ژنان و هۆكاری خۆكوشتن لە ئێراندا


مرۆڤەكان ئەو كاتەی هەست دەكەن هیچ دەرەتانێ‌ بۆ رزگار بوون نەماوە، ئەو كاتەی كورد گوتەنی دەستیان لە عەرز و ئاسمان دەبڕدرێ‌، ئەو كاتەیە كە رەنگە دەست بدەنە كارێكی شیاو یانەگونجاو بۆ رزگار بوون لەو دۆخەی كە تێی كەوتوون. یەكێك لەو كارانەی كە مرۆڤەكان لەو ساتەوەختەدا بە ناچار پەنای بۆ دەبەن كردەوەی خۆ كوژیە. خۆ كوژی وەك ئاكارێ بۆ لە ناو بردنی ژیان تەمەنێكی كۆنی هەیە و لە ئەفسانەو حیكایەتە كۆنەكاندا زۆرن ئەو چیرۆكانەی تایبەت كراون بە خۆكوژی . ئەفسانەی خۆكوژی بەشێك لە قارەمانە یۆنانییەكان ئەو ئەفسانانەن كە دەربارەی خۆكوژی وتراون یا دەوترێنەوە.

دەروونناسان خۆكوژی بە كردەوەیەكی مازۆخیستی "واتە خۆئازاردان" دەزانن. ئەوان باس لەوە دەكەن زۆر هۆكار لەوانە هۆكاری كۆمەڵایەتی و ئابووری و دەروونناسی لە پشت ئەم ئاكارەوەن. فرۆید ئەو كاتەی باسی خۆكوژی دەكات ئەم حەرەكەتە دەگەڕێنێتەوە بۆ هاندەرەكانی سەردەمی مناڵی و تازە لاوی. بەڵام واتسۆنی دەرونناس لە سەر ئەو باوەڕەیە گوشارە دەرەكییەكان هۆكاری سەرەكی ئەم كارەن. هەر چەن فرۆیدیش هیچ كات هاندەرە دەرەكییە ساتییەكان لە بیر ناكات. 

ئەوەی لێرەدا دەمانهەوێ باسی لێوە بكەین پەرەسەندن و دوان لە دیاردەیەكە كە لە جیهاندا روودەدەن، بەڵام بە داخەوە تا دێ‌ لە كۆمەڵگای ئێمە و بەشێكی زۆر لە كۆمەڵگا رۆژهەڵاتییەكاندا درێژەی هەیە و پەرە دەستێنێ‌. ئەویش خۆ كوژی ژنانە,

دەكرێ‌ كۆمەڵێك هاندەر ببینین لە پشت خۆ كوژی ژنانەوە وەك دیاردەیەك لە ئێران. ئەم دیاردەیە لە ئێران چەند هۆكاری لە پشتە ، هۆكاری كەلتووری ،بیری پیاوسالاری یاسای دواكەوتووانەو بەرتەسككردنەوەی ئازادیەكانی ژنان. لەم وڵاتەدا هەمووان دەزانین هەژاری تەنگی بە خەڵك هەڵچنییوە و بێكاری لە ئێران بووە بە دیاردەیەكی گەورە كە ژیانی سەدان هەزارو بگرە بە میلیون ئینسانی خستوەتە مەترسیەوە. هەر بۆیە دەبینین بەشێك لەوانە كە خۆ دەكوژن لە  ئێران لە رووی هەژاری و نەهامەتییەوە دەست دەدەنە خۆكوژی. ئەوان ئەم كارە بە هەنگاوێ‌ دەزانن بۆ ئەوەی لە ژێر ئازاری هەمە رۆژەی هەژاری رزگاریان ببێت، تائیستاش  بەم هۆیەوە زۆر جار هەواڵا دەبیستین كە كەس یان كەسانێك بە هۆی هەژارییەوە دەست دەدەنە خۆ كوژی وكۆتای بە ژیانی پڕ لە مەینەتیان لەم كۆمەڵگایە دێنن.

بەڵام خۆكوژی ژنان لە ئێران و بەشێكی زۆری وڵاتانی رۆژهەڵاتی جگە لە هۆكاری ماددی هۆكاری كەلتووری لە پشتە و بەشێكی زۆری ئەو ژنانەی لە ئێران خۆیان دەكوژن بە هۆكاری كەلتوورییەوە دەست دەدەنە ئەو كارە. كە بێگومان كۆماری ئیسلامی لەم بوارەشدا تاوانباری سەرەكییە خولقینەری زەمینەی رەخساوە بۆ زیاتر بوونی ئەم دیاردەیە. ژنان لە ئێران لە لایەن سیستەمی باوی باوك سالارییەوە بە زۆر هۆكار دەچەوسێنرێنەوە. ژن لەم سیستەمە كەلتوورییەدا مرۆڤێكی بە پەراوێز كەوتووە، لەم كەلتوورەدا ئەم مرۆڤە هەموو مافە مرۆڤانەییەكانی دەبرێتە ژێر پرسیار.  

لە ئێرانی كۆماری ئیسلامیدا بە هۆی هەبوونی كولتوری پیاوسالاری وداب ونەریتی كۆن زیاتر زەمینە خۆشكەرە بۆ ئەم دیاردەیە تا دەسەڵاتێكی كۆنەپەرەستی وەك كۆماری ئیسلامی هەلی بۆ بڕەخسێ بە شێوەیەكی زۆر دڕندانە هێرش بكاتە سەر نیوەی كۆمەڵگاو ئەو مافانەش هەر چەند كەم بوون ویا بە دەست هاتبوون بستێنیتەوە.

