بروكسێل1901

لەهەموو چاخە مێژووییەكاندا تاكەكان بۆ دۆزینەوەی خۆیان و ماناداركردنی ژیانیان  و گەیشتن بە شۆناسێكی تایبەت، ڕێگەگەلی جیاوازیان تاقی كردووەتەوە. هونەری شێوەكاری یەكێك لەو ڕێگانە بووە كە مڕۆڤ لەسەرەتای پێكهاتن و درووستبوونییەوە لە ژیانی ناو ئەشكەوتەكانەوە بگەرە و ئێستاشی لەگەڵدا بێت كەڵكی لێوەرگرتووە و كردووەیەتی بە زمانحاڵی خۆی و لەڕێگەیەوە هەست و سۆزی خۆی پێ دەربڕیوە و خۆشی و ئازار و كولتووری ئەوە سەردەم و نەتەوەی تیایدا ژیاوە  لە چاخێكەوە بۆ چاخێكی دیكە و لە جیلێكەوە بۆ جیلێكی  دیكە، پێگواستووەتەوە. هونەر لە كاتی پێكهاتنییەوە تا ئێستا گۆڕانكاری زۆری بەسەردا هاتووە و لە شێواز و ستایلی جیاوازدا خۆی نواندۆتەوە و لە هەموو كات و ساتەكاندا لە پەیوەندیەكی بەردەوام و بەرامبەردا بووە لەگەڵ ئەو ژینگە و جوگرافیا و كانتێكسە كۆمەڵایەتی و سیاسی و مێژوویەی كە بەرهەمەكان تیایاندا سەرهەڵدەدەن. هونەرمەندان بەپێی سەردەم و شوێنی تایبەت بە ژیانیان لەڕێگەی ئەم شێوازە هونەریانەوە هەست و سۆز و تەنانەت گیروگرفتەكانی كۆمەڵگایان گواستوەتەوە بۆ ئێمە و خەڵكانی شوێنەكانی دیكەی جیهان. لەنێوان هەموو نەتەوەكانی جیهاندا هونەر  بەتایبەت موسیقی و شێوەكاری، وەك زمانێكی جیهانی و یەكگرتوو وان بەچەشنێك كە هەركات بتەوێت كولتووری شوێنێك، وڵات یان قارەیەك بناسن ڕێگەكان هەموو بۆ لای هونەر ئاراستە و ڕێنماییمان دەكەن و لەڕێگەی هونەرەكەیەوە دەتوانین كولتووری ئەو شوێنە بناسین و بە مێژوویی هەر وڵاتێكدا ڕۆبچین، ئەوا هونەر دەبێتە زمانی خامۆش بووەكانی مێژوو.
 هەر هونەرمەندێك شێواز و زمانی هونەری تایبەت بەخۆی هەیە, هەندێ جار لە شێوازە باوەكانی وەك ڕیالیزم، ڕۆمانتیزم، ئێكسپێرسیۆنیزم، كانسپچواڵیزم و... كەڵك وەردەگرێت هەندێ جاریش بەپێچەوانەوە، خۆی شێوازی نوێ دەخولقێنێت و هەستەكانی پێدەردەبڕێت. یەكێك لەو شێوازانەی كە بەرباسی منە زاراوەیەكە بە ناوی فۆڵك ئارت(folk art) یان هونەری نەتەوەیی. ئەم زاراوە وەسفی كۆمەڵێك چەشت و جوانكاری دەكات كە بەشێوەی سوننەتی لەڕێگەی وەستاكارانی ئاسایی و بەبێ فێركاری و قوتابخانەوە بۆ ڕێوڕەسمی جیاوازی وەك زەماوەن و سەرەخۆشی، درووستدەكرێن. بەرهەمەكانی دارتاشین،  هەڵكەندنی سەر دار، گوڵدۆزی، تۆڕدوری، حەسیرچنین و گۆزەگەری دەچنە خانەی فۆڵك ئارتەوە. هونەری نەتەوەیی كەمتر لە شێواز و سەلیقەكانی دیكە بەهرە وەردەگرێت و شێوازی درووستكردنی بەرهەمەكانی بەشێوەی سوننەتی لە جیلێكەوە بۆ جیلێكی دیكە دەگوازرێنەوە. 
