دەوری دیاری ژنانی كوردستانی رۆژهەڵات لە بوارە جیاوازەكاندا

مونیرە رەمەزانی

ئەگەر چاوێك خێرا بە درێژایی هاتنە سەركاری تەمەنی كۆماری ئیسلامی بخشێنین بە روونی بۆمان دەردەكەوێ سەرەڕای ئەوەی كە ئەم رژیمە هەموو كات بە توندی ڕووبەڕووی ژنانو چالاكانی ژنان بۆتەوە، بەڵام لە بەرابەر ئەوەشدا بینیومانە ژنان لەهەموو بوارەكانداو لەگەڵ تەواوی سەختیی‌و ئازارو دەرەنجامی خراپی تێكۆشانەكەیان كە زیندان‌و لێدان‌و بێ سەروشوێن كردن بووە، بەردەوام بوون لە خەبات‌و تێكۆشان. مافەكانی ژنان یەك و دوان نییەو خەباتەكەشیان بەپێی ئەو مافانەیان دیار بووە. ئەگەرچی سەردەمانێك بەهەر هۆیەك ژنان رێگەی خەبات‌و تێكۆشانی راستەقینەو ئاشكرایان پێ نەدراوەو ئەمەش تا رادەیەك وایكردبوو كە زیاتر لە چوارچێوەی خەباتی تایبەت بە ژنان چالاك بن، بەڵام ئێستاكە بەهۆی چوونە سەرەوەی بیرو هزرو وشیاری ژنان دەبیندرێ كە ژنان لەگشت بوارەكاندا  ئەگەر لەپێشەوەی ناڕەزایەتی‌و خۆپیشاندانەكان نەبن، دەتوانین بە ئاشكرا بڵێین كە هاوشان لەگەڵ پیاواندا رێگە دەبڕن‌و دیارن لە خۆپیشاندان‌و گردبوونەوەكاندا.
ئەگەر شاری مەریوان وەك نموونەی بەشداری ژنان لە چەند ساڵی رابردوودا چاو لێبكەین دەبینین هەر جارەو بە هەر بیانوویەكەوە بێت ژنان دێنە سەر شەقامەكان‌و دەنگی ناڕەزایەتی خۆیان دەخەنە پاڵ باقی توێژەكانی دیكەی كۆمەڵگاو لە سەر شەقامەكان دەردەكەون. ماوەیەك لەوە پێش هەمووان بینیمان كە بەهۆی هەندێك چالاكی مەدەنی‌و وەرزشی بۆ نموونە پاسكیل لێخوڕین ژنان لە شاری مەریوان، دەسەڵاتدارانی كۆماری ئیسلامی كەوتنە خۆو بەشێك لە ژنانیان خستە ژێر گوشارەوەو دەیان جارو لە چەندین شوینی حكوومەتییەوە بیسترا كە ژنان مافی ئەوەیان نییە بە پاسكیل لە ناو شار بگەڕێن و ئەوە دژی شەرعی ئیسلامی‌و ئەو خوێندنەوەیە كە كۆماری ئیسلامی لە ئیسلام هەیەتی. لەپاش ئەو رووداوانە بینیمان كە دیسان ژنان بەردەوامن لەخەبات‌و ئەوەش پیشاندەری ئەو راستیەیە كە ژنان سورن لە سەر مافەكانی خۆیان‌و بەڵێنیان داوە لەگەڵ تەواوی سەختییەكاندا شوێن پەنجەیان دیار بێت بە رووداوەكانەوە.
ئێمە زۆر جار لە چەند ساڵی رابردوودا بینیومان كە ژنان ئەگەر تەنیاش بووبێتن هاتوونەتە سەرشەقام‌و ئەگەریش دەرفەت بووبێت لەگەڵ پیاوان لە پێناو مافەكانی خۆیاندا هاتوونەتە سەر شەقام. ئەوەش شتێكی روونە ئەگەر پاش كوشتنی سومیە لە چەند ساڵی رابردوو لەشاری بۆكان ژنان لەگەڵ پیاوان هاتنە سەر شەقام‌و ناڕەزایەتیان دەربڕی ئەو دڵخۆشیەشی وەدی هێنا كەدەبێت بیرمان گەش بێت‌و دڵخۆش بین بەداهاتوو. لەگەڵ هاتنە سەر شەقامی ژنانی مەریوان لەدژی سووكایەتی بە جل‌و بەرگی ژنان‌و ناڕەزایەتیەكەیان سەلمێنرا كە ژنان دەوری گرنگیان هەیە لە خەبات‌و تێكۆشاندا. پاش رووداوەكەی فەریناز لە مەهاباد دیسان بینرا كە ژنان هەن‌و دەوردەگێڕن‌و خەبات دەكەن. ئێستاكەش پاش ئەم رووداوانەی شاری مەریوان لە پێناو ناڕەزایەتی بە چەندین رووداوی جۆراوجۆر و بەشداری دوبارەی ژنان لەم تێكۆشانانەدا دیسانەوە ئەو دڵخۆشیەمان بۆ بەدی هاتووە كە دەبێت گەشبین بە داهاتوویەكی گەش بۆ ژنان.
