شەریف، شریف بوو، ئومید، ئومید

شەریف، شریف بوو، ئومید، ئومید
بەبۆنەی كارەساتە دڵ‌تەزێنەكەی مەریوانەوە
شاهۆ مەحموودی

زستان سوور نەبوو مەگەر لەو خاكەی مورتەزا بە ئانیشكەكانی و سینگی خۆی بەسەردا ڕادەكێشا. پێش ئەوەی مورتەزا بتوانێت لەسەر لاقە ساقەكەی ڕاوەستێت. پاڵ بە زەیتوونێكەوە بدات. دارەزەیتوونەكە كەوت و موررتەزاش بەربووەوە.
دەیزانی خەریكە دەمرێت، بیژەن نەجدی

بەبێ لایەنگری لەم یاداشتەدا تێكۆشاوم وێنا و پێناسەكردنەوەیەكی دووبارە بكەمەوە لە شەریف باجوەر و كرداری، ئەنجومەن چیا و كرداری، وتەی بەرپرسانی كۆماری ئیسلامی و كرداریان، لەگەڵ كۆمەڵێك زانیاریی دیكە كە بەدوایدا چووم و بەدەستم گەیشتوون.
شەریف باجوەر، چالاكی مەدەنی و چالاكی ژینگەپارێز و خەڵكی شاری مەریوان بوو. لەو كەسانە بوو كە بەردی بناغەی ئەنجومەن چیای سەوزی مریوانی  دانا و دواتر لە دەستەی بەڕێوەبەریی ئەندامانی ئەنجومەن چیاد،ا كومیتەی كۆنتڕۆڵ و كوژانەوەی ئاگری لە ئەستۆ گرت. دوای چەندین ساڵ چالاكی لەم بوارەدا لە ڕۆژی سێشەممە 3 خەرمانانی ساڵی 1397 هەتاوی، لەگەڵ هەركام لە هاوڕێیانی: ئومید كۆنەپۆشی (ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەریی ئەنجومەنی چیای سەوز)، محەممەد پەژووهی و ڕەحمەت حەكیمی‌نیا (دوو ژینگەوانی ناوچەی مەریوان) كە بۆ مەهار و كوژانەوەی ئاگرێك لە ناوچەیەكی مەریوان، واتە دارستانی ئاواییەكانی پێلە و سەڵەسی، ڕۆیشتبوون هەموو گیانیان سووتا و گیانی ئازیزیان لەپێناوی ژینگەدا دانا.
ئەم یادداشتە دەرنجامێكی كورتی تێگەیشتن و دركی خۆمە لە چالاكیەكانی شەریف باجوەر و ئەنجومەنی چیا لە پێوەند لەگەڵ كۆمەڵگای مەدەنی، سیاسی و ژینگەی ئێران و بەتایبەتی‌تر كوردستان.
 ساڵانی پێشوو، واتە ئەو ساڵانەی كە "چیا" دانەمەزرابوو، شەریف باجوەر وەك چالاكێكی مەدەنی و ژینگەپارێز وەكوو سەدان لاوی گەنجی دیكەی مەریوانی لە ئاستێكی جیاوازدا دەناسرا. بەدوای دانانی بەردی بناغەی ئەنجومەنی چیای سەوز لە مەریوان، لەلایەن كۆمەڵێك كەسایەتیی خۆشناو و ڕۆشنبیری مەریوانی لە سەروبەری دەسپێكی كار و چالاكیەكانیدا بەرە بەرە ئەم ئەنجومەنە بەخەڵكی مەریوان و ناوچەكانی‌تری كوردستان و لە ئاكامدا لە سەرانسەر ئێراندا بە یەكێك لە باشترین و چالاكترین ئەنجومەنكان لە پرسی ژینگە، پرسی چاك‌سازیی كولتووری و... ناسرا. تەنانەت بە بوونی ئەو هەموو كێشە و گرفتە وا لەبەر پێی ئەنجومەن و ئەندامانی چیادا هەبوو(كۆمەڵێك كێشە و یاسا كە هەموومان دەزانین چییە و چۆنە) بۆ نموونە دەستگیركردنی چالاكان و هەڵسوڕاوانی ئەنجومەن كە زۆربەیان چالاكی خوێندكاریش بوون، كێشە و گرفت بۆ پێدانی ئیزنەكان بۆ كۆمەڵێك لە چالاكیەكانیان_ بەڕێوەبردنی مەجمەع و..._ ڕۆژانە و شەوانە، وەخت و بێ‌وەخت لە هەركوێی مەریوان و ناوچەكە، تەنانەت شارەكانی دیكە (ئاوركەوتنەكەی ئاویەر) لە ئەگەری ئاوركەوتنەوەیەكدا، ئەنجومەنی چیا خۆی دەگەیاندە شوێنی ئەگركەوتنەوەكە و بەبێ هیچ خۆ نواندنێك كاری كاریان دەكرد و بریندار دەبوون، دەستیان دەسووتا، قاچیان دەشكا، ماشینیان خراپ دەبوو، بەڵام چیا بەبێ ئاخ و ئۆف بەردەوام بوو. لە مەودایەكی زۆر كەمدا ئەنجومەنی چیا بە حوكمی كرداری، لە نێوان خەڵك و ژینگەدۆستاندا جێگای خۆی كردەوە. گرینگ ئەوە بوو كە تەنیا هەوڵی خاوێن‌كردنەوەی ژینگەی و یارمەتی بە شوێنە لێ‌قۆماوەكان و سەردانی بنەماڵەی زیندانیانی سیاسی و...  نەدەدا و نەدەكرد، بەڵكوو خاوێن‌بوونیان فیری مرۆڤ دەكرد، نەك بە قسە و بە چیرۆك بەڵكوو بە كردەوە و كاری كرداری.