ئەوەی بووە هۆی ئەوەی لەسەر چەمكی فۆڵك ئارت بدوێم و سەرنجی پێبدەم، دەگەڕێتەوە بۆ دیدارێكم لەپێشانگای هونەرمەندێكی شێوەكار. بەپلەی یەكەم ئەو شتەی زۆرترین سەرنجی ڕاكێشام ئەم خاڵەیە كە بەڕێوەبەری ئەم پێشانگایە خاتوونێكی تەمەن 80 ساڵان بەڕێوەبەری بوو. بینی بەرهەمەكانی ئەم خاتوونە هونەرمەندە جگە لە وەبیرهێنانەوەی ئەم شێوازە  هونەرییە_واتە فۆڵك ئارت_ كۆمەڵێك بەرهەمی هونەری دیكە، كە بەرهەمی ژنانی دەست ڕەنگینی ئەم كۆمەڵگایەن، هێنایە پێش چاوم و بۆی وێنا كردم كە هیچكات بایەخیان پێنەدراوە و بە هونەریش دانەندران و نەیاندەخستنە ناو ئەو پۆلێنبەندیەوە. ئەم پیشانگایە پرسیاری زۆری لا درووست كردم. چۆن دەبێت مرۆڤێك لەو تەمەنەدا پەنا ببات بۆ هونەر و هونەر بكات بە هاوڕێی ژیانی؟ چۆن بووە ژنێكی ئاسایی كە هیچ بەڵگەنامەیەێكی زانستی نییە، پیشانگای بۆ دەكرێتەوە و لەسەری  قسە دەكرێت؟ ئەمە لەم وڵاتانەی ئێمەدا كارێكی دەگمەنە و هەزار و یەك پرسیاری دیكە.  
خانم محەمەد ئەمین، ناسراو بە حاجی خانم لە تەمەنی 65 ساڵەییەوە دەستی داوەتە كاری شێوەكاری، خاوەنی بەرهەمگەلێكی زۆرە و چەندین پێشانگای لە دەرەوە و ناوەی وڵات بەڕێوە بردووە.  ئەم بەڕێزە خوێنەوار نین و لە بواری شێوەكاریشدا قوتابی هیچ مامۆستاییەك نەبووە و هیچ خولێكی فێربوونی تینەپەڕانددووە ئەو بەرهەمانەش كە خولقاندوویەتی بەرهەمی هەوڵ و تێكۆشان و ئەزموونی ژیانی تاكیی خۆیەتی. حاجی خانم، بەرهەمی كۆمەڵگایەكە  كە پیاوان، ئایین و نەریتە دۆگم و چەقبەستووەكان تێدا سەروەر و باڵادەست بوون و هەن. ئەم هۆكارانە دەبنە هۆی نەخوێنەواری و پاشان بەزۆر بە مێرد دانی و قەبووڵكردنی ژیانێك كە بە زۆر بەسەریدا سەپاوە و پاشان بەخێوكردنی منداڵ و بەڕێوە بردنی ژیانی ئاسایی. دواتر، بە هۆی كەش و هەوای سەردەم و شەڕ و بشێوی ناچار دەبێت وڵات بە جێبهێڵێت و ڕەوانەی هەندەران دەبێت. وەك خۆیان لە وتووێژەكاندا باسیان كردووە، پاش ئەوەی منداڵەكانی دادەمەزرێن و هەركامیان دەكەونە دوای ژیانی خۆیان هەست بە تەنیایەكی زۆر دەكات بەڵام ئەو بەرانبەر ئەو نەریتە كۆن و سواوەی كە لای زۆربەی ژنان و پیاوانی بەتەمەنی خۆمان باوە ئەویش ناهۆمێد بوون لە ژیان و  دەستەوەستان وەستانەوە، دەوەستێتەوە و هونەر دەكاتە ڕێگەی ڕزگاربوون و ڕۆحی پێدەسپێرێت، دەیكاتە مەكۆی خەمەكان و ئازار و ئەشكەنجەكانی ژیانی.  بە فلچە و ڕەنگەكانی قەڵەم دەگێڕی بە زامەكانی مێژوودا  و ڕابردوو و هەنووكە گرێدەدا بەیەكەوە و لە پێش چاومان ڕۆمانێكی نوێ دەخولقێنێتەوە. پاش كار كردن  و زۆر بوونی بەرهەمەكانی دەكەوێتە بەرچاوی هونەر دۆستانی وڵاتی هۆڵانداوە و لەوێ پیشانگای بۆ دەكرێتەوە و لە ماوەیەكی كورتدا دەبێتە خۆشەویستی خەڵك و لەلایەن هونەر دۆستانەوە نازناوی خاتوونی ڕەنگەكانی پێدەبەخشرێت. پاش بایەخپێدانی لەلایەن شوێنە هۆنەریەكانی دەرەوەی وڵات و كردنەوەی چەندین پیشانگا لە شوێن و وڵاتە جیاوازەكانی ئەورووپا، لەلایەن هەرێمی كوردستانیشەوە پیشانگای لە هەولێر و سلێمانی بۆ دەكرێتەوە و لە تێلێڤیزیۆن و ڕۆژنامەكانەوە وتووێژی لەگەڵدا دەكرێت.
