ڕۆدان واتە ژیان

هەتاو عەبدوڵڵاهی

یاساكانی ڕژیم ڕێگەخۆشكەرە بۆ توندوتیژی دژی  ژنان هەر وڵاتێك دەبێ لە چوارچێوەی بەرنامە و پلانی خۆیدا یاسای هاوچەرخ و پیشكەوتوو بۆ جۆر و شێوەی بەرێوەبردنی ولاتەكەی و دانوستان و گفتوگۆ لەگەڵ شارۆمەندانی مەدەنی دابمەزرێنێت. بەپیچەوانەوە، ڕژیمە دیكتاتۆرەكان لە یاسای بنەڕەتی بۆ سەپاندنی هێژمۆنی خۆیان و پیشێلكردنی بە ئاشكرای ماف و ئازادیە تاكەكەسیەكانی هاوولاتیان كەڵك وەر‌گرن و بەشێوەی یاسایی و سیستماتیك هەر بە یاسا و ڕێسا دژی ئینسانیەكانیان پاساوی بێبنەما بۆ چەوساندنەوەی شارۆمەندان دێننەوە، كە لێرە دا مەبەستی ئێمە ڕژیمی دژە مرۆڤی كۆماری ئیسلامیە. هەرچەند یاساكانی ئەم رژیمە تۆتالیتێر و دژە مرۆڤه،‌ كە ساڵهایە ماشێنی سەركوتی هاوولاتیانی بە ئاشكرا وەرێخستووە، دژبە ئازادیی هەموو هاوڵاتیانە بەهەر دووك ڕەگەزیەوە، بەڵام ئێمە دەمانهەوێ ئاورێكی زۆر كورت بەناو یاسا و سزا ئیسلامی و دژە ژنیەكانی كۆماری ئیسلامی بدەینەوە و ئەنگوست بخەینە سەر بارودۆخی ژنان لەناو بازنەی یاساكانی ڕژیمدا.
هاوكات لەگەڵ هاتنە سەركاری رژیمی دژە ژنی ئیسلامی ژنان لە بچووكترین مافە سەرەتاییەكانیان بێبەشكران و سزا و یاسا ئیسلامیەكان بە دژی ئەم رەگەزەی كۆمەڵگا نیهادینەكراو و بووبە لەمەپەر و كۆسپی سەرەكی سەرڕیێ ئازادی ئەم رەگەزەی كۆمەڵگا؛ رەگەزێك كە رۆڵی ئەرێنی لە شۆرشی گەلانی ئێراندا گێڕا و لەم پێناوەدا لە هیچ فیداكاریەك درێغی نەكرد.
رژیمی دیكتاتۆری كۆماری ئیسلامی هەر لە سەرەتاوە بەو هۆكارەی كە ئازادی و دەسەڵاتی ژنان بۆ سیستم و ئایدیۆلۆژیا‌ چەقبەستووەكەی بڤە بوو هەلی بەرێوەبەرایەتی ناوەندەكانی بڕیاردان و دەسەلاتی لە ژنان زەوت كرد و تا ئەو جێگایەی كە بۆی لوا ژنانی لە پرۆسەی بەرهەمهێنان و ئابووری و سیاسی كشاندەوە و هەموو هەوڵی خۆی و ناوەندەكانی راگەیاندن و سەربە دەسەڵاتی خستەگەڕ تا ژنان هەرچی زیاتر بپەسێوێتە ناو ماڵ و لە بواری ئابووریدا سەربەست نەبن بە مەبەستی ئەوەی كە بڕوا بەخۆبوونیان لێ بستێنیتەوە. بۆ ئەم مەبەستە دزێوەشی هەموو دەزگا راگەیاندنەكان و رۆكنی چوارەمی دەسەلاتی ئەركدار كرد كە كەش و و هەوایەكی نالەبار و ناتەندرووستی كۆمەڵایەتی وەها بخولقێنن كە بەرگری لە ئازادی و هاتنە گۆرەپانی ژنان بۆناو بازاڕی كار و بەرهەمهێنانەوە بكەن. ڕژیمی دژی ژن ساڵهای ساڵە بە هێنانەئارا و دانانی ئەخلاقیاتی ئیسلامی و روانگەی‌ چەواشە و خورافه،‌ كە بەردەوام بەرهەم و بەرهەمدەهێنێتەوە سیفەتەكانی ژنانی لەناو كۆمەڵگا نیگەتیڤ و سیفەتەكانی پیاوان پۆزیتیڤ دێنێتە نرخاندن تا تاكەكانی كۆمەڵگا بگەیەنێتە ئەو قەناعەتەی كە ژن رەگەزی دووهەمە و ماف و ئازادیەكانی لە پیاوان كەمترە و ئیزننامەی بەهەموو توندوتیژیەكان داوە بە پیاوان كە بەدژی ژنان رەوای بكەن. لە ئێرانی ژێر دەسەلاتی رژیمی ئیسلامیدا رادەی بەشداری ژنان لە بازاڕی كار و چالاكیە كۆمەڵایەتیەكان لە بەراورد لەگەڵ پیاوان زۆر نزمە، ئێمە شایەتی ئەو رەوتەین كە رادەی بێكاری ژنان و پەراوێزخستنیان وا پەرەی سەندووە كە ئێستا ژنان لە ئێراندا تەنیا لەژێر سێبەری پیاواندا رۆڵیان هەیە. ئەگەر باس لە كیشه ‌و گرفتەكانی ژنان لەژێر سێبەری رەشی ئەم رژیمهدا‌ بكەین بێگومان باسەكە زۆر هەڵدەگرێ و ناتوانین لە دووتۆیی بابەتێكی وادا بیگونجێنین و هەموو لایەنە ئاشكرا و شاراوەكانی بدەینە بەرباس و لیكدانەوە. بەلام لێرهدا‌ دەمانەوێ ئاماژە و چاوخشاندنیكی كورت بەسەر بەناو یاسا دژی ژنیەكانی رژیمی ئێران بكەین و بەو راستیە حاشاهەڵنەگرە بگەین كە چۆن پیشێلكردنی ماف و ئازادی ژنانی تێدا گونجێندراوە.