ئەندامانی ئەم ئەنجومەنە یەكجار زیاتر بوون لە ئاستی ئێن‌جی‌ئۆیەك، زۆربەی خەڵك شایەتی ئەوە بوون كە بۆ ئەوەی خۆیان بە ئاوركەوتنەوەیەك بگەیەنن، بەبێ هیچ یارمەتیەكی حكوومەتی، لە كەمترین كاتدا لە نێوان خۆیاندا ماشین و كەرەستەی تایبەتیان پەیدا دەكرد و وەڕێ دەكەوتن و خەڵكی دیكەشیان بۆ یارمەتی زیاتر لە ڕێگەدا ئاگادار دەكردەوە. كاك شەریف لە مەیدانی باوەڕەشیی مەریواندا خاوەنی دەكەیەكی بچكۆلە بوو، دایسانی گڵۆپی ئەو دەكە چكۆلە هیوایەك بوو لە دڵی خەڵكی لێقۆماوی كرماشاندا، منداڵانی ناوچەی مەریوان، ئاژەڵانی بێ‌زمان. خەڵك دڵی پێی ئاوەڵا دەبوو، ڕۆژانە و شەوانە ئەو دەكە چكۆلە دەبووە نە شوێنێك بۆ تەوقەكردنی چوار ڕۆشنبیر و گاڵتەو گەپ بەڵكوو ببوە شوێنێك بۆ سازماندانی خەڵك بۆ كوژاندنەوەی ئاگر، فێركاری و بارهێنان، بۆ ڕزگار كردنی ئاژەڵان و خەبات دژی تووندوتیژی و هتد. 
كاك شەریف دەیان جار لە لایەن ناوەندە ئەمنیەتییەكانی كۆماری ئیسلامییەوە چ لە ڕێگەی تەلەفوون چ بە شێوەی بانگ‌كردنی بۆ ئەو ناوەندانە، لێپرسینەوەی لێ دەكرا و لە ساڵی 90 و جارێكی دیكە لە ساڵی 1395 هەتاویدا دەستگیر كرا. كاك شەریف جگە لەو پرسانەی وا پێوەندیی بە چیای سەوزەوە هەبوو كۆمەڵێك چالاكیی دیكەی بوو و چیا وجودی بەتەواوەتی ئێرزا نەدەكرد. بۆ نموونە، دەكە چكۆلەكەی داخست و بە نیشانەی ناڕەزایەتی بە كورتە ڤیدیۆیەك، كە كوشتنی دڕندانەی سەگێك لە بەرچاوی منداڵەكانیەوە بوو، مانی لە خواردن گرت و بە زگی برسی  و زمانی وشك، مەسیری مەریوان تا سەلاس و باوەجانیی بڕی و لە هەر شارێك كە دەگەشت پێشوازیی گەرم و گوڕی لەلایەن خەڵكەوە دەبینی. هەر لەهەمان چالاكی دا واتە 12 خەزەڵوەردا، لەلایەن چەند كەسی نەناسراوەوە دەكە چكۆلەكەی ئاگردرا، یەك جاریش لە ڕێدا بازداشت كرا و دواتر ئازاد بوو. لێرەدا، بۆ ناحەزانی ڕوون بووەوە كە ئاگردانی ماڵ و دەكەكەی شكستی نادات چونكە ڕاستە و بەرحەق، كەم قسە بوو و بەردەوام سەرقاڵی كاری عەمەلی بوو.