بێگۆمان مرۆڤ لە هەر شوێن و جوگرافیا و كۆمەڵگایەكدا بژیت هیچكات ناتوانێت خۆی لە كولتوور و شێوەی پەروەردە بوونی لەو شوێنەدا كە لەوێ چاوی بە ژین هەڵێناوە ببوێرێت و ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ كولتووری ئەو شوێنە لە سەری كاریگەری ئەبێت و تا گەورە بوونیشی لەگەڵیدا دەمێنێتەوە. حاجی خانمیش بەرهەم و پەروەردەكراوی كۆمەڵگایەكە كە ئایین،  نەریت و یاسا كۆنەكان تیایدا سەروەر و باڵادەستن و بە چاوێكی كەم سەیری ڕەگەزی مێ دەكەن و هەموو مافێكیان لێ سەندراوەتەوە. لە كۆمەڵگایەكدا كە پیاوان هێزی سەرەكین و جگە لەمەش ئایین و یاسا كۆن و سواوەكان ئەو شەرعیەتەیان پێداون كە تا كوێ پیانخۆش بێت ئەسپی خۆیان تاو بدەن، ئەستەمە ژنان بتوانن بەئاسانی ئەم بەربەستانە ببڕن و خۆڕاگر بن لە هەمبەریدا. بەگوتەیەكی دیكە،  كۆمەڵگا تەواو كۆمەڵگایەكی پیاوسالارە و یاسا و ئایین و شەریعەت دەبنە باڵی پیاوان و توانایی هەڵفڕینیان پێدەبخشن. لێرەوە، ژنان لە ڕێگەی جیاوازەوە دەچەوسێنەوە و دەبنە بوونەوەرێك كە هیچ دەسەڵاتێكی سەربەخۆیان نییە و تەنانەت ناتوانن بۆ بچووكترین شتەكانی خۆشیان بڕیاردەر بن و بە تەواوی ژنان دەبنە كۆیلەی كۆمەڵگا و لە هەمان كاتدا پیاوانیش بەجۆرێكی دیكە و لە شێوازێكی تردا دەبنە قوربانی. حاجی خانم و هاوڕەگەزەكانی دەبنە قوربانی ئەم دۆخە نەگونجاوە؛ بەجێهێشتنی وڵات بۆ حاجی خانم دەبێتە هەوێنی گۆڕانێكی گەورە و دەرفەتێكی گەورەی بۆ دەڕەخسێت كە لە ڕێگەی كارە هونەرییەكانییەوە بگەڕێتەوە بۆ ڕابردوو و ئاوات، خولیا و حەزە سەركوت كراوەكانی منداڵی و گەنجێتی ئاوێتەی چیرۆكە كۆنەكان و بیرەوەریەكانی بكات و بیكاتە تابلۆیەكی ڕەنگین و جوان. ئەم كۆچە دنیایەكی گەورەتر دەخاتە پێش چاو و بەردەستی هونەرمەندەوە و ڕووبەڕووی كەشێك دەبێتەوە كە  لە ڕوانگەی كولتوورییەوە زۆر لە وڵاتەكەی خۆی جیاوازە و لەوێ نەك وەك ژنێك بەڵكوو وەك مرۆڤێك دەتوانێت هەستی خۆی دەربڕێت و كار و چالاكی خۆی بە ئەنجام بگەیێنێت.
 هونەرمەند هەر لە سەرەتاوەوە خولیایی نه خش و نیگار، سێرامیك، فەرشچنین و بەرگ دروون بووە، بەڵام بارودۆخی ژیان نەیهێشتووە درێژە بەكارەكەی بدات و بووتە لەمپەر لە بەرامبەر گەشەسەندیدا. هەڵبەت خاڵی گرینگ لێرەدا ئەوەیە كە لە هۆڵاندا ئەو پانتا و زمینە بۆ ژنان ڕەخساوە و ڕێز لە كار و چالاكی ژنان دەگیرێت و لاشم وایە گەر حاجی خانم لەوێ بایەخی پێندەرایەت و پێشانگای بۆ دانەنرایەت، لە میدیاكانی ئەو وڵاتانەدا دەرنەكەوتایەت ئەوا ناسینی ئەستەم بوو چ بگات بەوەی لێرە پێشانگای بۆ دابنرێت و ڕێزی لێبگیرێت بەتایبەت ئەگەر ژنیش بێت ئەوە كارەكە ئەستەمتر دەبێتەوە.