كۆماری ئیسلامی پاش هاتنە سەركاری پەرەپێدەری كولتوری پیاوسالاری وژێنەرەوەی داب ونەریتە كۆنەكان بووە و خولقینەری كەش و هەوایەكی وا بووە لە كۆمەڵگای ئێراندا كە باوەڕی دواكەوتووانەی خۆی سەبارەت بە ژنان ومافەكانیان بەرێتە هەموو كەلێن وقوژبنێكی ئەم كۆمەڵگایەو هەوڵی چەسپاندنی بدا، لەوانە مەدرەسە ، زانكۆ ، بنەماڵە ، شەقام و …… هەمووان دەزانین كە هەر لە یەكەم روژەكانی هاتنە سەركاری ئەم رژیمەوە ژنان یەكەم قوربانی بوون كە تووندترین یاساو بڕیاری كۆنەپەرەستانە بە دژیان پەسەند كرا.

ئەوان لە شۆینی كارەوە رەوانەی ماڵەوە كران ، بە كەسانی پلە دوو بە حیساب هێنراون ، شێوەوجۆری پۆشینی لیباسیان بۆ دیاریكرا، هاتنەدەرەوەیان لە ماڵ بە تەنیا لە لایەن دام و دەزگای تایبەت بە سەركوتی ژنان چاودێری دەكرێ و بە كورتی ژنان لە ژیانی ئینسانی لە كۆمەڵگای ئێراندا بە پێی یاسای كۆن ورزیو بێبەش  كران.

بەڵام ژنانی ئازادیخواز بێدەنگ دانەنیشتن و زۆر زوو دەستیان دایە مقاومەت و بەرانبەركی لە گەڵ یاساو دەسەڵاتی رژیم و لەم رێگایەشدا قوربانی ورەنجی زۆریانداوە  خەباتێكی ماندونەناسانەیان بەڕیوەبردوە تا توانیویانە پاشەكشەیەك بە رژیم بكەن وكۆمەڵێك دەسكەوت بە دەس بێنن. لەوانە گەڕانەوەی ژنان بۆ بازاری كارو دەرەوەی ماڵ، چوونەوە زانكۆكان ، گەڕانەوە بۆ دنیای كاری رۆژنامەنووسی وراگەیاندن و دنیای هونەرونواندن و زۆر بواری دیكە ، بە گشتی لە هەموو عەرسەكانی ژیانی رۆژانەدا ژنان ئێستا دەوریان هەیە پێچەوانەی مەیل وئارەزوی رژیم، ئەو راستیەش شاراوە نیە كە هێشتا ژنان وئازادیخوازان ئێران نەیانتوانیوە  یاساكانی دژە ژنی كۆماری ئیسلامی لە ژیر گۆشاری خەباتی بە هێزو یەكگرتوانەی خۆیان بە رژیم بگۆڕن، بۆیە هەر جارناجارێك رژیم بە بیانویەك هەوڵی زیندوكردنەوەیان دەداو هێرشی پێ دەكاتەوە سەر ژنان .

سەرەڕای خەباتی بەرابەری تەڵەبانەی ژنان وپیاوانی ئازادیخۆازی ئێران ئێستاش دەبینین كە رۆژانە ژنان لە كۆمەڵگای ئێمە لە ژێر ستەم وچەوسانەوەدان و مافە ئینسانیەكانیان پێشێل دەكرێ و بە نیسبەت زۆر جێگای ئەم دنیایە ژنانی ئێران بێ مافترینی نیوەۆی كۆمەڵگای بەشەرین. بەشێكی هۆكاری كوشتن یا خۆكوژی ژنان لەو سیاسەت و دەسەلاتەوە سەرچاوە دەگرێ كە رژیم پارێزەریەتی وسەپاندویەتی. 

بێگومان ژیان لەم جۆرە كۆمەڵگایانەدا كە ناهێلن بەشێك لە ئینسانەكانی خاوەنی راو جەستەو بیرو چۆنیەتی ژیانكردنی خۆی بێ، دەبێتە هاندرێك بۆ ئەوەی ئینسانەكان بیر لە رێگای چارەی جۆراوجۆر بكەنەوە بۆ دەرباز بوون لە كویرەوەری و ستەم وچەوسانەوە ، بەلام بە داخەوە زۆر كەس تا ئێستا رێگا چارەی واقعیان لە پێش چاو ون بووەو پەنایان بۆ خۆ كوژی بردوە كە هیچ كات نابێ وەك رێگا چارەی گونجاوچاوی لێبكرێ ، بەڵكو رێگا چارەی گونجاو ئەوەیە كە لە بەرابەر ئەم هەموو ناعەداڵەتیە و بیری پیاوسالاری و یاسای كۆنەپەرەستانە بوەستینەوەو خەباتێكی یەكگرتوانە بەرینە پیش. ، بۆیە نابێ هیچ كەس لە تاكی كۆمەڵگا  خۆی پێ تەنیا و بیً پشتیوان بێ ،خۆكوژی خزمەتێك بە نەمانی ئەم دیاردانە ناكا، بە خۆ كوشتنی كەسێك یاكەسانێك ئازارو مەینەتی  كەسێكی دیكە  كەم نابێتەوە بەڵام بە خەباتێكی یەكگرتووانە دەكرێ كۆتای بە زۆر دیاردە بیًت و هیواو ئۆمێد بۆ زۆركەسیش بگەڕێتەوە. كۆماری ئیسلامی خۆی پەرە دەری كەلتووری دژە ژن و پیاو سالارییە. پێویستە هەمووان بە ئاگاییەكی تەواوەوە دژ بەم دیاردە بوەستینەوەو بە ئاگا كردنەوەی جەماوەر تا رادەیەكی زۆر دەكرێ زۆر كەس لە مەرگی نادڵخوازو سەپێندراو دەس هەڵگرێ .


PM:03:00:28/11/2016




ئه‌م بابه‌ته 408 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


زۆرترین خوێنراو‌