ئەو ڕووداوە و وتەی ناكۆكەكانی بەرپرسانی كۆماری ئیسلامی و كرداریان
كاك شەریف و كاك ئومید، هاوڕێ لەگەڵ دوو ژینگەوانی دیكە ڕۆژی سێشەمە 3 خەرمانانی ساڵی 1397 هەتاوی، لە ئاوركەتنەوەیێك لە ناوچەی سەڵەسیی سەر بە مەریوان گیانیان بەخت دەكەن. سەلیمی (یەكێك لە بەرپرسانی مانگی سوور) لە كاناڵی هەواڵی (شبكە خبر) دەنگ و ڕەنگی كۆماری ئیسلامیدا دەڵێت: ناوچەكە، ناوچەیەكی مین‌ڕێژكراوە و بەداخەوە كۆمەڵێك تەقینەوە لەو ناچەدا ڕووی داوە. ئیلنا دەڵێت: تەقینەوەی مینە پاشماوەكانی شەڕی نێوان ئێران و عێراق هۆكاری سەرەكیی ئەم ڕووداوە بووە و باس لەوە دەكات كە ئەم ٤ كەسە بۆ كوأاندنەوەی ئاگرەكە چوونەتە ئەوێ. ئیسناش لە زاری بەرپرسی گشتیی مانگی سوورەوە دەڵێت: هۆكاری ئەم ڕووداوە تا ئێستا ڕوون نەبووەتەوە و ئەگەری ئەوە هەیە هۆكاری گەرمای زیادە بێت. جارێكی دیكە ئیسنا لە زاری بەرپرسی گشتیی سازمانی سامانە سرووشتەكانی پارێزگای كوردستانەوە باس لەوە دەكات كە هیچ جۆرە مین یان تەقەمەنیەكی دیكە لەم ناوچەدا نەتەقاوەتەوە و هۆكاری گیان‌بەخت‌كردنی ئەم ٤ كەسەش ئەوە بووە كە ڕێگەی دەرچوونیان لە نێوان ئاگرەكەدا نەبوو. سەرهەنگ جەمشید موحێبەت‌خانی، فەرماندەی یەگانی پارێزگاریی ژینگە دەڵێت: هۆكارەكەمان بۆ ڕوون نەبووەتەوە و ئەو 4 كەسە دەبوا كاری وایان نەكردبا و... كە دەتوانن لە ماڵپەڕە جۆراوجۆرەكاندا لەم چەشنە بۆچوونانە ببینین.
 وەك كەسێكی بێ‌لایەن بۆ نووسینی ئەم یاداشتە لێدوانم لە كۆمەڵێك خەڵك، بەتایبەتی خەڵكی ناوچەی سەڵەسی، شەت‌حاڵان و كۆمەڵێك خەڵكی جۆراوجۆر وەرگرتووە. یەك لە شایەت‌حاڵان دەڵێت: ئاگر هاوكات لە چوار شوێن بڵێسەی سەندووە و لەحاڵێكدا ئاگركەوتنەوەی سرووشتی لە یەك شوێنەوە دەست پێ‌دەكات و گشتگیر دەبێتەوە بەڵام پرسیار ئەوەیە كە ئەگەر ئاگركەوتنەوەكە لە هەر چوار شوێنەكەدا سرووشتی بێت بۆ وەك یەك و لە یەك كاتدا ڕوو دەدات. هەمان شایەت‌حاڵ دەڵێت كە پێش ئەوەی ئاگرەكە بكەوێتەوە 1 كەس لە كەژەكەوە هاتە خوارەوە و ماشینێك ماتڵی بوو و پێكەوە ڕۆیشتوون، دواجار بە بەرزبوونەوەی گڕەكە و بڵێسەسەندنی گومان لەسەر ئەو كەسە بۆ ئاوردانی ئەنقەست و پیلاناویی ناوچەكە درووست دەبێت. كاك شەریف و كاك ئومید بە تایبەتی بەشداریان لە كوژاندنەوەی زیاتر لە دەیان ئاگركەوتنەوەی چكۆلە و گەورەدا كردووە و لەو كارەدا زۆر بە ئەزموون و تەجرەبە بوون و ئاگرەكەی ئەم جارەی ناوچەی سەڵەسی ئاگرێكی قورس نەبوو و هەروەها لە چوار شوێندا بوو، بۆیە هەم شێوەكانی مەهاریان بە باشی دەزانی هەم شێوەی ڕاكردن لە ئاگرێك كە مەترسیدارە و مەرگ و