بەرهەمەكانی ئەم هونەرمەندە لە نەوعی خۆیدا زۆر سەرنجڕاكێشن و جگە لەوە ئەم تابلۆیانە بەرهەمێكی ئاسایی نین، بەڵكوو ڕەوایەت و گێڕانەوەیەكن لە مێژوو و هەنووكەی ئەو ژنانەی كە بەجۆرێك پەیڕەوی لەم ستایلەی ژیان دەكەن و ملكەچی ئەو كەشە ڕۆحی و سۆزداری و ووشیاریەن كە كابان و ژنی ناوماڵ بەرجەستەترین دەستەواژەوە و چەمكیەتی. ئەوەی لە ڕووی تەكنیكی و ناوەڕۆكەوە زۆر بەرچاوە و من دەمەوێت لە ڕێگەی شیكردنەوەی ئەم بەشانەوە لێی ڕامێنم و بە ناخی ئەم بەرهەمانەدا ڕۆبچم بریتین لە 1- فیگوور و سیمای مرۆڤەكان 2- ڕەنگ 3- هێڵ 4- زەمان 5- فۆلك ئارت، كە لە خوارەوە زیاتر لە سەریان دەدوێین. ئەو فیگۆر و سیمایانەی هونەرمەند هێناویەتە سەر لەوحەكەی زۆربەیان ژنن و كەمتر پیاوانی تێدا بەدیدەكرێت تەنیا لە چەند تابلۆیەكدا نەبێت ئەوەش بە سیمایەكی تووڕەوە كێشراونەتەوە. مرۆڤی ناو تابلۆكان جگە لە پۆشینی جل و بەرگی كوردی، كە یەكێك لە پایە سەرەكیەكانی زۆربەی فۆڵك ئارتەكانە، كاریگەری دنیای مۆدێرنیان پێوە دیار نییە و هەر لەو بازنەیەدا دەسووڕێتەوە. خاڵی هاوبەش لە نێوان كۆی ئەم مرۆڤانەی ناو تابلۆكانیدا ئەمەیە گشتیان بۆ شوێنێكی تایبەت دەڕوانن و بەتەمای ڕوودانی ڕووداوێك یان كارەساتێكن و ترسێكی مێژوویی لە قووڵایی ڕوانینی هەموویاندا بوونی هەیە، بەتایبەتە لە سیمای خودی ژنەكاندا. سیمای ئەو ژنانەی كە لە تابلۆكاندان زۆر شێوەی سیمایی هونەرمەند دەدەن و دەتوانن بڵێن كە خۆدی هونەرمەندە لە وێنەكاندا ئامادەیە و تەنیا ڕۆڵەكەی جار و بار دەگۆڕێت؛ بێگومان ئەمە هێمای سەفەری هونەرمەنده بۆ زیاتر ناسینی خۆی یان نواندنەوەی سیما و ڕووخساری خۆییەتی وەك یەكێك لە سەرچەشنەكانی ئەم تیپە ژنە لە كوردستاندا. كەواتە، لەم ڕێگەوەیە هونەرمەند لایەنە تاریك و شاراوەكانی خۆی و كۆمەڵگا دەدۆزێتەوە و لەسەر لەوحەكەی نیگاری دەكات. دەم و چاوەكان هەموویان ڕووبەڕوو و بەرامبەرمانن بەڵام نیگایان بۆ دوور دەڕوانێت بەجۆرێك كە سەرنجیان نەداوەتە شتێكی تایبەت.