پێویستە لێرەدا ئەوەش باس بكەین كە نابێت ئیتر ژنان ببنە قوربانی لە پێناو هەندێك پرسی تایبەتەوەو ماف‌و داوا سەرەكییەكانی خۆیان لەبیر بچێت. دەبێت باقی بزووتنەوەكانی دیكەی ناوخۆی ئێران‌و بەتایبەتی كورد ئەو راستیە بزانێت كە هیچ كات پشت نەكات لە مافەكانی ژنان‌و دەبێت بەشداری ژنان لە گەشت بوارەكاندا ئەو عەقڵییەتەی سەلماندبێت كە نابێت پشت بكرێتە مافی ژنان‌و باقی بزووتنەوەكانی دیكەی ئامادە لە مەیدانی تێكۆشاندا دەبێت پشتگیری خەباتی ژنان بكەن‌و بەردەوام لە پێناو وەدی هێنانی داواكاریی‌و مافەكانی ژناندا. هەمووان ئەو راستیە دەزانن كە ژنان زۆر جار بوونەتە قوربانی خەبات‌و بزووتنەوەی دیكەو زۆرجار كەمتر مافەكانیان لەبەرچاو گیراوە، بەڵام لەمەودوا نابێت ئەو هەڵە دوپات ببێتەوەو بزووتنەوەی ژنان‌و مافەكانیان بزووتنەوەیەكی سەربەخۆییەو دەتوانێ لەگەڵ تەواوی كۆسپ‌و رێگرییەكانیان رێگەی خەبات‌و تێكۆشانی خۆی ون نەكات‌و بەردەوام بێت لە خەبات بۆ وەدەستهێنانی مافەكانیان.
ئێستاكە دەبێت ئەو واقعییەتە ببینرێ كە جێپەنجەی ژنان لە زۆربواری گرنگی ئەدەبی، سینەما، شانۆ، مۆسیقی، وەرزش‌و چەندین بواری دیكە بە ئاشكرا دەبینرێ‌و هاوكاتیش لەناو شارەكانی كوردستانی رۆژهەڵات ژنان لە ناو زۆربەی ئەو ئەنجومەن‌و ئێن جی ئۆانەی كە رێگەپێدراون چالاكان‌و بگرە لە زۆر بواردا لە پیاوان‌و چالاكانی دیكەی ئەو بوارەدا ئەكتیڤترن‌و دەوری زیاتر دەگێڕن. ئەمەش بە خۆشحاڵییەوە دەكرێ وەك چوونە سەرەوەی ئاستی وشیاری ژنان خوێندنەوەی بۆ بكرێت‌و هاوكاتیش دەرخەی ئەو راستیەیە كە ژنانی كورد سەرباری تەواوی بێ مافییەكانیان ژێر بە ژێر چالاكییان نەوەستاندووەو رێگەی تێكۆشان‌و هەڵسوڕانیان گرتۆتە پێش. وەك وترا دەوری چالاكانی ژنان لە زۆربەی شارەكانی كوردستانی رۆژهەڵات سەلمێنەری چوونە سەرەوەی ئاستی وشیاری مەدەنی‌و هاوكاتیش درك پێكردنی شیاوی مافەكانی خۆیانە.
دەركی واقعیی ژنان لە مافەكانی خۆیان شتێكی جیا نییە لەو راستیەیە كە ژنان ئەو راستیەشیان هەست پێكردووە كە سەركەوتنی یەكجارەكی‌و بەهێزبوونی شەپۆلی توڕەی تێكۆشان لە پشتیوانی كردنی باقی بزووتنەوەكانی دیكەی كوردستانە. ئەو راستە كە بەبێ بزووتنەوەی ژنان‌و بە بێ پشتیوانی ئەوان باقی بزووتنەوەكانی دیكە ئاراستەی واقعیی خۆیان ناپێون‌و تووشی كێشەو گرفت دەبن. بۆیە پێویستە یەك دەنگی‌و یەك خەباتی لە ساتە هەستیارەكاندا ببێتە دروشمی یەكەمی سەرجەم بزووتنەوەكاندا. ژنان لە بوارەدا تا ئێستاكە كەمترخەم نەبوون‌و هاتنە سەرشەقامیان بەتایبەتی لەم دواییانەداو لەشاری مەریواندا سەلمێنەری ئەو قسانەیەو پیشاندەری رووی راستەقینەی پشتیوانی كردن‌و چالاك بوونیانە لەگەشت بوارەكاندا.


PM:03:18:12/10/2016




ئه‌م بابه‌ته 539 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


زۆرترین خوێنراو‌