سووتانیان لەو ڕووداوەدا لەبەر ئەوە نەبووە نەزان‌كار، بێ‌ئەزموون یان گیریان خواردووە. ئەو خاڵەی جێگەی تێرامان و سەرنجە جیاوازیی بۆچوون و ڕای بەرتپرسانی ڕژیمە سەبارەت بەو ڕووداوە و هەر بەرپرس و مەسئوولێك بۆچوونێكی دژبەیەكی هەیە، بەرپرسێك دەڵێت تەقینەوەی مینە بەرپرسێكی‌تر دەڵێت ڕووداوێكی سرووشتییە. لێرەدا پرسیار ئەوەیە ئەگەر دەنگی دەقینەوەی مین نییە لەوانەیە دەنگی فیشەك بووبێت. ئەگەر تەقینەوەی مین و قیشەك نەبووە بۆچی ئیزنی كالبۆد شكافی بە تەرمەكانیان نەدرا. هەموو ئەو ناوچە مین‌ڕێژ كراوە، شەوی پێش ئاوركەوتنەوە ٤ كۆڵبەری مەریوانی لەو ناوچە سنووریانە بەتەقینەوەی مین بریندار بووبوون كە لە ئاكامدا كاك ناسر بانووچ، گیانی لەدەستدا. شایەت‌حاڵان باس لەوە دەكەن كە بۆ یەكەمین جار كۆپتەر هاتووە بۆ گوژاندنەوەی ئاگرەكە و لە كەمتر لە 5 خولەكدا ئاگرەكەی كوژاندۆتەوە و گەڕاوەتەوە. خاڵێكی دیكەی گوماناوی بڕیاری دادوەرەكەیە لە ئەسپەردەكردنی تەرماكانیانە، تەرمی بێ‌گیانی كاك شەریف و كاك ئومید بڕیاری لەسەر دەدرێت كە دەستبەجێ ئەو تەرمانە ئەسپەردە بكرێن.
پەرچەكرداری خەڵك
لە كەمتر لە یەك كاتژمێر دوای ڕووداوەكە، خەڵكی كوردستان و تەنانەت ژینگەدۆستان لە ئاستی ئێراندا ئاگادار دەبنەوە لەم كارەساتە و خەڵك لە پارێزگا و شارەكانی دیكەوە بەرەو مەریوان وەڕێ دەكەون. بەپێی وێنەكان، منداڵان، مێرمنداڵان، گەنجەكان و خەڵكی بەتەمەن بە ژن و پیاوەوە بۆ دەربڕینی هەستی خۆیان بۆ مەرگی ئەم ٤ كەسە و تەقینەوەی مین بەسەر ٤ كوڕە هەژاری دیكە و...، بەتایبەتی گیان‌بەخت‌كردنی كاك شەریف، دەڕژێنە سەر شەقام و بازاڕ. شەوی پێش ئەو كارەساتە بە هۆی ناڕەزایەتیی خەڵك بەرامبەر بە شارەداری، كۆمەڵێك درووشم كە لە فیلمەكاندا هەیە یان لە پلاكاردی وێنەكاندا دیارن، كە دەتوانن بیبینن، خەڵك و ژینگەدۆستان ئەو شەوە بە خەمباری بەسەر دەبن و سبەی لە بەردەم نەخۆش‌خانەی شاری مەریوان بۆ وەرگرتنی تەرمی كاك شەریف و كاك ئومید ڕادەوەستن و بۆ ڕەواندنەوەی خەمی خەڵكەكە نوێنەری مەجلێس دێت و  هەوڵی خوێندنەوەی وتارێك دەدات كە خەڵكەكە دژایەتیی دەكەن و لە ئاكامدا بە یارمەتیی ئێسكۆرتەكانی دەتوانێت لە دەست خەڵكەكە ڕابكات. تەرمەكان لەگەڵ هەزاران خەڵكی گوڵی سوور بەدەست  بەرەو قەبرستان دەڕوات كە وێنەكانی ڕێك دەمانخاتەوە بیری كۆچی مێژوویی مەریوان لە ساڵی 1979دا، بە كۆمەڵێك سروودی شۆڕشگێڕانە تەرماكانیان لەوپەڕی شكۆ و سەربەرزیدا ئەسپەردە كران. 


ئه‌م بابه‌ته 932 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌


PM:10:21:07/09/2018