ڕەنگ لەم بەرهەمانەدا ڕۆڵی بەرچاو دەگێڕێت و پێموایە سەرچاوەی ئیلهامی هونەرمەند بۆ هەڵبژاردنی ئەم ڕەنگانە، بەپلەی یەكەم، دەگەڕێتەوە بۆ سرووشتی كوردستان و پاشان بۆ ئەو خشڵ و خاو و جلە ڕەنگا و ڕەنگانەی كە ژنانی كورد لەبەری دەكەن و بەكاری دەهێنن. ڕەنگ لای حاجی خانم ئەكتەری سەرەكییە و لەم ڕێگەوەیە گیان دەكات بە ڕۆحی بەرهەمەكانیدا. جگە لەمانە شێوەی ڕەنگ لێدان و هەڵبژاردنی ڕەنگەكانی زۆر نزیكە لە بەرهەمی شێوەكارانی شێوازی فوویزم بە تایبەت ماتیز. ئەم كاریگەرییە لەوانەیە بگەڕێتەوە بۆ سەردانی هونەرمەند لە مۆزەخانەكان و شێوەنە هونەرییەكان و بینی بەرهەمەمی شێوەكارانی بیانی. بەڵام هونەرمەند تەنیا لە باری تەكنیكیەوە كەڵك و ئیلهامی وەرگرتووە و لەڕووی كولتوورییە هیچ كاریگەرییەكی ئەوتۆ_ كاریگەری بەمانای ترازاندنی ئەو كەشەی كە شێوەكارەكە ناچار بكات سنوورە نەتەوەییەكان و بەها بەرتەسكە ساختەكانی كۆمەڵگاكەی ببەزێنێت و كەڵكەڵەكانی لە كەڵكەڵەی فۆڵك ئارتەوە بگوازێتەوە بۆ كۆمەڵێك بەهای گەردوونی و یوونیڤێرساڵ_ لە ناو بەرهەمەكانیدا بەدیناكرێت. 
حاجی خانم  بەپێچەوانەی ئەو هونەرمەندانەی كە ڕەنگ بەپێی ئۆسلووبە دیاریكراوەكان بەكار دەهێنن ئازادانە و بەپێی هەست و سۆزی خۆی و بوێرانە ڕەنگەكان بەكار دەهێنێت. هەرچەن ئەم ڕەنگانە بەشێوەیەكی زەینی بەكار دەهێنێت بەڵام بە شێوەیەك سامانیان دەدات و لە تنیشت یەكە دایان دەنێت كە هەر ڕەنگەو دەبێتە هۆی دەركەوتنی ڕەنگی تەنیشتییەوە و ڕەنگەكان یەكتر بەرجەستە دەكەنەوە. هێل لەم بەرهەمانەدا تۆخ و پڕڕەنگ بەكار هێنراون و لە ڕێگەی هێڵەوەویە سنووری نێوان نیگارەكان لێكدی جیا دەكرێتەوە. ئەم شێوازی كەڵك وەرگرتن لە هێڵ وەبیرهێنەرەوەی هێڵە لە شێوەكاری منداڵان و پاشان شێوازی فوویزم. زەمان لەم بەرهەمانەدا ڕۆڵی گرینگی هەیە و دەورێكی قووڵ بە نیگارەكان و شێوازی جل و بەرگی مرۆڤەكان دەگێڕن و تەنانەت جوانكاری سیما و ڕووخساری ژنەكان سەر بە سەردەمێكی تایبەتن و هونەرمەند لەو سەردەمە تایبەتەوە وەستاوە و لەوێوە سەیری جیهانی دەرووبەر و داهاتوویەك دەكات؛ لە هەندێك شوێندا دەگەڕێتەوە بۆ تەمەنی منداڵی و چیرۆكەكانی ئەودەم وێنا دەكات و بۆمان دەگێڕێتەوە بەشێوەیەك كە ئاڵووگۆڕی زەمەنی گۆڕینی شوێنی ژیان و تەنانەت هاتنە ئارای تەكنۆلۆژیا نەیتوانیوە لەسەر بیرۆكە و بەرهەمەكانی هونەرمەند كاریگەری هەبێت و ئایدیاكانی بەپێی كەڵكەڵە ڕۆژانەكان ڕێكبخات. ئەمە، لەلایەكەوە دەرخەری ئەو ڕاستییە كە هیچ شتێك نەیتوانییەوە لەسەر ئیرادەی پۆڵاینی ئەم هونەرمەندە بۆ ڕووبەڕووبوونەوە و نواندنەوەی ئەم تیپ ژنە لە كۆمەڵگادا كاریگەری دابنێت و ڕێگری لێبكات و لەلایەكی دیكەشەوە هەر ئەم ئیرادە پۆڵاینەش ڕێگەی لێ دەگرێت كێشەكانی دیكەی ژنان و تیپە جۆراوجۆرەكانی دیكەی هەر ئەو كۆمەڵگایە نەبینێت. حاجی خانم بەبێ ئەوەی بەخۆی نامۆ بێت و خۆلیایی بریق و باقی ئەورووپا بێت كارێك دەكات كولتووری خۆی و كۆمەڵگاكەی بەفۆڵك ئارتێكەوە بناسێنێت كە تەنیا دەتوانێت كێشە نیشتمانی و نەتەوەییەكانی پێ نیگار بكات و بە بەها نەتەوەییەكانی خۆییەوە بچێتە نێو جیهانی جیهانی كراوەوە.