مافی هاوڵاتی بۆ ژن لەناو سیستمی ئیسلامیدا
هاوڵاتیبوون كە نەقش و رۆڵی ئەرێنی لە ژیانی تاكەكاندا دەگێڕێ و پەیوەندیی نێوان یاسا و رێسا و بارودۆخی كۆمەڵایەتی هاوڵاتیان و دەولەت بەیەكەوە گرێ دەدات لە ژنان زەوتكراوە بەپێی یاساكانی ڕژیمی ئیران ژنان شارۆمەندی پلە‌دوو بە ئەژماردێن و لەهەموو بوارەكاندا مافیان لە پیاوان كەمترە. بەپێی یاساكانی ئێران ئەگەر باوك ئێرانی بێت بەلام دایك ئێرانی نەبێ مافی هاوڵاتی منداڵ بە باوك دەدرێت و بە ژن ناگات و بەپێچەوانەكەشی ئەگەر دایك ئێرانی بێت و باوك ئێرانی نەبێت تەنانەت ناسنامە بە منداڵەكە نادرێت. 

یاسای هاوسەرگیری
یەكەمین مەرج بۆ هاوسەرگیری و بڕیاری ژیانی كچێك لە ئێران ئەگەر تەنانەت تەمەنی یاسایشی تێپەڕاندبێت بەدەست باەكیەتی، واتە ئەگەر ژن تەمەنی لە 18 ساڵیش زیاتر بێت و مافی خۆی بێت كە هاوسەری داهاتووی خۆی هەڵبژێرێت بەگوێرەی یاساكانی ڕژیم ئەو ئیزنەی پێنادرێت؛ سەیر لەوەدایە كە هەركات باوك یان باوەلە مەیلیان لەسەر بێت دەتوانن بێئیزنی كچەكە مارەیی و هاوسەرگیری ههڵوەشێننەوە و دادگا و ڕێسا ئەو ئیزنە بە باوك دەدات. باوك دەتوانێت بەبێ لەبەرچاوگرتنی خواستی كچەكەی لە تەمەنی 13 ساڵیدا بكات بە هاوسەری پیاویكی 70 یان 80 ساڵ تەمەن و دادگا زۆر بەسانایی ئەو ئیزنە بە باوك دەدات و هیچ شتێكیش پیشی پێناگرێت. كەواته،‌ دوای هاوسەرگیری مافی ژن، كە تا ئێستا بەدەست باوكەوە بووه،‌ دەدرێتە پیاویكی تر كە مێردە چونكوو‌ لە راستیدا ژنان لەڕێگای مارەكردنەوە بە پیاوان دەفرۆشرێن و رەگەزی بەرامبەر دەبێتە ساحیبی جەستەی ژن و هەر بەڵایەك كە پێیخۆش بێت دەتوانی بەسەریدا بیهێنێت.


PM:07:25:09/12/2016




ئه‌م بابه‌ته 687 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