هەموو نەتەوە و دوڵەتەكانی جیهان خاوەن هونەری تایبەت بە خۆیانن و لەم نێوانەشدا فۆلك ئارت وەك قۆناغێكی سەرەتایی هاوبەشە لە نێوان هەموویاندا. هەروەها كە پێشتر ئاماژەمان پێكرد فۆلك ئارت بەرهەمی هزر و هەوڵی سەربەخۆی تاكی هونەرمەند_ حاجی خانم_ی كۆمەڵگایەكە كە پەروەدەی هیچ قوتابخانەیەك نییە و لەبەردەست هیچ مامۆستایەكدا فێری ئەم هونەرە نەبووە. ئەركی هونەرمەندی ئەم شێوازە هونەریە ئەوەیە كە پێداگرانە و بێخەوش و ڕاستەوخو دەبێتە كاناڵێك بۆ گواستنەوەی چیرۆك و ڕەوایەتە مێژوویەكان و سەربوردەكانی خۆی و هاو تیپەكانی.
فۆڵك ئارت بۆ ماوەیەك پشت گوێ خرا بەڵام بەرەبەرە بووە جێگەی سەرەنجی هونەرمەندانی مۆدێرن و لە خولقاندنی بەرهەمە هونەریەكانیاندا كەڵكیان لێوەرگرت. جگە ئەمە كەڵكێكی دیكە كە لە دنیای مۆدێرندا لە فۆلك ئارت وەردەگیرێت خۆش كردنی بازاڕی فرۆش و بەرهەمهاتنی كۆمەڵێك بەرهەمی بێمانیە كە بە هونەر كیچ پێناسە و دیاری دەكرێن كە لە ڕستیدا سیمای ئەم شێوازە هونەریەیان خەوشدار كردووە. گەر بمانەوێت بەرهەمەكانی حاجی خانم بەرینە خانەی فۆڵك ئارتەوە، ئەوا ئەو خۆی بەری كردووە لەم بەشە چەپەڵەی بازاڕ و هەموو كاتێك بە دڵی خۆی كاری كردوە و ناچێتە ئەم خانەوە لە تەفسیر و ڕوونكردنەوەوە.  
بەگشتی بەرهەمەكانی حاجی خانم هەركامیان كەسایەتی تایبەت بەخۆیان هەیە؛ هەركامیان  بەرهەمی كات و ساتە ئەستەمەكان و ژیانی دژواەی ئەم خاتوونە هونەرمەندن. ئەگەر تەواو جیهان ببێتە لەوحی شێوەكاری و هونەرمەند وەك ژنێك بیەوێت ژیان و بەسەرهاتی خۆی و هاوڕەگەزەكانی تێدا وێنا بكات و بیگێڕێتەوە بەدڵنیاییەوە نەڕەنگ، نە لەوح و نە فڵچەش  بەرگەی ئەو گشتە زۆڵم و ستەمە ناگرن و لە ئاستیدا چاو، دەست و زمان كوێر و فەلەج و لاڵ دەبن و زەمەن و بەسەرهاتی هۆنەرمەندمان بۆ دەگێڕنەوە.
لەم سۆنگەیەوە، هونەرمەند دەبێتە ئاوێنەیەكی باڵانوێن و ئێمە لەوەوە ڕووداو و ئەوە زەوڵم و ستەمانەی لە خۆی و هاو ڕەگەزەكانی كراوە دەیبینین. لە كۆمەڵگای ئێمەدا زۆرن ئەو ژنانەی وەك حاجی خانم دەست ڕەنگین بوون و بەرهەمی هونەریان خوڵقاندووە بەڵام ئەوان ئەو هەلەی حاجی خانمیان بۆ نەڕەخساوە و شوێن و كولتووری ئایینی و كۆمەڵایەتی سەركوتی كردوون و ڕێگەی گشەكردنیانی لێ سەندۆتەوە و لە  قوژبنەكانی مێژوودا نێژراون.

سەرچاوەی ئەم وتارە:
http://kurdish.artakurdo.com/%D9%88%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/59-jianawey.html


PM:06:06:29/12/2016




ئه‌م بابه‌ته 688 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


زۆرترین خوێنراو‌